Seminarie 3 – psychoanalyse: basisbegrippen
1 Het bewuste, het voor-bewuste en het
onbewuste
Het bewuste:
Alles (gedachten, gevoelens, verlangens, emoties, herinneringen,
beelden…) waarvan iemand zich op een bepaald moment bewust is.
Het voor-bewuste:
Het voorbewuste is alles waarvan iemand zich op en bepaald
moment niet bewust is, maar wat vrij gemakkelijk tot het bewustzijn
kan doordringen.
Het verwijst naar het onderscheid tussen het opnemen van prikkels
en het ons bewust zijn van die prikkels
Het onbewuste:
Alles waarvan iemand zich op een bepaald moment niet bewust is
en ook niet bewust kan gemaakt worden, maar wat toch ons gedrag
beïnvloedt.
Onrechtstreeks toegankelijk via:
o Dromen
o Versprekingen
o Vergissingen
o Grappen
o Hysterische symptomen
Het is de belangrijkste krachtbron achter ons gedrag
Het onbewuste is niet:
Wat je automatisch, zonder nadenken doet
o Vb fietsen
Wat puur fysiologisch is
o Bv ademen
Wat je gewoon vergeten bent
o Vb het afgelopen weekend
Het onbewuste is wel:
Een verborgen ziedende ketel van krachtige impulsen, instincten,
motieven en conflicten
o Die niet bewust zijn en ook niet bewust gemaakt kunnen
worden
o Die ons gedrag zeer sterk beïnvloeden
Het gaat om
, o Verdrongen herinneringen
o Het Es en delen van het Super Ego en het Ego
o Overblijfselen uit vroegere ontwikkelingsstadia
De drijfveer van het onbewuste om iets onbewust te houden ANGST
2
Het es, het uber-ich en het
ich
Het Es (Id) Het Ich (Ego) Het Uber-ich (Super
Ego)
Bestaat uit een Bestaat uit:
reservoir aan Het Ich-ideaal
psychische energie Het geweten
Onbewust Bewust en onbewust Bewust en onbewust
Lichamelijke oorsprong Ontstaat uit het Ontstaat uit opvoeding
conflict tussen Es en
Uber-Ich
Gedreven door het Gedreven door het
primair procesdenken secundair
procesdenken
Lustprincipe Realiteitsprincipe Moraliteitsprincipe
Streeft naar de Streeft naar de Streeft naar het leven
bevrediging van bevrediging van volgens bepaalde
driften en dit wordt als driften, rekening waarden en normen
lustvol ervaren houdende met de
eisen vd realiteit
Voorbeeld: baby wil
melk
Het Ich
Staat voor het redelijke, het rationele, het gezond verstand
Gaat voortdurend op zoek naar allerlei personen en objecten die in
aanmerking komen om het Es te bevredigen, zonder dat we in
conflict zouden komen met de realiteit
Waarschuwt ons dat het vinden van onmiddellijke lust, grotere
onlust kan opleveren
Het Uber-Ich
= een soort innerlijke stem die ons influistert
Of bepaalde wensen of handelingen stroken met wat mag en wat
niet mag het geweten
1 Het bewuste, het voor-bewuste en het
onbewuste
Het bewuste:
Alles (gedachten, gevoelens, verlangens, emoties, herinneringen,
beelden…) waarvan iemand zich op een bepaald moment bewust is.
Het voor-bewuste:
Het voorbewuste is alles waarvan iemand zich op en bepaald
moment niet bewust is, maar wat vrij gemakkelijk tot het bewustzijn
kan doordringen.
Het verwijst naar het onderscheid tussen het opnemen van prikkels
en het ons bewust zijn van die prikkels
Het onbewuste:
Alles waarvan iemand zich op een bepaald moment niet bewust is
en ook niet bewust kan gemaakt worden, maar wat toch ons gedrag
beïnvloedt.
Onrechtstreeks toegankelijk via:
o Dromen
o Versprekingen
o Vergissingen
o Grappen
o Hysterische symptomen
Het is de belangrijkste krachtbron achter ons gedrag
Het onbewuste is niet:
Wat je automatisch, zonder nadenken doet
o Vb fietsen
Wat puur fysiologisch is
o Bv ademen
Wat je gewoon vergeten bent
o Vb het afgelopen weekend
Het onbewuste is wel:
Een verborgen ziedende ketel van krachtige impulsen, instincten,
motieven en conflicten
o Die niet bewust zijn en ook niet bewust gemaakt kunnen
worden
o Die ons gedrag zeer sterk beïnvloeden
Het gaat om
, o Verdrongen herinneringen
o Het Es en delen van het Super Ego en het Ego
o Overblijfselen uit vroegere ontwikkelingsstadia
De drijfveer van het onbewuste om iets onbewust te houden ANGST
2
Het es, het uber-ich en het
ich
Het Es (Id) Het Ich (Ego) Het Uber-ich (Super
Ego)
Bestaat uit een Bestaat uit:
reservoir aan Het Ich-ideaal
psychische energie Het geweten
Onbewust Bewust en onbewust Bewust en onbewust
Lichamelijke oorsprong Ontstaat uit het Ontstaat uit opvoeding
conflict tussen Es en
Uber-Ich
Gedreven door het Gedreven door het
primair procesdenken secundair
procesdenken
Lustprincipe Realiteitsprincipe Moraliteitsprincipe
Streeft naar de Streeft naar de Streeft naar het leven
bevrediging van bevrediging van volgens bepaalde
driften en dit wordt als driften, rekening waarden en normen
lustvol ervaren houdende met de
eisen vd realiteit
Voorbeeld: baby wil
melk
Het Ich
Staat voor het redelijke, het rationele, het gezond verstand
Gaat voortdurend op zoek naar allerlei personen en objecten die in
aanmerking komen om het Es te bevredigen, zonder dat we in
conflict zouden komen met de realiteit
Waarschuwt ons dat het vinden van onmiddellijke lust, grotere
onlust kan opleveren
Het Uber-Ich
= een soort innerlijke stem die ons influistert
Of bepaalde wensen of handelingen stroken met wat mag en wat
niet mag het geweten
