Belang en functies kwalitatief onderzoek
1. Wat is kwalitatief onderzoek?
● Onderzoek dat niet in cijfers te vatten is
● Kennistheoretische benadering
● Data-collectie en analyse
● Andere accenten in onderzoeksproces
● Kennistheorie / epistemologie
→ hoe wordt kennis vergaard?
→ wat is waarde van wat we weten?
● Methoden dataverzameling en analyse:
1. rijke data: weinig vaste structuur of selectie vooraf
2. perspectief van individu: betekenis van ervaring
3. gebruik postmoderne perspectieven
4. samenhang met postmoderne gevoeligheid
5. natuurlijke settings: kenmerken van dagelijks leven
→ ecologische validiteit
6. dicht bij participant en onderzoeker
7. gaat niet over testen van theorieën
8. individuen bestudeerd als individuen
● Wetenschappelijke kennisclaims steunen op persoonlijke ervaringen, sociale normen en info
van experts
2. Kennistheoretische benadering in kwalitatief onderzoek
● Visie op staat van wereld, doel van wetenschap en rol van onderzoeker
● Kennis gebaseerd op empirisch onderzoek
→ niet theologie: door god gegeven
→ niet metafysica: abstract beredeneerd
● Kwantitatieve kennistheorie
→ gebaseerd op logisch positivisme (Auguste Comte)
→ bestaan van objectieve kennis: externe wereld bepaalt wat waar is
→ onderzoek brengt ons dichter bij waarheid en objectieve realiteit: onderzoek als ontdekking
→ wetenschap is cumulatief
→ neutrale onderzoeker
→ determinisme: leven gebonden aan fysische wetten en externe krachten
● Kwalitatieve kennistheorie
→ gebaseerd op sociaal constructivisme
→ geen objectieve kennis: alles gebaseerd op aannames
→ onderzoek leidt tot waardevolle interpretatie werkelijkheid: onderzoeks als bouwproject
1
, → perspectief onderzoeker telt: theoretisch, sociale en culturele achtergrond
→ onderzoeksstijlen: 1. focus op interactie: microniveau (agency)
2. focus op maatschappij: macroniveau (structure)
● Doel positivisme:
waarheid kennen (realisme)
● Doel postmodernisme:
perspectief laten zien (relativisme) en meerdere perspectieven combineren in dialoog (sociaal
constructivisme)
→ sociaal engagement: aandacht perspectief van minder machtigen en hoe mensen samen
werkelijkheid kunnen veranderen
● Gekende concepten structuren hoe we wereld zien en dus subjectief
● Perspectief onderzoeker geeft richting aan interesse en formulering onderzoeksvraag, keuze
methode en interpretatie data
→ transparantie cruciaal aangezien neutraliteit onmogelijk is
3. Kwalitatief onderzoek in empirische cyclus
● Onderzoek beweegt zich voortdurend heen en weer van theorie naar data en omgekeerd
● Deductie
= toetsbare uitspraken afleiden uit algemene theorie
● Inductie
= algemene theorie afleiden uit beperkte data
● Kwalitatief onderzoek is geschikte basis voor inductie
→ rijke beschrijvingen
→ nadruk op perspectief van individu
→ oog voor dagelijkse leven in specifieke sociale en culturele omgeving
● Kwantitatief onderzoek
→ nadruk op deductie
→ methode: hypothetisch-deductief
→ metafoor: ontdekkingsreis
● Kwalitatief onderzoek
→ nadruk op inductie
→ methode: theoretische interpretatie
→ metafoor: bouwproject
● Kritiek kwalitatieve onderzoekers op deductie:
1. rijke data nodig om aan nieuwe inzichten te komen
2. inzichten in bestaande theorieën alleen aangeleverd door mainstream elite
→ perspectief minder machtigen en andere culturen ontbreekt
● Zelfbeschikkingstheorie / self determination theory
→ vaak getest met experimenteel onderzoek
2
, → belang van keuze
→ niet zonder meer veralgemeenbaar naar niet-westerse culturen
● Kwalitatieve vragen: ontstaan, verloop, subjectieve beleving en specifieke context
● Kwantitatieve vragen: frequentie, verschillen, algemeen verband en oorzaken
●
● Voorbeeld: kwalitatief onderzoek over pesterijen
→ kritisch incident → verliezer gestigmatiseerd → bevestiging leidinggevende → uitdrijving
→ onderzoeksopzet: meervoudige gevalsstudie
→ dataverzameling: kwalitatieve interviews met pestexperten
→ deductie: theorie → hypothesen
→ strain theory: strain / frustratie → destructieve coping → frustratie-agressie → dader
→ conflict theory: conflict → destructieve coping → geëscaleerd conflict → slachtoffer
→ inductie: nieuwe elementen ontdekken en nieuwe theorie over groepscultuur
● Vragenlijst kan zowel kwantitatief (antwoorden of schaal) zijn als kwalitatief (open vragen)
● Kenmerken kwalitatief onderzoek:
1. kwalitatieve dataverzameling
2. kennistheoretische benadering: sociaal constructivisme
3. inductief onderzoeksproces
3
, 4
1. Wat is kwalitatief onderzoek?
● Onderzoek dat niet in cijfers te vatten is
● Kennistheoretische benadering
● Data-collectie en analyse
● Andere accenten in onderzoeksproces
● Kennistheorie / epistemologie
→ hoe wordt kennis vergaard?
