PATHOLOGIE VAN DE CEL
1. Adaptatie van cellulaire groei en differentiatie
= reversibele respons op extreme fysiologische stress of pathologische stimuli
Hypertrofie
Definitie = toename van de celgrootte en dus van het volume van
het orgaan
Werking Verhoogde synthese van structurele componenten
Fysiologisch of A. Toegenomen functionele behoefte
pathologisch Bv: Bodybuilder die gewicht heft; vraagt opeens meer arbeid van spieren
=> hypertrofie, spieren worden groter (FYSIOLOGISCH)
Bv: Hoge bloeddruk; er wordt meer van de hartspier verlangd
=> hypertrofie (PATHOLOGISCH)
B. Specifieke hormonale stimulatie
Bv: Myometrium (spierlaag uterus) na zwangerschap
Normaal: celrijk weefsel, kernen liggen dicht op
elkaar
& weinig cytoplasma
Na zwangerschap: door inwerking oestrogeen
hypertrofie,
& meer cytoplasma
Hyperplasie
Definitie = toename van het aantal cellen in een orgaan of weefsel
Werking Proliferatie van mature cellen oiv groeifactoren of
regeneratie van stamcellen
Fysiologisch A. Hormonale hyperplasie
Bv: Borstklier bij borstvoeding
=> er zijn meer lobuli aangemaakt
& verhouding lobuli – stroma is veranderd
=> toename aan cellen
B. Compensatoire hyperplasie
Bv: Na het weghalen of afsterven van een deel van de lever kan dit opnieuw
aangroeien (verhaal Prometeus)
Pathologisch A. Extreme hormonale stimulatie of groeifactoren
Bv: Endometrium (bedekt spierlaag van baarmoeder)
B. Normale controle mechanisme van celgroei (kanker)
Atrofie
, Definitie = afname van volume van een orgaan of weefsel door
afname in
celgrootte en aantal cellen
Werking Verminderde eiwitsynthese en verhoogde eiwitafbraak in de
cellen
Oorzaken A. Verminderde werkbelasting
(gips)
B. Denervatie atrofie (uitschakeling
zenuwen)
C. Ischemie (onvoldoende zuurstof door onvoldoende
bloedvoorziening)
D. Onvoldoende voeding
E. Verlies van endocriene stimulatie
F. Druk
Metaplasie
Definitie = reversibele wijziging waarbij een gedifferentieerd celtype
vervangen wordt door een ander gedifferentieerd celtype
(adaptatie)
Werking Precursorcellen (stamcellen/reservecellen in het epitheel,
ongedifferentieerde mesenchymale cellen in bindweefsel)
veranderen onder invloed van cytokines, groeifactoren en
extracellulaire matrix componenten
Voorbeeld 1: Binnenbekleding van de luchtwegen: respiratoir trilhaarepitheel
squameuze Bij rokers metaplasie als bescherming (tril.epi. is kwetsbaarder dan plav.epi.)
