Psychopathologie
Hoofdstuk 10: Ontwikkelinsgtrauma en behandeling van trauma
Te kennen:
• Powerpoint volledig
• Slechts een klein deeltje uit het hoofdstuk ‘gehechtheid en hechtingsstoornissen’ in
het handboek stemt overeen met deze les. Neem de onderdelen ‘7.3.2 De
hechtingsstoornissen’ en ‘7.3.3 Differtiaaldiagnose: waar lijkt het op?’ door.
• Voor het lesonderdeel ‘behandeling van ontwikkelingstrauma’ zijn er 2 opiniestukken
te kennen:
o Opiniestuk 1: Interview met Bessel Van der Kolk: 'Trauma's laten in het lichaam
diepe sporen na'
o Opiniestuk 2: Interview met Eva Kestens: 'Het zit'm in de hersenen' over NMT
De vragen in het extra document hierbij kunnen richting geven aan hoe je de
leerstof uit deze opiniestukken kan verwerken.
Kunnen uitleggen en kunnen toepassen:
• Wat is ontwikkelingstrauma:
o Kunnen duiden wat ontwikkelingstrauma is en hoe het verschilt het van het
meemaken van Type I en II trauma. Zie ook ‘metafoor van het huis’.
o Ontwikkelingstrauma kunnen herkennen in casussen.
• DSM-5 trauma- en stressorgerelateerde stoornissen: hechtingsstoornissen
o Hoofdsymptomen van de reactieve hechtingsstoornis en de ontremd sociaal
contactstoornis kennen en verschil met andere stoornissen
differentiaaldiagnostisch kunnen duiden.
o Symptomen van de 2 hechtingsstoornissen kunnen herkennen en
onderscheiden van andere stoornissen in een casus.
• Trauma en het brein:
o Impact/schade van traumatisering op het brein kunnen uitleggen vanuit de
neurobiologische inzichten en de inzichten van de epigentica.
o Impact van traumatisering op de structuur v/d hersenen, stresssystemen en
emotioneel geheugen in een casus kunnen herkennen en toelichten.
o Aandachtspunt: zorg er ook voor dat je de beschadiging van het emotionele
geheugen specifiek kan toepassen op een casus; d.i. de overactieve en
overtrainde amygdala na/door trauma kunnen uitleggen aan de hand van
casusmateriaal, voorbeelden.
• Behandeling van ontwikkelingstrauma:
o De impact van trauma op de hersenen in verband kunnen brengen met de
behandeling bij ontwikkelingstrauma. Gedrag en emoties van
, getraumatiseerde kinderen kunnen verklaren aan de hand van de impact van
trauma op de opbouw van de hersenen.
o Toelichten waarom de impact van trauma op jonge leeftijd zo groot is.
o Kunnen uitleggen waarom ‘praten’ bij ontwikkelingstrauma niet altijd
aangewezen is.
o Het verschil tussen ‘kalenderleeftijd’ en ‘ontwikkelingsleeftijd’ kunnen duiden
en uitleggen waarom het weinig zin heeft om een behandeling afgestemd op
de kalenderleeftijd van het kind/jongere aan te bieden.
o Kunnen uitleggen waarom ritme en regelmaat belangrijk is voor de rijping van
de hersenen en hoe dit idee/principe wordt aangewend bij de behandeling van
ernstig getraumatiseerde kinderen/jongeren.
o Een casus met een breinmap kunnen toelichten: uitleggen wat het verschil is
met normale ontwikkeling, behandelingsvoorstellen formuleren en deze keuze
toelichten.
• EMDR-therapie:
o Kunnen uitleggen wat EMDR is en waarom het anders werkt dat een klassieke
gesprekstherapie.
o Op welke principes de ‘oogbewegingen’/’bilaterale stimulatie’ van EMDR zich
beroepen.
o Hoe je via EMDR gestagneerde verwerking van trauma terug op gang kan
brengen.
, Wat is een ontwikkelingstrauma?
