DEEL I. INLEIDING
Hoofdstuk 1. WAT IS RECHT?
1. Definitie van het recht
Bestaan
In privé leven voortdurend te maken met recht, vb. : trein = overeenkomst NMBS
Om te kn spreken v recht 3 componenten :
o Recht wil/zal ons gedrag ordenen, functioneren in maatschappij ordenen, anders
steeds conflicten
o Recht m afdwingbaar z, als het dit nt is dan heb je gn recht vb. : mondmasker
dragen, m sanctie vr zijn anders regel die nt afdwingbaar is (mbv politionele macht)
o Je m regels hebben waardoor je de bestaande regels m kn aanpassen, recht
veranderd hele tijd vb. : corona eerst mondmasker nu nt
2 soorten recht :
Objectief recht : recht zoals het bestaat, regels die w uitgevaardigd door federaal, vlaams
parlement,… regels die we kennen
Subjectief recht : rechten die u ontleent a h objectief recht, halen deze uit objectieve
rechten
vb. : recht op vrije meningsuiting -> grondwet wij ontlenen uit grond het recht om onze
mening vrij te uiten, rechten die ons toekomen
Nationaal recht : recht dat hier in B gemaakt w door fed., vl. parlement
Internationaal recht : rechten die komen door internationale bron vb. : europees recht
Hoofdstuk 2. Indeling vh
nationaal recht
1. Het onderscheid privaat-publiek recht
1. Belang van het onderscheid
Privaat : relaties tn burgers onderling
Publiek : regelt relatie tn burgers en overheid vb. : betalen v belastingen + regelt relaties tn
overheden
Onderscheid = fundamentele basis indeling vh recht
2. Privaatrecht
3 belangrijke rechtsdomeinen
1. Burgerlijk recht
= Regelt ons hele functioneren -> regels over geboorte, huwelijk, erfenissen, overlijden,…
Burgerlijk wetboek
1
, MAAR : is zeer oud, gaan n Nieuw Burgerlijk Wetboek
=> herschrijft oud BW, hervormt die en steekt men in NBW
2. Ondernemingsrecht
= toepasselijk op ondernemingen, bepaalt bestaan/functioneren onderneming
-> Wie is onderneming?, vennootschapsrecht, faillissement,…
Wetboek v economisch recht (WER)
o 1 groot wetboek waarin ondernemingsbepalingen samengebracht z,
wel nog afzonderlijke wetten
3. Privaatrechterlijk procesrecht ( = gerechterlijk recht)
= regelt afdwingbaarheid, bepaalt hoe ons land eruitziet bekeken vanuit gerechtelijke
organisatie
- Bepaalt n welke rechtbank vr welke situatie
- wie vr wat bevoegd is
- Procedures
Zit in hoofdzaak in Gerechterlijk Wetboek (GW)
o Organisatie procedures,…
3. Publiekrecht
1. Grondwettelijk recht
= terug te vinden in Grondwet
3 materies zitten hierin
o Staatsstructuur : hoe land gestruct
o Beginselen waarvan wij achten dat ze fundamenteel z voor onze democr
maatschappij
Vb. : scheiding der machten
o Rechten + vrijheden
Vb. : onderwijs organiseren, recht op vrije meningsuiting
2. Bestuursrecht
= regelt organisatie uitvoerende macht (ambtenaren, gemeente&provinc,…)
Gn wetboek, afzonderlijke wetten
3. Fiscaal recht
= relatie u tov overheid
Regelt staatsinkomsten
Vb. : inkomstenbelansting, accijnzen, vennootschapsbelasting,…
4. Strafrecht
= aantal handelingen die men strafbaar stelt
o Boetes, gevangenis,…
Overheid begint procedure tegen deze personen
Strafwetboek (SW)
o Ook nog in afzonderlijke wetten strafbepalingen
5. Strafprocesrecht
= vervolg strafrecht, is tegenhanger GR, gaat procedures bepalen mbt strafrechtelijk feiten
Wetboek v Strafvordering
2
, 4. Onderscheid + relativering
1. Relevantie van het onderscheid
Regels Burgerlijk recht = aanvullend of suppletief recht, k er v afwijken
