Deel 2 – erfelijkheidsleer
1. Erfelijkheidsmateriaal
1.1. Chromosomen
Chromosomen zijn lange, dunne opgevouwen strengen die
bestaan uit de stof chromatine dit is een combinatie van DNA en
eiwitten. Die zijn van belang bij het opvouwen van de strengen
DNA.
Chromosomen zijn enkel zichtbaar wanneer de cel gaat delen,
omdat ze zich dan opvouwen en verdikken.
Elke lichaamscel heeft 23 paar chromosomen en dus in totaal 46
chromosomen. Buiten bij de voortplantingscellen zijn er maar 23
paar chromosomen. (Bij de bevruchting komen de 23
chromosomen van beide ouders samen en vormt dit weer 46
chromosomen). Een vrouw heeft twee X chromosomen op het
23ste paar en een man een X en Y chromosoom.
1.1.1. Karyogram
Op een Karyogram zien we een duidelijk overzicht van chromosomen en kunnen we zien of er
een te veel of te kort is aan chromosomen en of ze een afwijking vertonen op vlak van vorm of
grote. De afwijking van chromosomen kunnen op een aandoening wijzen.
1.1.2. Genen
▪ Genen bevatten informatie over alle erfelijke eigenschappen. Ze bepalen op hun beurt
onze eigenschappen, ze bepalen welke eigenschappen we overerven en welke niet.
Eigenschappen worden doorgegeven via het DNA.
▪ Een gen is een stukje van het DNA dat de code bevat voor de productie van een bepaald
eiwit. Eiwitten worden gevormd door aminozuren. De volgorde van de aminozuren
bepalen de eigenschappen van het eiwit.
▪ Eiwitten hebben op hun beurt weer een belangrijke rol voor de lichaamscellen, ze zorgen
voor stevigheid en bepalen of de cel verantwoordelijk zal zijn voor zenuw, spier of
haarcel wordt of een andere functie krijgt.
▪ De genen liggen verspreid op chromosomen.
1.1.3. DNA en eiwitsynthese
De volgorde van de basen in het DNA bepaald welke eiwitten er in het lichaam worden
aangemaakt. Eiwitten bepalen de activiteit van de cel en zorgen voor de eigenschappen van het
organisme. Als gevolg hiervan bepaald het DNA welke eigenschappen het individu heeft.
Eiwitten bestaan uit aminozuren en worden opgebouwd in de ribosomen.
Drie basen achter elkaar vormen de code voor een aminozuur, VB ATT of GCA. Aminozuren zijn
de bouwstenen van eiwitten, doordat er zo veel verschillende combinaties zijn van aminozuren
in lengte en volgorde zorgen ze dus ook voor de aanmaak van zo veel verschillende eiwitten.
1.2. Genen bepalen erfelijke eigenschappen
Van elk gen zijn er twee allelen, 1 van de mama en 1 van de papa. Allelen bepalen onze erfelijke
eigenschappen.
Een paar genen kan verschillende soorten allelen (Varianten) hebben.
▪ Homozygoot = Twee keer het zelfde allel
▪ Heterozygoot = Twee verschillende allelen
Welke eigenschap dat je krijgt hangt af van het type allel
▪ Dominant = Overheerst andere allel (Hoofdletter)
1. Erfelijkheidsmateriaal
1.1. Chromosomen
Chromosomen zijn lange, dunne opgevouwen strengen die
bestaan uit de stof chromatine dit is een combinatie van DNA en
eiwitten. Die zijn van belang bij het opvouwen van de strengen
DNA.
Chromosomen zijn enkel zichtbaar wanneer de cel gaat delen,
omdat ze zich dan opvouwen en verdikken.
Elke lichaamscel heeft 23 paar chromosomen en dus in totaal 46
chromosomen. Buiten bij de voortplantingscellen zijn er maar 23
paar chromosomen. (Bij de bevruchting komen de 23
chromosomen van beide ouders samen en vormt dit weer 46
chromosomen). Een vrouw heeft twee X chromosomen op het
23ste paar en een man een X en Y chromosoom.
1.1.1. Karyogram
Op een Karyogram zien we een duidelijk overzicht van chromosomen en kunnen we zien of er
een te veel of te kort is aan chromosomen en of ze een afwijking vertonen op vlak van vorm of
grote. De afwijking van chromosomen kunnen op een aandoening wijzen.
1.1.2. Genen
▪ Genen bevatten informatie over alle erfelijke eigenschappen. Ze bepalen op hun beurt
onze eigenschappen, ze bepalen welke eigenschappen we overerven en welke niet.
Eigenschappen worden doorgegeven via het DNA.
▪ Een gen is een stukje van het DNA dat de code bevat voor de productie van een bepaald
eiwit. Eiwitten worden gevormd door aminozuren. De volgorde van de aminozuren
bepalen de eigenschappen van het eiwit.
▪ Eiwitten hebben op hun beurt weer een belangrijke rol voor de lichaamscellen, ze zorgen
voor stevigheid en bepalen of de cel verantwoordelijk zal zijn voor zenuw, spier of
haarcel wordt of een andere functie krijgt.
▪ De genen liggen verspreid op chromosomen.
1.1.3. DNA en eiwitsynthese
De volgorde van de basen in het DNA bepaald welke eiwitten er in het lichaam worden
aangemaakt. Eiwitten bepalen de activiteit van de cel en zorgen voor de eigenschappen van het
organisme. Als gevolg hiervan bepaald het DNA welke eigenschappen het individu heeft.
Eiwitten bestaan uit aminozuren en worden opgebouwd in de ribosomen.
Drie basen achter elkaar vormen de code voor een aminozuur, VB ATT of GCA. Aminozuren zijn
de bouwstenen van eiwitten, doordat er zo veel verschillende combinaties zijn van aminozuren
in lengte en volgorde zorgen ze dus ook voor de aanmaak van zo veel verschillende eiwitten.
1.2. Genen bepalen erfelijke eigenschappen
Van elk gen zijn er twee allelen, 1 van de mama en 1 van de papa. Allelen bepalen onze erfelijke
eigenschappen.
Een paar genen kan verschillende soorten allelen (Varianten) hebben.
▪ Homozygoot = Twee keer het zelfde allel
▪ Heterozygoot = Twee verschillende allelen
Welke eigenschap dat je krijgt hangt af van het type allel
▪ Dominant = Overheerst andere allel (Hoofdletter)