Diversiteit aan klachten bij hechtingsstoornissen en ontwikkelingstrauma
Wat alle kinderen en jongeren met ontwikkelingstrauma met elkaar gemeen hebben, is een
diversiteit aan klachten en wisselvallig functioneren, bv. op school een engeltje en thuis
onhandelbaar.
Er passen vaak een veelheid aan diagnoses bij deze kinderen, waardoor hulpverleners vaak
op het verkeerde been gezet worden. Ze worden vaak door de ene hulpverlener heel anders
ingeschat dan door de andere.
Vaak wordt niet onderkend dat dit het gedrag de impact kan zijn van traumatische
ervaringen in het verleden. Of, als het trauma wel wordt onderkend, blijft het moeilijk om
te aanvaarden dat het in al deze gedragsmatige, emotionele of ontwikkelingsproblemen
doorwerkt en er zelfs de rode draad in vormt.
Metafoor van het huis
o Als je een huis opbouwt, begint je van boven naar beneden
o Trauma type 1: er ontstaat een gat bovenaan in het huis die goed te herstellen valt
o Trauma type 2: het huis staat rechtop en is goed opgebouwd, maar er zijn op
verschillende niveaus schaden aan het huis. Bij het kind zou het trauma ook aanwezig
zijn op verschillende niveaus. Het kind kan beroep doen op zijn omgeving door weer
op te groeien tot een meer stabiel huis
o Trauma type 3: De structuur van dit huis staat scheef met duidelijke mankementen. Bij
ontwikkelingstrauma zijn de fundamenten van het huis geraakt wat gevolgen heeft
voor de gehele ontwikkeling van het kind.
Groen: type 1 of enkelvoudig trauma: kleine
verstoring
Blauw: symptomen naar aanleiding van een
psycho-trauma
Oranje: fundamenten van het huis zijn beschadigd
= ontwikkelinsgtrauma.
o Er zijn zeer veel smptomen die de ontwikkeling beïnvloeden. à ook vroeg in de
kinderjaren. Wanneer men het huis verder wilt opbouwen, is er veel steun nodig = veel
problemen en diverse klachten
Hoofdstuk 10: Ontwikkelinsgtrauma en behandeling van trauma
Te kennen:
• Powerpoint volledig
• Slechts een klein deeltje uit het hoofdstuk ‘gehechtheid en hechtingsstoornissen’ in
het handboek stemt overeen met deze les. Neem de onderdelen ‘7.3.2 De
hechtingsstoornissen’ en ‘7.3.3 Differtiaaldiagnose: waar lijkt het op?’ door.
• Voor het lesonderdeel ‘behandeling van ontwikkelingstrauma’ zijn er 2 opiniestukken
te kennen:
o Opiniestuk 1: Interview met Bessel Van der Kolk: 'Trauma's laten in het lichaam
diepe sporen na'
o Opiniestuk 2: Interview met Eva Kestens: 'Het zit'm in de hersenen' over NMT
De vragen in het extra document hierbij kunnen richting geven aan hoe je de
leerstof uit deze opiniestukken kan verwerken.
Kunnen uitleggen en kunnen toepassen:
• Wat is ontwikkelingstrauma:
o Kunnen duiden wat ontwikkelingstrauma is en hoe het verschilt het van het
meemaken van Type I en II trauma. Zie ook ‘metafoor van het huis’.
o Ontwikkelingstrauma kunnen herkennen in casussen.
• DSM-5 trauma- en stressorgerelateerde stoornissen: hechtingsstoornissen
o Hoofdsymptomen van de reactieve hechtingsstoornis en de ontremd sociaal
contactstoornis kennen en verschil met andere stoornissen
differentiaaldiagnostisch kunnen duiden.
o Symptomen van de 2 hechtingsstoornissen kunnen herkennen en
onderscheiden van andere stoornissen in een casus.