Vb. : huwelijksvermogensrecht
o Welke goederen blijven v u en welke w gemeenschapp
Normaal alle goederen behoren tot beide, kn kiezen om te verdelen
Regels v openbare orde : k je nt v afwijken
-> meer in publiekrecht dan privaatrecht
Regels v dwingend recht : k nt v afwijken, dwingend
o MAAR : is principe, onder sommige omstandigh k het wel, nt zo absoluut als
v openbare orde
o Beschermen private belangen vb. : die consument beschermen
2. Relativiteit
Verliest veel belang, redenen : in sommige rechtsdomeinen zowel privaat als publiekrecht
+ relativiteit versterkt door actieve rol overheid en meervoudige lagen i/h recht
1. Economisch recht
= ondernemingsrecht in ruime zin
Regels die gelden vr ondernemingen (privaat recht)
Regels over de organisatie v d markt, waarop ondernemingen functioneren vb. : gn
misbruik positie markt (publiek recht)
2. Sociaal recht
= valt arbeidsrecht onder
Beheerst zowel privaat als publiek recht
Individ arbeidsrecht = verhouding werknemer-werkgever (privaatrecht)
Collectief arbeidsrecht = relaties tn werknemers als groep en
werkgever(sorganisaties) vb. : loonakkoorden (publiekrecht)
Sociale zekerheidsrecht = relatie verzekerden-sociale zekerheid
vb. : werkloosheidsuitkeringen,.. (publiekrecht)
5. Overlapping in concrete praktische problemen
1. Praktijk laat zich niet altijd indelen
Juridische problemen
= problemen die regels v privaat en publiek recht bevatten
Vb. : familievennootschap
-fiscaalrecht : hoe w inkomsten belast?
- vennootschapsrecht : welke vennootschap en bestuursorganen?
- sociaal recht : gevolgen lonen en jobs werknemers?
-…
2. Het Europees recht maakt het onderscheid vaak niet
Niveau EU : geen onderscheid privaat en publiek recht, daarom al minder relevant
Vb. : onderneming k zowel privaatrechtelijke onderneming als overheidsbedrijf z
3
, 6. Privaatrechterlijke technieken
Om werking markt zo weinig mogelijk te verstoren, overheid meer en meer beroep op
privaatrecht
Vb. :
Gn ambtenaren aanstellen, beroep doe op contractuele werknemers
overheid nood aan goederen -> gaat nt meer onteigenen, maar met eignaar grond bijv
contract sluiten
gn overheidsonderneming oprichten, aandelen in grote private bedrijven nemen of
ondernemingen subsidiëren
meer en meer technieken privaatrecht, dus minder urgent
hoofdstuk 3. Het internationaal
recht
1. het internationaal privaatrecht
= bepaalt welk nationaal recht v toepassing is op juridisch probleem waar buitenlandse component
inzit
Vb. : polygamie -> vr B verboden, MAAR : nationaal recht inwoners v B k dit wel toelaten, wel
grenzen
wetboek van internationaal privaatrecht (IPR)
= belangrijke bron rechtsregels in B
eenheid creëren : verdragen op EU vlak, landen spreken af zelfde regels te volgen
2. het internationaal publiek recht of volkerenrecht
regelt relaties tussen :
landen
landen en internationale organisaties
verschillende internat organisaties
via : internationale verdragen
o publiekrechtelijk : defensie, dubbelbelastingverdragen,…
o privaatrechtelijk : IPR-regeling, handelsverdragen
Verdragen :
1. Onderhandelen
2. Verdragen w getekend (door diplomaten of afgezanten)
3. M w goedgekeurd door parlement
3. Europees recht
= maakt nt onderscheid privaat- en publiekrecht
Toetreding EU, draagt lidstaat deel bevoegheden over
o EU zal reglementeren,land zelf nt, hebben geen beleidskeuzes meer
4
Hoofdstuk 1. WAT IS RECHT?