→ wat is waarde van wat we weten?
● Methoden dataverzameling en analyse:
1. rijke data: weinig vaste structuur of selectie vooraf
2. perspectief van individu: betekenis van ervaring
3. gebruik postmoderne perspectieven
4. samenhang met postmoderne gevoeligheid
5. natuurlijke settings: kenmerken van dagelijks leven
→ ecologische validiteit
6. dicht bij participant en onderzoeker
7. gaat niet over testen van theorieën
8. individuen bestudeerd als individuen
● Wetenschappelijke kennisclaims steunen op persoonlijke ervaringen, sociale normen en info
van experts
2. Kennistheoretische benadering in kwalitatief onderzoek
● Visie op staat van wereld, doel van wetenschap en rol van onderzoeker
● Kennis gebaseerd op empirisch onderzoek
→ niet theologie: door god gegeven
→ niet metafysica: abstract beredeneerd
● Kwantitatieve kennistheorie
→ gebaseerd op logisch positivisme (Auguste Comte)
→ bestaan van objectieve kennis: externe wereld bepaalt wat waar is
→ onderzoek brengt ons dichter bij waarheid en objectieve realiteit: onderzoek als ontdekking
→ wetenschap is cumulatief
→ neutrale onderzoeker
→ determinisme: leven gebonden aan fysische wetten en externe krachten
● Kwalitatieve kennistheorie
→ gebaseerd op sociaal constructivisme
→ geen objectieve kennis: alles gebaseerd op aannames
→ onderzoek leidt tot waardevolle interpretatie werkelijkheid: onderzoeks als bouwproject
1
, → perspectief onderzoeker telt: theoretisch, sociale en culturele achtergrond
→ onderzoeksstijlen: 1. focus op interactie: microniveau (agency)
2. focus op maatschappij: macroniveau (structure)
● Doel positivisme:
waarheid kennen (realisme)
● Doel postmodernisme:
perspectief laten zien (relativisme) en meerdere perspectieven combineren in dialoog (sociaal
constructivisme)
→ sociaal engagement: aandacht perspectief van minder machtigen en hoe mensen samen
werkelijkheid kunnen veranderen
● Gekende concepten structuren hoe we wereld zien en dus subjectief
● Perspectief onderzoeker geeft richting aan interesse en formulering onderzoeksvraag, keuze
methode en interpretatie data
→ transparantie cruciaal aangezien neutraliteit onmogelijk is
3. Kwalitatief onderzoek in empirische cyclus
● Onderzoek beweegt zich voortdurend heen en weer van theorie naar data en omgekeerd
● Deductie
= toetsbare uitspraken afleiden uit algemene theorie
● Inductie
= algemene theorie afleiden uit beperkte data
● Kwalitatief onderzoek is geschikte basis voor inductie
→ rijke beschrijvingen
→ nadruk op perspectief van individu
→ oog voor dagelijkse leven in specifieke sociale en culturele omgeving
● Kwantitatief onderzoek
→ nadruk op deductie
→ methode: hypothetisch-deductief
→ metafoor: ontdekkingsreis
● Kwalitatief onderzoek
→ nadruk op inductie
→ methode: theoretische interpretatie
→ metafoor: bouwproject
● Kritiek kwalitatieve onderzoekers op deductie:
1. rijke data nodig om aan nieuwe inzichten te komen
2. inzichten in bestaande theorieën alleen aangeleverd door mainstream elite
→ perspectief minder machtigen en andere culturen ontbreekt
● Zelfbeschikkingstheorie / self determination theory
→ vaak getest met experimenteel onderzoek
2
, → belang van keuze
→ niet zonder meer veralgemeenbaar naar niet-westerse culturen
● Kwalitatieve vragen: ontstaan, verloop, subjectieve beleving en specifieke context
● Kwantitatieve vragen: frequentie, verschillen, algemeen verband en oorzaken
●
● Voorbeeld: kwalitatief onderzoek over pesterijen
→ kritisch incident → verliezer gestigmatiseerd → bevestiging leidinggevende → uitdrijving
→ onderzoeksopzet: meervoudige gevalsstudie
→ dataverzameling: kwalitatieve interviews met pestexperten
→ deductie: theorie → hypothesen
→ strain theory: strain / frustratie → destructieve coping → frustratie-agressie → dader
→ conflict theory: conflict → destructieve coping → geëscaleerd conflict → slachtoffer
→ inductie: nieuwe elementen ontdekken en nieuwe theorie over groepscultuur
● Vragenlijst kan zowel kwantitatief (antwoorden of schaal) zijn als kwalitatief (open vragen)
● Kenmerken kwalitatief onderzoek:
1. kwalitatieve dataverzameling
2. kennistheoretische benadering: sociaal constructivisme
3. inductief onderzoeksproces
3
, 4