• Trauma en het brein:
o Impact/schade van traumatisering op het brein kunnen uitleggen vanuit de
neurobiologische inzichten en de inzichten van de epigentica.
o Impact van traumatisering op de structuur v/d hersenen, stresssystemen en
emotioneel geheugen in een casus kunnen herkennen en toelichten.
o Aandachtspunt: zorg er ook voor dat je de beschadiging van het emotionele
geheugen specifiek kan toepassen op een casus; d.i. de overactieve en
overtrainde amygdala na/door trauma kunnen uitleggen aan de hand van
casusmateriaal, voorbeelden.
• Behandeling van ontwikkelingstrauma:
o De impact van trauma op de hersenen in verband kunnen brengen met de
behandeling bij ontwikkelingstrauma. Gedrag en emoties van
, getraumatiseerde kinderen kunnen verklaren aan de hand van de impact van
trauma op de opbouw van de hersenen.
o Toelichten waarom de impact van trauma op jonge leeftijd zo groot is.
o Kunnen uitleggen waarom ‘praten’ bij ontwikkelingstrauma niet altijd
aangewezen is.
o Het verschil tussen ‘kalenderleeftijd’ en ‘ontwikkelingsleeftijd’ kunnen duiden
en uitleggen waarom het weinig zin heeft om een behandeling afgestemd op
de kalenderleeftijd van het kind/jongere aan te bieden.
o Kunnen uitleggen waarom ritme en regelmaat belangrijk is voor de rijping van
de hersenen en hoe dit idee/principe wordt aangewend bij de behandeling van
ernstig getraumatiseerde kinderen/jongeren.
o Een casus met een breinmap kunnen toelichten: uitleggen wat het verschil is
met normale ontwikkeling, behandelingsvoorstellen formuleren en deze keuze
toelichten.
• EMDR-therapie:
o Kunnen uitleggen wat EMDR is en waarom het anders werkt dat een klassieke
gesprekstherapie.
o Op welke principes de ‘oogbewegingen’/’bilaterale stimulatie’ van EMDR zich
beroepen.
o Hoe je via EMDR gestagneerde verwerking van trauma terug op gang kan
brengen.
, Wat is een ontwikkelingstrauma?
Diversiteit aan klachten bij hechtingsstoornissen en ontwikkelingstrauma
Wat alle kinderen en jongeren met ontwikkelingstrauma met elkaar gemeen hebben, is een
diversiteit aan klachten en wisselvallig functioneren, bv. op school een engeltje en thuis
onhandelbaar.
Er passen vaak een veelheid aan diagnoses bij deze kinderen, waardoor hulpverleners vaak
op het verkeerde been gezet worden. Ze worden vaak door de ene hulpverlener heel anders
ingeschat dan door de andere.
Vaak wordt niet onderkend dat dit het gedrag de impact kan zijn van traumatische
ervaringen in het verleden. Of, als het trauma wel wordt onderkend, blijft het moeilijk om
te aanvaarden dat het in al deze gedragsmatige, emotionele of ontwikkelingsproblemen
doorwerkt en er zelfs de rode draad in vormt.
Metafoor van het huis
o Als je een huis opbouwt, begint je van boven naar beneden
o Trauma type 1: er ontstaat een gat bovenaan in het huis die goed te herstellen valt
o Trauma type 2: het huis staat rechtop en is goed opgebouwd, maar er zijn op
verschillende niveaus schaden aan het huis. Bij het kind zou het trauma ook aanwezig
zijn op verschillende niveaus. Het kind kan beroep doen op zijn omgeving door weer
op te groeien tot een meer stabiel huis
o Trauma type 3: De structuur van dit huis staat scheef met duidelijke mankementen. Bij
ontwikkelingstrauma zijn de fundamenten van het huis geraakt wat gevolgen heeft
voor de gehele ontwikkeling van het kind.
Groen: type 1 of enkelvoudig trauma: kleine
verstoring
Blauw: symptomen naar aanleiding van een
psycho-trauma
Oranje: fundamenten van het huis zijn beschadigd
= ontwikkelinsgtrauma.
o Er zijn zeer veel smptomen die de ontwikkeling beïnvloeden. à ook vroeg in de
kinderjaren. Wanneer men het huis verder wilt opbouwen, is er veel steun nodig = veel
problemen en diverse klachten