metaplasie MAAR: trilharen + mucus vangen pathologiën, stofdeeltjes,.. op en voeren deze
bij rokers af
kan nu niet meer gebeuren (functiverlies)
als schadelijke stoffen blijven passeren: maligne transformatie
mogelijk
dysplasie: licht/matig/ernstig
carcinoma in situ = blijft ter plekken, (nog niet) invasief
Voorbeeld 2: Bij blootstelling slokdarm aan maagzuur (reflux) w plav.epi. van distale slokdarm
Barrett oesofagus vervangen door glandulair epi. (gastrisch of intestinaal) dat beter bestand is
tegen zure omgeving
diagnose w gesteld via endoscopie, biopsie of gastrocopie
Verhoogd risico op
slokdarmadenocarcinoom
Dysplasie: laaggradig/hooggradig
Intracellulaire accumulaties
Definitie = normale cellulaire component met abnormale endogene of
exogene
producten zoals pigment
Werking A. Abnormaal metabolisme van een normale endogene
substantie
B. Mutaties die wijzigingen in eiwitaanmaak en – transport
1. Adaptatie van cellulaire groei en differentiatie
= reversibele respons op extreme fysiologische stress of pathologische stimuli
Hypertrofie
Definitie = toename van de celgrootte en dus van het volume van
het orgaan
Werking Verhoogde synthese van structurele componenten
Fysiologisch of A. Toegenomen functionele behoefte
pathologisch Bv: Bodybuilder die gewicht heft; vraagt opeens meer arbeid van spieren
=> hypertrofie, spieren worden groter (FYSIOLOGISCH)
Bv: Hoge bloeddruk; er wordt meer van de hartspier verlangd
=> hypertrofie (PATHOLOGISCH)
B. Specifieke hormonale stimulatie
Bv: Myometrium (spierlaag uterus) na zwangerschap
Normaal: celrijk weefsel, kernen liggen dicht op
elkaar
& weinig cytoplasma
Na zwangerschap: door inwerking oestrogeen
hypertrofie,
& meer cytoplasma
Hyperplasie
Definitie = toename van het aantal cellen in een orgaan of weefsel
Werking Proliferatie van mature cellen oiv groeifactoren of
regeneratie van stamcellen
Fysiologisch A. Hormonale hyperplasie
Bv: Borstklier bij borstvoeding
=> er zijn meer lobuli aangemaakt
& verhouding lobuli – stroma is veranderd
=> toename aan cellen
B. Compensatoire hyperplasie
Bv: Na het weghalen of afsterven van een deel van de lever kan dit opnieuw
aangroeien (verhaal Prometeus)
Pathologisch A. Extreme hormonale stimulatie of groeifactoren
Bv: Endometrium (bedekt spierlaag van baarmoeder)
B. Normale controle mechanisme van celgroei (kanker)
Atrofie
, Definitie = afname van volume van een orgaan of weefsel door
afname in
celgrootte en aantal cellen
Werking Verminderde eiwitsynthese en verhoogde eiwitafbraak in de
cellen
Oorzaken A. Verminderde werkbelasting
(gips)
B. Denervatie atrofie (uitschakeling
zenuwen)
C. Ischemie (onvoldoende zuurstof door onvoldoende
bloedvoorziening)
D. Onvoldoende voeding
E. Verlies van endocriene stimulatie
F. Druk
Metaplasie
Definitie = reversibele wijziging waarbij een gedifferentieerd celtype
vervangen wordt door een ander gedifferentieerd celtype
(adaptatie)
Werking Precursorcellen (stamcellen/reservecellen in het epitheel,
ongedifferentieerde mesenchymale cellen in bindweefsel)
veranderen onder invloed van cytokines, groeifactoren en
extracellulaire matrix componenten
Voorbeeld 1: Binnenbekleding van de luchtwegen: respiratoir trilhaarepitheel
squameuze Bij rokers metaplasie als bescherming (tril.epi. is kwetsbaarder dan plav.epi.)
metaplasie MAAR: trilharen + mucus vangen pathologiën, stofdeeltjes,.. op en voeren deze
bij rokers af
kan nu niet meer gebeuren (functiverlies)
als schadelijke stoffen blijven passeren: maligne transformatie
mogelijk
dysplasie: licht/matig/ernstig
carcinoma in situ = blijft ter plekken, (nog niet) invasief
Voorbeeld 2: Bij blootstelling slokdarm aan maagzuur (reflux) w plav.epi. van distale slokdarm
Barrett oesofagus vervangen door glandulair epi. (gastrisch of intestinaal) dat beter bestand is
tegen zure omgeving
diagnose w gesteld via endoscopie, biopsie of gastrocopie
Verhoogd risico op
slokdarmadenocarcinoom
Dysplasie: laaggradig/hooggradig
Intracellulaire accumulaties
Definitie = normale cellulaire component met abnormale endogene of
exogene
producten zoals pigment
Werking A. Abnormaal metabolisme van een normale endogene
substantie
B. Mutaties die wijzigingen in eiwitaanmaak en – transport
