Uitgebreide college 2 aantekeningen praktische filosofie

College 2 -Hoofdstuk 5 en 6
Politieke filosofie
 Denkt na over de principes van de rechtstaat

Politieke filosofie: relatie tussen burgers en overheid
 Mag de overheid ingrijpen in ons privéleven?
- Opvoeding
- Anticonceptie  bepaalde mensen die vanuit ons geen kinderen mogen krijgen
- Gezondheid

De grenzen van democratische rechtsstaat: wel of geen vrijheid inleveren?
 Waar lever je vrijheid in ten goede van anderen en waar lever je dat niet in

Wel of geen vrijheid inleveren?
 ‘Haviken’  we moeten krachtig optreden ten koste van de vrijheid van de andere
mensen om de democratie te behouden
- Krachtdadig optreden  zekere van het onzekere
- Democratie behouden door vrijheid te beperken
 ‘Duiven’  je kan niet zomaar mensen opsluiten dat gaat dwars door de
grondrechten heen, laten we de oorzaken wegnemen en niet de vrijheden beperken
- Principes en grondrechten van democratie aanhouden
- Oorzaken wegnemen 

Verplichte vaccinatie tegen corona?
 Vaccinatieplicht?
 ‘Als we iedereen verplichten zich te laten vaccineren kan de samenleving weer open’
 Artikel 11 van de Grondwet:
- Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op
onaantastbaarheid van zijn lichaam.

Belangrijkste principes van de rechtsstaat
 Vrijheid
 Gelijkheid
 Bescherming tegen macht van regering
 Scheiding van kerk en staat

Trias politica: de scheiding der machten (Montesquieu, 1748)  anders kan je de koning
zomaar de wet veranderen en zo controleren de machten elkaar. Je kan de ene met de
andere uitroepen
 Wetgevende macht
 Uitvoerende macht
 Rechterlijke macht

Paradox
 Mogen we de rechtsstaat verdedigen met middelen die de rechtsstaat aantasten? 

,  Mag je individuele vrijheid inperken om vrijheid van velen te garanderen? Weegt
belang van collectief zwaarder dan dat van individu?  wanneer is het belang van
collectief hoger dan het individu

Klassieke politieke filosofie
Grondleggers van de moderne burgerlijke samenleving (niet gedomineerd door kerk en adel)
 Filosofen van het sociaal contract: we leven samen met het oog op wederkerig
voordeel  vroeger werd de samenleving gedomineerd door de kerk en adel en deze
filosofen hadden daar ideeen over. Zij gingen uit van een sociaal contract we leven
allemaal samen met we doen het eigenlijk alleen maar als we iets terug kunnen
krijgen
- Thomas Hobbes (1588-1679)
- John Locke (1632-1704)
- Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)

De eerste pedagogen waren filosofen
 John Locke (1632-1704)
 Jean Jacques Rousseau (1712-1778)

Natuurstaat – een denkbeeldige voorstelling
 Hoe zou het zijn als er geen regels, wetten, normen, rechten en plichten bestonden
 dit is een beginpunt dus gewoon een groep mensen die niks hebben afgesproken,
hoe ziet de wereld eruit en kan dat dan zo doorgaan.
 Hobbes, Locke en Rousseau hebben verschillende beelden van de natuurstaat

Het sociaal contract: model met algemene principes en voorwaarden voor samenleving
 Natuurstaat kan geen stand houden
 Regel verhoudingen, rechten en plichten tussen burgers onderling en tussen burgers
en overheid

Natuurwetten afgeleid van natuurrecht
 Natuurrecht onlosmakelijk verbonden met mens-zijn
 Bescherm vrijheid en gelijkheid  mensen zo vrij mogelijk houden
- Afnemen betekent aantasting van mens-zijn
 Startpunt voor natuurwetten

Huidige democratische rechtsstaat gebaseerd op ideeën van filosofen van sociaal contract
 Belangrijkste principes:
- Vrijheid
- Gelijkheid
- Bescherming tegen overheid
- Scheiding van kerk en staat
 Vastgelegd in grondrechten
 Maar: beeld van natuurstaat bepaalt invulling van rechtsstaat  als je bedenkt hoe
de natuurstaat eruit ziet kan je begrijpen hoe de rechtsstaat eruit ziet

Natuurstaat van Hobbes: we zijn aan elkaar gelijk maar willen steeds meer