Inleiding in de
Psychologische Dienstverlening
Samenvatting
Toegepaste Psychologie – eerste jaar
,Inleiding
Inleiding v/d inleiding
Psychologische stromingen
Deze stromingen zijn net als rivieren grillig & veranderlijk
Soms moeten psychologische stromingen aangepast worden met nieuwe inzichten & methodes, over
bronnen vaak onduidelijkheid/discussie
Substromingen ontstaan uit ‘hoofdstroming’
Metafoor van het zoeklicht: slechts 1 kijk is niet dé kijk
Zelfbewustzijn
Verwachtingen bepalen proactief onze waarneming
Die verwachtingen door bepaalde signalen vanuit ons ganse lichaam gegenereerd (vb.: bij stress
doet hoofd pijn)
CONCLUSIE: zonder een lichaam is “intelligentie” mogelijk, maar geen “zelfBWZ”
Complexe wisselwerking: BWZ & omgeving & lichaam als grensstructuur (voelen vertrouwd én
vreemd aan)
Ook voor psychische ervaringen die dubbelheid
“De omgeving v/d mens is de medemens” hoe we onszelf begrijpen hangt af van onze relatie
tt de andere (DUS het vertrouwde en het andere)
Lichaamsbeeld grens én verbinding tss het eigene en het vreemde = extimiteit
Via taal innerlijke menselijke ervaring met anderen delen (vb. via kunst zorgt voor
psychologische ervaring)
Waarheid, weten en taal
Wetenschap = werkelijkheidservaring uitdrukken, doorgronden, bemeesteren en opzoek gaan
naar eigenschappen die de ware aard der dingen kan ontrafelen.
Epistemologie: filosofische tak verdiept zich in aard, oorsprong & limieten v/d menselijke
kennis
Stelt dat we géén rechtstreekse toegang hebben tt dé waarheid omdat 1. onze waarneming v/d
externe wereld niet altijd betrouwbaar is (vb.: optische illusies). 2. we hebben
geen rechtstreekse toegang tt de ervaring v/d andere.
DUS de waarheid enkel benaderen & niet kennen (dingen weten & de waarheid is niet hetzelfde)
Mensen handelen vanuit 1. Overtuigingen
2. Denkprocessen (cognitivisten: “bias”/“dysfunctioneel schema”,
psychoanalisten: “onbewuste”, psychiaters: “waandenkbeelden”)
3. Duistere drijfveren
Psychologische dienstverlening: bestuderen & handelen met en voor mensen
2
, Het belang van taal
Woorden kunnen (net zoals kunst) een particuliere beleving teweeg brengen bij zender &
ontvanger
Spreken altijd effecten
Daarom beter om te spreken over “onbegrepen GD” ipv “probleemGD” (stigmatiseren)
Negative capacity
We weten veel, maar er is ook een onpeilbaar aspect
Sommige dienstverleners gaan onzekerheden neutraliseren, anderen zoeken een
opening/hefboom tt verandering = ontmoeting, band, overdracht
Belangrijk om onzekerheden te kunnen verdragen = negative capacity
Mensbeeld, religie & wetenschap
Mensbeeld = het geheel van opvattingen
Religie & wetenschap geven mensbeeld gestalte
Achter elke stroming en methode schuilt een mensbeeld & kunnen we situeren in een tijdsgeest
Mechanistisch mensbeeld
Mens gebruiksvoorwerp
Mens is maakbaar, doelbewust veranderen
Meritocratie: je krijgt wat je verdient
Het geheel is gelijk aan de som van de delen G: elk deeltje kan vervangen worden
Voordelen: 1. Objectief en positief WET beschreven & bestudeerd kan worden
2. Lineair-causaal denken
3. Relatief simpele verschijnselen op korte tijd verklaren
Exposure in vivo 1 v/d best scorende methodes om enkelv. fobie te behandelen
Nadeel: 1. Is reductionistisch (geen verklaringen voor complexere fenomenen)
Personalistisch mensbeeld
Meest complexe mensbeeld
Elk wezen is uniek
Vaak door gesprekken op zoek naar unieke van mens
Voordeel: komt het meest tegemoet aan uniciteit v/e individu
Nadeel: 1. vraag inspanning om niet te categoriseren
2. leent zich het minst tot WET onderz.
