INLEIDING TOT
BEDRIJFSPSYCHOLOGIE
2 DE BACHELOR PSYCHOLOGIE
2021-2022
,1
,H1: INTRODUCTIE
Bedrijfspsychologie =
• 1 vd snelst groeiende wetenschappelijke discipline
• Minst goed begrepen wetenschappelijke discipline
• Theorieën binnen BP vnl. ontleend aan andere disciplines van de psychologie
Bedrijfspsychologen:
• Actief in begeleiden van mensen
• Moeten erop letten dat mensen productief zijn/worden
• Rekening houden met welzijn van mensen binnen een organisatiecontext
DEFINITIE
Bedrijfspsychologie =
• Studie van mensen, hun gedrag op het werk en van de organisaties waarin mensen werken
o = multilevelperspectief: individu binnen team en organisatie
• Arbeidspsychologen ontwikkelen psychologische theorie en passen de nauwkeurigheid en methoden
van psychologie toe op kwesties die belangrijk zijn voor bedrijven en organisaties, om het begrip van
individuele, groeps- en organisatie-effectiviteit op het werk, en het welzijn en de tevredenheid van
mensen die werken te bevorderen in of bediend door organisaties
• à kort: discipline binnen de psychologie die zich beroept op psychologische principes en wetenschap
om problemen op te lossen op het werk, binnen organisaties en in het bedrijfsleven in het algemeen
FUNDAMENTELE UITGANGSPUNTEN
1/ Wetenschap: vasthouden aan principes van methodologische en wetenschappelijke striktheid
• Evidence based werken: goeie kijk/houvast bij evalueren van allerlei interventies/praktijken
• Scientist-practitioner model: BP is in staat om als een soort mini-wetenschapper een bepaald
(praktisch) probleem te benaderen/op te lossen
o Niet voldoende om enkel evidentie te kennen
• à Van belang dat BP op wetenschap gestoeld is, want binnen heel wat verschillende opleidingen zijn
mensen actief die geen psycholoog zijn, maar die toch in verleiding gebracht worden om interventies
te doen binnen de BP die op niets gestoeld zijn: bullshit
o O.a. HR-management is hier heel gevoelig voor, vandaar dat BP erop getraind zijn om dit te
herkennen
2/ Pragmatiek: focus op het oplossen van bestaande problemen in de praktijk/zaken die ertoe doen
3/ Ethisch handelen:
Vb. personeelsselectie: belangrijk als BP om bij dat proces de switch te maken dat die selectiebeslissing
belangrijk is voor de organisatie waarvoor je de bedoeling hebt om de beste te vinden, maar ook ethisch
belangrijke beslissing voor de persoon in kwestie
4/ Voor mens én organisatie:
• Belang van individuele werknemer (vb. welzijn)
• Belang van organisatie: werknemers moeten hard genoeg werken/productief genoeg zijn voor de
organisatie waarvoor ze werken
• à als BP beide belangen balanceren en promoten
2
, GESCHIEDENIS
Cruciale fases in 20ste E die aanleiding gegeven hebben tot ontstaan bedrijfspsychologie: zorgden voor inzichten
waar BP massaal gebruik van gemaakt heeft
• Einstein: in se niets te maken met BP, maar wel figuur die ervoor zorgde dat er begin 20ste eeuw een
positieve visie ontstond t.o.v. wetenschappelijk denken
• Binet: psycholoog die zich voor eerst ging bezighouden met gestructureerd/gestandaardiseerd in kaart
brengen van mensen
o Intelligentietest: hoge predictieve validiteit m.b.t. job prestatie
• Galton: in kaart brengen van persoonlijkheidskenmerken
• Pearson: correlatiecoëfficiënt van belang binnen BP
• Industriële revolutie: maximale efficiëntie en zo veel mogelijk produceren
o = veel mensen werden bij elkaar gebracht, maar men moest ook weten wat en hoe ze iets
moesten doen, zodat er weldegelijk maximaal efficiënt productieproces was
• Henry Ford: standaardisering, synchronisatie en specialisering bij de productie
o 1ste lopende bandsystemen: productieproces werd opgesplitst zodat 1 arbeider specifiek
