Specialisatie in Bedrijfscommunicatie
1 Het communicatieschema........................................................................................................................... 3
2 Het CCC-model van Jan Renkema................................................................................................................ 6
3 Het tekstperspectief.................................................................................................................................... 7
4 Persuasieve communicatie.......................................................................................................................... 9
1 Tekstsoort 1: Sollicitatiebrief..................................................................................................................... 18
2 Tekstsoort 2: Slechtnieuwsbrief................................................................................................................. 23
1 Inleiding: Communicatiemodel van Lasswell.............................................................................................. 28
2 Verschillende soorten plannen.................................................................................................................. 28
3 Strategie................................................................................................................................................... 28
4 Stappen in een communicatieplan............................................................................................................. 29
5 Communicatie meten................................................................................................................................ 32
6 Manifest voor duurzaam communiceren................................................................................................... 41
7 Duurzame inzet van tools.......................................................................................................................... 42
1 Gesprekssoort 1: Functioneringsgesprekken.............................................................................................. 45
2 Gesprekssoort 2: Slechtnieuwsgesprekken................................................................................................49
1 Visuele communicatie............................................................................................................................... 54
2 Crisiscommunicatie................................................................................................................................... 63
3 Crisiscommunicatie deel 2......................................................................................................................... 68
4 Plan crisiscommunicatie............................................................................................................................ 73
5 Een crisiscommunicatieplan in 7 stappen................................................................................................... 74
,Het examen: praktisch
Je examen werk je uit op de computer. Tijdens het examen mag je Calliope en Blackboard gebruiken.
Andere websites zijn niet toegestaan. Maak gerust gebruik van alle informatie die je nuttig vindt:
presentaties, syllabus, reader, notities, handboeken over communicatie, noem maar op. Digitale notities
plaats je op een usb-stick. Voor de start van het examen kopieer je die naar je desktop, daarna berg je je
usb-stick op en gebruik je hem niet meer.
Aangezien het een openboekexamen is, is "studeren" niet nodig; een goede voorbereiding uiteraard wel.
Zo is het waarschijnlijk handig dat je je beschikbare informatie inventariseert. Ook lijstjes met do's &
don'ts (over algemene richtlijnen en richtlijnen per genre) en een inventaris van waar welke informatie
staat, helpen je om tijd te winnen.
Studiemateriaal
In de studieplanner staat per week de verplichte literatuur die je vóór het college doorneemt. Die
literatuur vormt de theoretische basis voor de schriftelijke en mondelinge opdrachten.
De literatuur is aangeboden in de volgende vormen:
- Syllabus en reader (Universitas)
- Aanbevolen (maar niet verplicht): Janssen, D. et al. (2012) Zakelijke Communicatie voor
professionals. Groningen: Wolters-Noordhoff
- Digitaal schrijfcentrum: Calliope (www.calliope.be)
- Hand-outs & PowerPoint-presentaties (colleges en Blackboard)
Studietips
In de bibliografie achteraan in de syllabus vind je per onderwerp ook tips voor aanvullende literatuur. Die
literatuur stelt je in staat om je in bepaalde thema's verder te verdiepen.
Doelstellingen
In het opleidingsonderdeel Specialisatie Bedrijfscommunicatie staan de volgende einddoelstellingen
centraal:
- Je kunt diverse vormen van strategische mondelinge en schriftelijke communicatie analyseren,
rekening houdend met het referentiekader van een reële professionele context.
- Je bent in staat om beredeneerde strategische keuzes te maken om je communicatiedoelen
optimaal te bereiken.
- Je bent in staat om voor een communicatieprobleem de meest effectieve media en de meest
geschikte vorm te kiezen.
- Je beheerst de behandelde communicatievormen en -genres (schriftelijk en mondeling; analoog
en digitaal) op een expertniveau qua taal, inhoud en vorm.
- Je bent in staat om kritisch te reflecteren over een communicatieconcept en om er op een
constructieve manier onderbouwde feedback over te formuleren.
- Je bent in staat om een communicatieplan op te stellen met het accent op duurzame
communicatie en meetbare doelstellingen.
- Je kunt communicatietaken in teamverband uitvoeren en elkaars inbreng kritisch beoordelen met
aandacht voor het product en het proces.
- Je bent in staat om onderzoeksresultaten uit de wetenschappelijke literatuur over de
bestudeerde genres op kritische wijze te gebruiken bij de onderbouwing van je strategische
keuzes.
, Deel 1 – Inleiding in communicatie
1 Het communicatieschema
Case: huis te koop
Huis te koop de follow-up is ‘verkocht’ of ‘proficiat’ of …
- Verkocht
- Proficiat
- Gefeliciteerd
- Te laat/te laet
- …
Voor de ontvanger is er een verschil
o Verkocht = gericht op wie interesse had;
o Proficiat = gericht op de koper
Maar, is het wel interessant om je op de koper te richten?
