HISTORISCHE INZICHTEN
HOOFDSTUK 3: DE OVERGANGSPERIODE VAN HET ANCIEN REGIME NAAR DE
HEDENDAAGSE TIJD (1648-1789)
DE HERVERDELING VAN EUROPA IN OVERWEGEND KATHOLIEKE LANDEN EN
OVERWEGEND PROTESTANTSE LANDEN (1648-1789)
Deze herverdelingen merk je vandaag de dag nog steeds
In de moderne tijden waren alle landen katholiek nu komt er een scheiding
DE AANLEIDING VAN DE HERVERDELING: DE GODSDIENSTOORLOGEN
Deze godsdienstoorlogen begonnen in 1550
De aanleiding hiervoor was de verdeling tussen de katholieken en de protestanten
Nergens ter wereld hebben godsdienstoorlogen enkel te maken met geloofskwesties het geloof is
het ankerpunt maar daar rond is er veel meer aan de gang
Wat waren de andere oorzaken die ook meespeelden:
o Politiek territoriale conflicten: dit slaat op de strijd tussen bepaalde stukken grond
Op dit moment werden de Zuidelijke Nederlanden geleid door keizer Karel bloeddorstige
vorst die elke vijand de mond snoerde door ze te vermoorden hij zaaide ongenoegen bij
verschillende lagen van de bevolking
Stedelijke middenklasse Keizer Karel perkte de stedelijke economie helemaal in hij
wou zelf de controle hebben over de economische politiek die gevoerd werd de stedelijke
middenklasse was misnoegd en voelde zich aangetrokken tot het protestantisme (Keizer
Karel was sterk katholiek)
o De sociaal economische conflicten: heeft te maken met het leven op het platte land en de
kleine steden in deze steden was er bloeiende nijverheid (textiel) door Keizer Karel
komt er een economische crisis ook zij zijn misnoegd en voelen zich aangetrokken tot het
protestantisme aangezien het protestantisme ook kritiek heeft op de uitbuiting van de
katholieke kerk
HOE VERLIEPEN DIE GODSDIENSTOORLOGEN IN DE ZUIDELIJKE NEDERLANDEN
Calvinisten (protestanten in de zuidelijke Nederlanden) gaan een revolutie ontketenen tegen het
gezag door de beeldenstorm gaan ze proberen het gezag omver te werpen
Deze opstand begint in het zuiden van West Vlaanderen en loopt zo tot in Gent in Gent gaat men
een Calvinistische republiek oprichten waar men in Gent katholieken gaat vermoorden (hetzelfde
gebeurt in Brugge en Antwerpen) deze republiek eindigt in het noorden van de Nederlanden
Filips II (opvolger van Keizer Karel )ziet dat gebeuren en stuurt zijn Spaans leger af op de Zuidelijke
Nederlanden om de macht terug te krijgen het Spaans leger is erin geslaagd om de Zuidelijke
1
, Nederlanden terug te veroveren maar de Noordelijke Nederlanden niet Willem van Oranje
(koning van de Noordelijke Nederlanden) is erin geslaagd de Spanjaarden te verslaan
Deze godsdiensttwisten hebben aanleiding geven tot de scheiding van de Nederlanden Zuidelijke
Nederlanden bleven onder het bewind van Spanje terwijl de Noordelijke Nederlanden onder leiding
waren van Willem van Oranje
Toch zijn er vandaag de dag nog politici die de scheiding jammer vinden protestantisme is
liberaler, verdraagzamer
DE VREDE VAN WESTFALEN IN 1648 EN DE VLUCHTELINGENSTROMEN
De herverdeling van Europa is zeer territoriaal bepaald voornamelijk de landen in het Noorden zijn
protestantse landen (Noordelijke Nederlanden, Duitsland, Engeland) de landen in het Zuiden
waren dan weer katholiek (Zuidelijke Nederlanden, Spanje)
Die herverdeling van Europa in overwegend katholieke landen en protestantse landen gaan gepaard
met vluchtelingen stromen ontstaan religieuze minderheden (protestanten in katholieke landen
en omgekeerd) ook in protestantse landen werden katholieken vervolgd
Soorten protestanten:
o Lutheranen
o Calvinisten
o Anglicanen
Er waren veel protestanten die vluchtte uit katholieke Vlaamse steden bovendien waren er ook
veel katholieken van de middenklasse die zich aangetrokken voelden tot het protestantisme deze
vluchtte naar Nederland, Duitsland en Engeland omdat deze steden ook economisch rijk waren
Veel Antwerpenaren zijn ook gevlucht naar Nederland omdat ze in Antwerpen in de haven
hadden gewerkt hadden ze dus ook veel havenexpertise deze expertise brachten ze mee naar
Nederland waardoor ze dus ook later mee hebben geholpen aan het uitbouwen van de haven in
Amsterdam en Rotterdam
De protestantse landen worden zeer rijk deze bloeien economisch
De katholieke landen verarmen
Nederland zit in een Gouden Eeuw doordat velen naar de protestantse landen vluchten
HET OVERWICHT VAN DE WERELDLIJKE MACHT OP DE KERKELIJKE MACHT
Na de godsdienstoorlogen neemt de politieke macht het over van de katholieke macht
De katholieke kerk werd verantwoordelijk gesteld voor de 80 jarige oorlog ze waren er niet in
geslaagd de protestanten en katholieken te verzoenen
Na de scheiding der Nederlanden probeerden de Kerk de protestanten terug tot de katholieke kerk
te bekeren dit deden ze door basiliek te bouwen hiervoor gebruikten ze een speciaal bouwstijl