gebruikt werd voor een specifieke taak
§ ó Klassieke ambachtslieden die elk stuk van het product konden produceren
o Idee: door mensen verantwoordelijk te maken voor specifieke deeltaken die telkens herhaald
wordt, gaan mensen snel en efficiënt produceren met een minimumaantal fouten
§ In werkelijkheid is dit niet zo
o à Sprake van BP, omdat we voor het eerste wetenschappelijke benadering van werk zien
• Frederick Taylor: scientific management-ideologie
o Werk opdelen in deeltaken die makkelijk te standaardiseren zijn
§ Wilde d.m.v. wetenschappelijke methoden ontdekken hoe lang het zou duren voor
de mannen in zijn staalbedrijf om elk stukje werk uit te voeren
o Focus op efficiëntie d.m.v. repetitie
o Meet (kwantificeert) wat arbeiders doen
§ = empirische houding
o Productienormen opstellen om prestaties te evalueren
o ! nu en dan grote (moderne) organisaties waarbij slinger terugslaat in richting van Taylorisme,
vb. Post:
§ Besliste aantal jaar geleden om routes die postbodes deden onder de loep te nemen
om een algoritme te gaan onderzoeken over de snelste en meest efficiënte route
• = Taylorisme in deze situatie: iemands werk onder de loep nemen en
chronometrisme toepassen
§ Voordelig voor efficiëntie, maar de werknemer zelf gaat hiertegen opkomen door
het gemis van o.a. sociale interacties enz.
• WOI en WOII
o Centrale idee: ‘oorlogje voeren’ is een complexe aangelegenheid waar je heel wat volk voor
nodig hebt
o Nood aan volk = typische situatie voor BP: selectie en oriëntatie
§ Oriëntatie: na doorlichten van personen (assessment), nagaan waar we die persoon
meest efficiënt kunnen aanwerven
o Behandeling van PTSD (‘shell shock’)
• Hawthorne studies
o Hawthorne ontdekte voor dat mensen geen machines zijn, maar dat het belangrijk is dat
mensen voelen dat je hen efficiënt in wil zetten
3
BEDRIJFSPSYCHOLOGIE
2 DE BACHELOR PSYCHOLOGIE
2021-2022
,1
,H1: INTRODUCTIE
Bedrijfspsychologie =
• 1 vd snelst groeiende wetenschappelijke discipline
• Minst goed begrepen wetenschappelijke discipline
• Theorieën binnen BP vnl. ontleend aan andere disciplines van de psychologie
Bedrijfspsychologen:
• Actief in begeleiden van mensen
• Moeten erop letten dat mensen productief zijn/worden
• Rekening houden met welzijn van mensen binnen een organisatiecontext
DEFINITIE
Bedrijfspsychologie =
• Studie van mensen, hun gedrag op het werk en van de organisaties waarin mensen werken
o = multilevelperspectief: individu binnen team en organisatie
• Arbeidspsychologen ontwikkelen psychologische theorie en passen de nauwkeurigheid en methoden
van psychologie toe op kwesties die belangrijk zijn voor bedrijven en organisaties, om het begrip van
individuele, groeps- en organisatie-effectiviteit op het werk, en het welzijn en de tevredenheid van
mensen die werken te bevorderen in of bediend door organisaties
• à kort: discipline binnen de psychologie die zich beroept op psychologische principes en wetenschap
om problemen op te lossen op het werk, binnen organisaties en in het bedrijfsleven in het algemeen
FUNDAMENTELE UITGANGSPUNTEN
1/ Wetenschap: vasthouden aan principes van methodologische en wetenschappelijke striktheid
• Evidence based werken: goeie kijk/houvast bij evalueren van allerlei interventies/praktijken
• Scientist-practitioner model: BP is in staat om als een soort mini-wetenschapper een bepaald
(praktisch) probleem te benaderen/op te lossen
o Niet voldoende om enkel evidentie te kennen
• à Van belang dat BP op wetenschap gestoeld is, want binnen heel wat verschillende opleidingen zijn
mensen actief die geen psycholoog zijn, maar die toch in verleiding gebracht worden om interventies