Positieve boodschap meedelen = interessanter
Bv. “proficiat” i.p.v. “verkocht
1.1 Het communicatieschema
Aanleiding: gewild of ongewild?
- Hangt af van de context:
o Bij crisiscommunicatie vaak ongewild;
o Bij ‘huis te koop’ = gewild
Rol van de ontvanger …
- Decodeert de boodschap
- Beslist of de communicatie gelukt is
- Beslist om te reageren of niet
- …
Dit maakt dat de ontvanger actief is en niet passief.
o Je neemt de boodschap niet ongewild of passief binnen
o Ruis en omgeving spelen wel een rol
Case: huis te koop
Stel dat er nu een sticker kleeft met ‘binnen de twee weken’
- Aanleiding = hetzelfde
- Ontvangers = andere verkopers of potentiële klanten
, 1.2 De communicatiekwadranten
Van Driessche, VONK
strategisch
Korte Regie (verbinden) Reputatie (veranderen)
termijn - Communicatie als business
partner
- Communicatie gelinkt aan - Expertfunctie voor change
strategie communicatie
- Interactieve - Personal branding & coach
verbindingsplatformen voor management
- Sociale media - Onderzoek (meten en
- Accountmanagement voor bijsturen)
communicatieprojecten - Pioner in nieuwe
- Vertaalslag van strategie naar communicatievormen
uitvoeren - Bruggenbouwer tussen
Lange termijn
afdelingen en klanten
- Focus op outcome
Realisatie (informeren) Advies (betrekken)
- Ontwikkeling van - Attitude “communicatie is
communicatiemiddelen van en voor iedereen”
- Praktische organisatie van - Coach om anderen te helpen
events beter te communiceren
- Ontwerp van presentaties voor - Advies over gebruik
ruimer publiek communicatiekanalen
- Management van website of - Advies over management
intranet tool kits
- Social media management - Ontwerp van templates
- Focus op outcome - Focus on outcome
operationeel
1.3 De verschillende rollen …
1.3.1 Zender
Case: DHL
- DHL zet al jaren in op opvallende communicatie
- Opvallend: zij switchen de zender (soms vanuit DHL zelf, soms iemand anders). Dit zorgt voor
meer geloofwaardigheid!
1 Het communicatieschema........................................................................................................................... 3
2 Het CCC-model van Jan Renkema................................................................................................................ 6
3 Het tekstperspectief.................................................................................................................................... 7
4 Persuasieve communicatie.......................................................................................................................... 9
1 Tekstsoort 1: Sollicitatiebrief..................................................................................................................... 18
2 Tekstsoort 2: Slechtnieuwsbrief................................................................................................................. 23
1 Inleiding: Communicatiemodel van Lasswell.............................................................................................. 28
2 Verschillende soorten plannen.................................................................................................................. 28
3 Strategie................................................................................................................................................... 28
4 Stappen in een communicatieplan............................................................................................................. 29
5 Communicatie meten................................................................................................................................ 32
6 Manifest voor duurzaam communiceren................................................................................................... 41
7 Duurzame inzet van tools.......................................................................................................................... 42
1 Gesprekssoort 1: Functioneringsgesprekken.............................................................................................. 45
2 Gesprekssoort 2: Slechtnieuwsgesprekken................................................................................................49
1 Visuele communicatie............................................................................................................................... 54
2 Crisiscommunicatie................................................................................................................................... 63
3 Crisiscommunicatie deel 2......................................................................................................................... 68
4 Plan crisiscommunicatie............................................................................................................................ 73
5 Een crisiscommunicatieplan in 7 stappen................................................................................................... 74
,Het examen: praktisch
Je examen werk je uit op de computer. Tijdens het examen mag je Calliope en Blackboard gebruiken.
Andere websites zijn niet toegestaan. Maak gerust gebruik van alle informatie die je nuttig vindt:
presentaties, syllabus, reader, notities, handboeken over communicatie, noem maar op. Digitale notities
plaats je op een usb-stick. Voor de start van het examen kopieer je die naar je desktop, daarna berg je je
usb-stick op en gebruik je hem niet meer.
Aangezien het een openboekexamen is, is "studeren" niet nodig; een goede voorbereiding uiteraard wel.
Zo is het waarschijnlijk handig dat je je beschikbare informatie inventariseert. Ook lijstjes met do's &
don'ts (over algemene richtlijnen en richtlijnen per genre) en een inventaris van waar welke informatie
staat, helpen je om tijd te winnen.