1. Definitie van het recht
Bestaan
In privé leven voortdurend te maken met recht, vb. : trein = overeenkomst NMBS
Om te kn spreken v recht 3 componenten :
o Recht wil/zal ons gedrag ordenen, functioneren in maatschappij ordenen, anders
steeds conflicten
o Recht m afdwingbaar z, als het dit nt is dan heb je gn recht vb. : mondmasker
dragen, m sanctie vr zijn anders regel die nt afdwingbaar is (mbv politionele macht)
o Je m regels hebben waardoor je de bestaande regels m kn aanpassen, recht
veranderd hele tijd vb. : corona eerst mondmasker nu nt
2 soorten recht :
Objectief recht : recht zoals het bestaat, regels die w uitgevaardigd door federaal, vlaams
parlement,… regels die we kennen
Subjectief recht : rechten die u ontleent a h objectief recht, halen deze uit objectieve
rechten
vb. : recht op vrije meningsuiting -> grondwet wij ontlenen uit grond het recht om onze
mening vrij te uiten, rechten die ons toekomen
Nationaal recht : recht dat hier in B gemaakt w door fed., vl. parlement
Internationaal recht : rechten die komen door internationale bron vb. : europees recht
Hoofdstuk 2. Indeling vh
nationaal recht
1. Het onderscheid privaat-publiek recht
1. Belang van het onderscheid
Privaat : relaties tn burgers onderling
Publiek : regelt relatie tn burgers en overheid vb. : betalen v belastingen + regelt relaties tn
overheden
Onderscheid = fundamentele basis indeling vh recht
2. Privaatrecht
3 belangrijke rechtsdomeinen
1. Burgerlijk recht
= Regelt ons hele functioneren -> regels over geboorte, huwelijk, erfenissen, overlijden,…
Burgerlijk wetboek
1
, MAAR : is zeer oud, gaan n Nieuw Burgerlijk Wetboek
=> herschrijft oud BW, hervormt die en steekt men in NBW
2. Ondernemingsrecht
= toepasselijk op ondernemingen, bepaalt bestaan/functioneren onderneming
-> Wie is onderneming?, vennootschapsrecht, faillissement,…
Wetboek v economisch recht (WER)
o 1 groot wetboek waarin ondernemingsbepalingen samengebracht z,
wel nog afzonderlijke wetten
3. Privaatrechterlijk procesrecht ( = gerechterlijk recht)
= regelt afdwingbaarheid, bepaalt hoe ons land eruitziet bekeken vanuit gerechtelijke
organisatie
- Bepaalt n welke rechtbank vr welke situatie
- wie vr wat bevoegd is
- Procedures
Zit in hoofdzaak in Gerechterlijk Wetboek (GW)
o Organisatie procedures,…
3. Publiekrecht
1. Grondwettelijk recht
= terug te vinden in Grondwet
3 materies zitten hierin
o Staatsstructuur : hoe land gestruct
o Beginselen waarvan wij achten dat ze fundamenteel z voor onze democr
maatschappij
Vb. : scheiding der machten
o Rechten + vrijheden
Vb. : onderwijs organiseren, recht op vrije meningsuiting
2. Bestuursrecht
= regelt organisatie uitvoerende macht (ambtenaren, gemeente&provinc,…)
Gn wetboek, afzonderlijke wetten
3. Fiscaal recht
= relatie u tov overheid
Regelt staatsinkomsten
Vb. : inkomstenbelansting, accijnzen, vennootschapsbelasting,…
4. Strafrecht
= aantal handelingen die men strafbaar stelt
o Boetes, gevangenis,…
Overheid begint procedure tegen deze personen
Strafwetboek (SW)
o Ook nog in afzonderlijke wetten strafbepalingen
5. Strafprocesrecht
= vervolg strafrecht, is tegenhanger GR, gaat procedures bepalen mbt strafrechtelijk feiten
Wetboek v Strafvordering
2
, 4. Onderscheid + relativering
1. Relevantie van het onderscheid
Regels Burgerlijk recht = aanvullend of suppletief recht, k er v afwijken