te doen binnen de BP die op niets gestoeld zijn: bullshit
o O.a. HR-management is hier heel gevoelig voor, vandaar dat BP erop getraind zijn om dit te
herkennen
2/ Pragmatiek: focus op het oplossen van bestaande problemen in de praktijk/zaken die ertoe doen
3/ Ethisch handelen:
Vb. personeelsselectie: belangrijk als BP om bij dat proces de switch te maken dat die selectiebeslissing
belangrijk is voor de organisatie waarvoor je de bedoeling hebt om de beste te vinden, maar ook ethisch
belangrijke beslissing voor de persoon in kwestie
4/ Voor mens én organisatie:
• Belang van individuele werknemer (vb. welzijn)
• Belang van organisatie: werknemers moeten hard genoeg werken/productief genoeg zijn voor de
organisatie waarvoor ze werken
• à als BP beide belangen balanceren en promoten
2
, GESCHIEDENIS
Cruciale fases in 20ste E die aanleiding gegeven hebben tot ontstaan bedrijfspsychologie: zorgden voor inzichten
waar BP massaal gebruik van gemaakt heeft
• Einstein: in se niets te maken met BP, maar wel figuur die ervoor zorgde dat er begin 20ste eeuw een
positieve visie ontstond t.o.v. wetenschappelijk denken
• Binet: psycholoog die zich voor eerst ging bezighouden met gestructureerd/gestandaardiseerd in kaart
brengen van mensen
o Intelligentietest: hoge predictieve validiteit m.b.t. job prestatie
• Galton: in kaart brengen van persoonlijkheidskenmerken
• Pearson: correlatiecoëfficiënt van belang binnen BP
• Industriële revolutie: maximale efficiëntie en zo veel mogelijk produceren
o = veel mensen werden bij elkaar gebracht, maar men moest ook weten wat en hoe ze iets
moesten doen, zodat er weldegelijk maximaal efficiënt productieproces was
• Henry Ford: standaardisering, synchronisatie en specialisering bij de productie
o 1ste lopende bandsystemen: productieproces werd opgesplitst zodat 1 arbeider specifiek
gebruikt werd voor een specifieke taak
§ ó Klassieke ambachtslieden die elk stuk van het product konden produceren
o Idee: door mensen verantwoordelijk te maken voor specifieke deeltaken die telkens herhaald
wordt, gaan mensen snel en efficiënt produceren met een minimumaantal fouten
§ In werkelijkheid is dit niet zo
o à Sprake van BP, omdat we voor het eerste wetenschappelijke benadering van werk zien
• Frederick Taylor: scientific management-ideologie
o Werk opdelen in deeltaken die makkelijk te standaardiseren zijn
§ Wilde d.m.v. wetenschappelijke methoden ontdekken hoe lang het zou duren voor
de mannen in zijn staalbedrijf om elk stukje werk uit te voeren
o Focus op efficiëntie d.m.v. repetitie
o Meet (kwantificeert) wat arbeiders doen
§ = empirische houding
o Productienormen opstellen om prestaties te evalueren
o ! nu en dan grote (moderne) organisaties waarbij slinger terugslaat in richting van Taylorisme,
vb. Post:
§ Besliste aantal jaar geleden om routes die postbodes deden onder de loep te nemen
om een algoritme te gaan onderzoeken over de snelste en meest efficiënte route
• = Taylorisme in deze situatie: iemands werk onder de loep nemen en
chronometrisme toepassen
§ Voordelig voor efficiëntie, maar de werknemer zelf gaat hiertegen opkomen door
het gemis van o.a. sociale interacties enz.
• WOI en WOII
o Centrale idee: ‘oorlogje voeren’ is een complexe aangelegenheid waar je heel wat volk voor
nodig hebt
o Nood aan volk = typische situatie voor BP: selectie en oriëntatie
§ Oriëntatie: na doorlichten van personen (assessment), nagaan waar we die persoon
meest efficiënt kunnen aanwerven
o Behandeling van PTSD (‘shell shock’)
• Hawthorne studies
o Hawthorne ontdekte voor dat mensen geen machines zijn, maar dat het belangrijk is dat
mensen voelen dat je hen efficiënt in wil zetten
3