Studiemateriaal
In de studieplanner staat per week de verplichte literatuur die je vóór het college doorneemt. Die
literatuur vormt de theoretische basis voor de schriftelijke en mondelinge opdrachten.
De literatuur is aangeboden in de volgende vormen:
- Syllabus en reader (Universitas)
- Aanbevolen (maar niet verplicht): Janssen, D. et al. (2012) Zakelijke Communicatie voor
professionals. Groningen: Wolters-Noordhoff
- Digitaal schrijfcentrum: Calliope (www.calliope.be)
- Hand-outs & PowerPoint-presentaties (colleges en Blackboard)
Studietips
In de bibliografie achteraan in de syllabus vind je per onderwerp ook tips voor aanvullende literatuur. Die
literatuur stelt je in staat om je in bepaalde thema's verder te verdiepen.
Doelstellingen
In het opleidingsonderdeel Specialisatie Bedrijfscommunicatie staan de volgende einddoelstellingen
centraal:
- Je kunt diverse vormen van strategische mondelinge en schriftelijke communicatie analyseren,
rekening houdend met het referentiekader van een reële professionele context.
- Je bent in staat om beredeneerde strategische keuzes te maken om je communicatiedoelen
optimaal te bereiken.
- Je bent in staat om voor een communicatieprobleem de meest effectieve media en de meest
geschikte vorm te kiezen.
- Je beheerst de behandelde communicatievormen en -genres (schriftelijk en mondeling; analoog
en digitaal) op een expertniveau qua taal, inhoud en vorm.
- Je bent in staat om kritisch te reflecteren over een communicatieconcept en om er op een
constructieve manier onderbouwde feedback over te formuleren.
- Je bent in staat om een communicatieplan op te stellen met het accent op duurzame
communicatie en meetbare doelstellingen.
- Je kunt communicatietaken in teamverband uitvoeren en elkaars inbreng kritisch beoordelen met
aandacht voor het product en het proces.
- Je bent in staat om onderzoeksresultaten uit de wetenschappelijke literatuur over de
bestudeerde genres op kritische wijze te gebruiken bij de onderbouwing van je strategische
keuzes.
, Deel 1 – Inleiding in communicatie
1 Het communicatieschema
Case: huis te koop
Huis te koop de follow-up is ‘verkocht’ of ‘proficiat’ of …
- Verkocht
- Proficiat
- Gefeliciteerd
- Te laat/te laet
- …
Voor de ontvanger is er een verschil
o Verkocht = gericht op wie interesse had;
o Proficiat = gericht op de koper
Maar, is het wel interessant om je op de koper te richten?
Positieve boodschap meedelen = interessanter
Bv. “proficiat” i.p.v. “verkocht
1.1 Het communicatieschema
Aanleiding: gewild of ongewild?
- Hangt af van de context:
o Bij crisiscommunicatie vaak ongewild;
o Bij ‘huis te koop’ = gewild
Rol van de ontvanger …
- Decodeert de boodschap
- Beslist of de communicatie gelukt is
- Beslist om te reageren of niet
- …
Dit maakt dat de ontvanger actief is en niet passief.
o Je neemt de boodschap niet ongewild of passief binnen
o Ruis en omgeving spelen wel een rol
Case: huis te koop
Stel dat er nu een sticker kleeft met ‘binnen de twee weken’
- Aanleiding = hetzelfde
- Ontvangers = andere verkopers of potentiële klanten
, 1.2 De communicatiekwadranten
Van Driessche, VONK
strategisch
Korte Regie (verbinden) Reputatie (veranderen)
termijn - Communicatie als business
partner
- Communicatie gelinkt aan - Expertfunctie voor change
strategie communicatie
- Interactieve - Personal branding & coach
verbindingsplatformen voor management
- Sociale media - Onderzoek (meten en
- Accountmanagement voor bijsturen)
communicatieprojecten - Pioner in nieuwe
- Vertaalslag van strategie naar communicatievormen
uitvoeren - Bruggenbouwer tussen
Lange termijn
afdelingen en klanten
- Focus op outcome
Realisatie (informeren) Advies (betrekken)
- Ontwikkeling van - Attitude “communicatie is
communicatiemiddelen van en voor iedereen”
- Praktische organisatie van - Coach om anderen te helpen
events beter te communiceren
- Ontwerp van presentaties voor - Advies over gebruik
ruimer publiek communicatiekanalen
- Management van website of - Advies over management
intranet tool kits
- Social media management - Ontwerp van templates
- Focus op outcome - Focus on outcome
operationeel
1.3 De verschillende rollen …
1.3.1 Zender
Case: DHL
- DHL zet al jaren in op opvallende communicatie
- Opvallend: zij switchen de zender (soms vanuit DHL zelf, soms iemand anders). Dit zorgt voor
meer geloofwaardigheid!