Organistisch mensbeeld
Mens iets natuurlijks
Het geheel is meer dan de som van de delen
Gaat uit van een zekere onverklaarbaarheid G: kan enkel met beperkte invloed uitgeoefend
worden
G: context persoon belangrijke invloed: context is cruciaal
Voordeel: er wordt rekening gehouden met complexiteit & onvoorspelbaarheid v/d realiteit
3
Psychologische Dienstverlening
Samenvatting
Toegepaste Psychologie – eerste jaar
,Inleiding
Inleiding v/d inleiding
Psychologische stromingen
Deze stromingen zijn net als rivieren grillig & veranderlijk
Soms moeten psychologische stromingen aangepast worden met nieuwe inzichten & methodes, over
bronnen vaak onduidelijkheid/discussie
Substromingen ontstaan uit ‘hoofdstroming’
Metafoor van het zoeklicht: slechts 1 kijk is niet dé kijk
Zelfbewustzijn
Verwachtingen bepalen proactief onze waarneming
Die verwachtingen door bepaalde signalen vanuit ons ganse lichaam gegenereerd (vb.: bij stress
doet hoofd pijn)
CONCLUSIE: zonder een lichaam is “intelligentie” mogelijk, maar geen “zelfBWZ”
Complexe wisselwerking: BWZ & omgeving & lichaam als grensstructuur (voelen vertrouwd én
vreemd aan)
Ook voor psychische ervaringen die dubbelheid
“De omgeving v/d mens is de medemens” hoe we onszelf begrijpen hangt af van onze relatie
tt de andere (DUS het vertrouwde en het andere)
Lichaamsbeeld grens én verbinding tss het eigene en het vreemde = extimiteit
Via taal innerlijke menselijke ervaring met anderen delen (vb. via kunst zorgt voor
psychologische ervaring)
Waarheid, weten en taal
Wetenschap = werkelijkheidservaring uitdrukken, doorgronden, bemeesteren en opzoek gaan
naar eigenschappen die de ware aard der dingen kan ontrafelen.
Epistemologie: filosofische tak verdiept zich in aard, oorsprong & limieten v/d menselijke
kennis
Stelt dat we géén rechtstreekse toegang hebben tt dé waarheid omdat 1. onze waarneming v/d
externe wereld niet altijd betrouwbaar is (vb.: optische illusies). 2. we hebben
geen rechtstreekse toegang tt de ervaring v/d andere.
DUS de waarheid enkel benaderen & niet kennen (dingen weten & de waarheid is niet hetzelfde)
Mensen handelen vanuit 1. Overtuigingen
2. Denkprocessen (cognitivisten: “bias”/“dysfunctioneel schema”,
psychoanalisten: “onbewuste”, psychiaters: “waandenkbeelden”)
3. Duistere drijfveren
Psychologische dienstverlening: bestuderen & handelen met en voor mensen
2
, Het belang van taal
Woorden kunnen (net zoals kunst) een particuliere beleving teweeg brengen bij zender &
ontvanger
Spreken altijd effecten
Daarom beter om te spreken over “onbegrepen GD” ipv “probleemGD” (stigmatiseren)
Negative capacity
We weten veel, maar er is ook een onpeilbaar aspect
Sommige dienstverleners gaan onzekerheden neutraliseren, anderen zoeken een
opening/hefboom tt verandering = ontmoeting, band, overdracht
Belangrijk om onzekerheden te kunnen verdragen = negative capacity
Mensbeeld, religie & wetenschap
Mensbeeld = het geheel van opvattingen
Religie & wetenschap geven mensbeeld gestalte
Achter elke stroming en methode schuilt een mensbeeld & kunnen we situeren in een tijdsgeest
Mechanistisch mensbeeld
Mens gebruiksvoorwerp
Mens is maakbaar, doelbewust veranderen
Meritocratie: je krijgt wat je verdient
Het geheel is gelijk aan de som van de delen G: elk deeltje kan vervangen worden
Voordelen: 1. Objectief en positief WET beschreven & bestudeerd kan worden
2. Lineair-causaal denken
3. Relatief simpele verschijnselen op korte tijd verklaren
Exposure in vivo 1 v/d best scorende methodes om enkelv. fobie te behandelen
Nadeel: 1. Is reductionistisch (geen verklaringen voor complexere fenomenen)
Personalistisch mensbeeld
Meest complexe mensbeeld
Elk wezen is uniek
Vaak door gesprekken op zoek naar unieke van mens
Voordeel: komt het meest tegemoet aan uniciteit v/e individu
Nadeel: 1. vraag inspanning om niet te categoriseren
2. leent zich het minst tot WET onderz.
Organistisch mensbeeld
Mens iets natuurlijks
Het geheel is meer dan de som van de delen
Gaat uit van een zekere onverklaarbaarheid G: kan enkel met beperkte invloed uitgeoefend
worden
G: context persoon belangrijke invloed: context is cruciaal
Voordeel: er wordt rekening gehouden met complexiteit & onvoorspelbaarheid v/d realiteit
3