2
HOOFDSTUK 3: DE OVERGANGSPERIODE VAN HET ANCIEN REGIME NAAR DE
HEDENDAAGSE TIJD (1648-1789)
DE HERVERDELING VAN EUROPA IN OVERWEGEND KATHOLIEKE LANDEN EN
OVERWEGEND PROTESTANTSE LANDEN (1648-1789)
Deze herverdelingen merk je vandaag de dag nog steeds
In de moderne tijden waren alle landen katholiek nu komt er een scheiding
DE AANLEIDING VAN DE HERVERDELING: DE GODSDIENSTOORLOGEN
Deze godsdienstoorlogen begonnen in 1550
De aanleiding hiervoor was de verdeling tussen de katholieken en de protestanten
Nergens ter wereld hebben godsdienstoorlogen enkel te maken met geloofskwesties het geloof is
het ankerpunt maar daar rond is er veel meer aan de gang
Wat waren de andere oorzaken die ook meespeelden:
o Politiek territoriale conflicten: dit slaat op de strijd tussen bepaalde stukken grond
Op dit moment werden de Zuidelijke Nederlanden geleid door keizer Karel bloeddorstige
vorst die elke vijand de mond snoerde door ze te vermoorden hij zaaide ongenoegen bij
verschillende lagen van de bevolking
Stedelijke middenklasse Keizer Karel perkte de stedelijke economie helemaal in hij
wou zelf de controle hebben over de economische politiek die gevoerd werd de stedelijke
middenklasse was misnoegd en voelde zich aangetrokken tot het protestantisme (Keizer
Karel was sterk katholiek)
o De sociaal economische conflicten: heeft te maken met het leven op het platte land en de
kleine steden in deze steden was er bloeiende nijverheid (textiel) door Keizer Karel
komt er een economische crisis ook zij zijn misnoegd en voelen zich aangetrokken tot het
protestantisme aangezien het protestantisme ook kritiek heeft op de uitbuiting van de
katholieke kerk
HOE VERLIEPEN DIE GODSDIENSTOORLOGEN IN DE ZUIDELIJKE NEDERLANDEN
Calvinisten (protestanten in de zuidelijke Nederlanden) gaan een revolutie ontketenen tegen het
gezag door de beeldenstorm gaan ze proberen het gezag omver te werpen
Deze opstand begint in het zuiden van West Vlaanderen en loopt zo tot in Gent in Gent gaat men
een Calvinistische republiek oprichten waar men in Gent katholieken gaat vermoorden (hetzelfde
gebeurt in Brugge en Antwerpen) deze republiek eindigt in het noorden van de Nederlanden
Filips II (opvolger van Keizer Karel )ziet dat gebeuren en stuurt zijn Spaans leger af op de Zuidelijke
Nederlanden om de macht terug te krijgen het Spaans leger is erin geslaagd om de Zuidelijke
1
, Nederlanden terug te veroveren maar de Noordelijke Nederlanden niet Willem van Oranje
(koning van de Noordelijke Nederlanden) is erin geslaagd de Spanjaarden te verslaan
Deze godsdiensttwisten hebben aanleiding geven tot de scheiding van de Nederlanden Zuidelijke
Nederlanden bleven onder het bewind van Spanje terwijl de Noordelijke Nederlanden onder leiding
waren van Willem van Oranje
Toch zijn er vandaag de dag nog politici die de scheiding jammer vinden protestantisme is
liberaler, verdraagzamer
DE VREDE VAN WESTFALEN IN 1648 EN DE VLUCHTELINGENSTROMEN
De herverdeling van Europa is zeer territoriaal bepaald voornamelijk de landen in het Noorden zijn
protestantse landen (Noordelijke Nederlanden, Duitsland, Engeland) de landen in het Zuiden
waren dan weer katholiek (Zuidelijke Nederlanden, Spanje)
Die herverdeling van Europa in overwegend katholieke landen en protestantse landen gaan gepaard
met vluchtelingen stromen ontstaan religieuze minderheden (protestanten in katholieke landen
en omgekeerd) ook in protestantse landen werden katholieken vervolgd
Soorten protestanten:
o Lutheranen
o Calvinisten
o Anglicanen
Er waren veel protestanten die vluchtte uit katholieke Vlaamse steden bovendien waren er ook
veel katholieken van de middenklasse die zich aangetrokken voelden tot het protestantisme deze
vluchtte naar Nederland, Duitsland en Engeland omdat deze steden ook economisch rijk waren
Veel Antwerpenaren zijn ook gevlucht naar Nederland omdat ze in Antwerpen in de haven
hadden gewerkt hadden ze dus ook veel havenexpertise deze expertise brachten ze mee naar
Nederland waardoor ze dus ook later mee hebben geholpen aan het uitbouwen van de haven in
Amsterdam en Rotterdam
De protestantse landen worden zeer rijk deze bloeien economisch
De katholieke landen verarmen
Nederland zit in een Gouden Eeuw doordat velen naar de protestantse landen vluchten
HET OVERWICHT VAN DE WERELDLIJKE MACHT OP DE KERKELIJKE MACHT
Na de godsdienstoorlogen neemt de politieke macht het over van de katholieke macht
De katholieke kerk werd verantwoordelijk gesteld voor de 80 jarige oorlog ze waren er niet in
geslaagd de protestanten en katholieken te verzoenen
Na de scheiding der Nederlanden probeerden de Kerk de protestanten terug tot de katholieke kerk
te bekeren dit deden ze door basiliek te bouwen hiervoor gebruikten ze een speciaal bouwstijl
2