Vb. : huwelijksvermogensrecht
o Welke goederen blijven v u en welke w gemeenschapp
Normaal alle goederen behoren tot beide, kn kiezen om te verdelen
Regels v openbare orde : k je nt v afwijken
-> meer in publiekrecht dan privaatrecht
Regels v dwingend recht : k nt v afwijken, dwingend
o MAAR : is principe, onder sommige omstandigh k het wel, nt zo absoluut als
v openbare orde
o Beschermen private belangen vb. : die consument beschermen
2. Relativiteit
Verliest veel belang, redenen : in sommige rechtsdomeinen zowel privaat als publiekrecht
+ relativiteit versterkt door actieve rol overheid en meervoudige lagen i/h recht
1. Economisch recht
= ondernemingsrecht in ruime zin
Regels die gelden vr ondernemingen (privaat recht)
Regels over de organisatie v d markt, waarop ondernemingen functioneren vb. : gn
misbruik positie markt (publiek recht)
2. Sociaal recht
= valt arbeidsrecht onder
Beheerst zowel privaat als publiek recht
Individ arbeidsrecht = verhouding werknemer-werkgever (privaatrecht)
Collectief arbeidsrecht = relaties tn werknemers als groep en
werkgever(sorganisaties) vb. : loonakkoorden (publiekrecht)
Sociale zekerheidsrecht = relatie verzekerden-sociale zekerheid
vb. : werkloosheidsuitkeringen,.. (publiekrecht)
5. Overlapping in concrete praktische problemen
1. Praktijk laat zich niet altijd indelen
Juridische problemen
= problemen die regels v privaat en publiek recht bevatten
Vb. : familievennootschap
-fiscaalrecht : hoe w inkomsten belast?
- vennootschapsrecht : welke vennootschap en bestuursorganen?
- sociaal recht : gevolgen lonen en jobs werknemers?
-…
2. Het Europees recht maakt het onderscheid vaak niet
Niveau EU : geen onderscheid privaat en publiek recht, daarom al minder relevant
Vb. : onderneming k zowel privaatrechtelijke onderneming als overheidsbedrijf z
3
, 6. Privaatrechterlijke technieken
Om werking markt zo weinig mogelijk te verstoren, overheid meer en meer beroep op
privaatrecht
Vb. :
Gn ambtenaren aanstellen, beroep doe op contractuele werknemers
overheid nood aan goederen -> gaat nt meer onteigenen, maar met eignaar grond bijv
contract sluiten
gn overheidsonderneming oprichten, aandelen in grote private bedrijven nemen of
ondernemingen subsidiëren
meer en meer technieken privaatrecht, dus minder urgent
hoofdstuk 3. Het internationaal
recht
1. het internationaal privaatrecht
= bepaalt welk nationaal recht v toepassing is op juridisch probleem waar buitenlandse component
inzit
Vb. : polygamie -> vr B verboden, MAAR : nationaal recht inwoners v B k dit wel toelaten, wel
grenzen
wetboek van internationaal privaatrecht (IPR)
= belangrijke bron rechtsregels in B
eenheid creëren : verdragen op EU vlak, landen spreken af zelfde regels te volgen
2. het internationaal publiek recht of volkerenrecht
regelt relaties tussen :
landen
landen en internationale organisaties
verschillende internat organisaties
via : internationale verdragen
o publiekrechtelijk : defensie, dubbelbelastingverdragen,…
o privaatrechtelijk : IPR-regeling, handelsverdragen
Verdragen :
1. Onderhandelen
2. Verdragen w getekend (door diplomaten of afgezanten)
3. M w goedgekeurd door parlement
3. Europees recht
= maakt nt onderscheid privaat- en publiekrecht
Toetreding EU, draagt lidstaat deel bevoegheden over
o EU zal reglementeren,land zelf nt, hebben geen beleidskeuzes meer
4
