Samenvatting Toegepaste Psychologie S3

Toegepaste psychologie S3
Hoofdstuk 1 : scholen in de psychologie
- Ontstaan : 25 eeuwen geleden (Socrates, Aristoteles, Plato)
- Ook in Aziatische en Afrikaanse samenlevingen : ontdekking psychologische ideeën
- Middeleeuws Europa : dominantie door rooms-katholieke kerk : ziel en geest los van
natuurwetten (= alles bepaald door God)
- Moderne psychologie : 6 scholen

School 1 : medisch-biologisch (scheiding lichaam en geest)

- Descartes : basis voor modern biologisch perspectief
- Biologische processen aan basis van sensaties en eenvoudig, reflexmatig gedrag
- Nu : geest = product van de hersenen
o Persoonlijkheid, voorkeuren, vaardigheden voort uit lichamelijke eigenschappen
o Gezocht naar oorzaken gedrag in ZS, endocrien stelsel, genen
o 2 standpunten :
 Neurowetenschap :
 Lichtgolven in beelden omgezet
 Bepaalde vermogens (spraak, geheugen, …) weg door beschadiging in
hersengebied
 Evolutionaire psychologie :
 Genetische opmaak = basis voor fundamenteel gedrag, gevormd door
omstandigheden voorouders
 Bv kind afkeer van bitter : bitter vaak giftig



School 2 : cogniti eve school

- Tabel van Mendeljev toegepast op eigenschappen (groeperingen gemaakt)
- Wilhelm Hundt : 1e psycholoog : methode toegepast in schei- en natuurkunde ook voor geest
en lichaam

- Introspectie : 1e onderzoeken, beschrijven emotionele en sensorische reactie op prikkels
- Structuralisme : “de elementen” van bewuste ervaring zoeken
- Gestaltpsychologie : bewustzijn is meer dan zintuiglijke ervaringen  focus op het geheel
van bewustzijnservaringen
- Functionalisme : psychische processen begrepen vanuit adaptief nut en functie
o Nadruk op cognitie : geestelijke activiteiten  vanuit dit standpunt zijn gedachten
resultaat van uniek cognitief patroon van waarnemingen en interpretaties van
ervaringen
o Brain imaging

School 3 : behavioristi sche school (nadruk op waarneembaar gedrag)

- Enkel zekerheid te verwerven over wat je kan waarnemen
- Geest is geen deel van psychologie
- Behaviorisme = wetenschap van gedrag en meetbare omstandigheden in omgeving die het
gedrag beïnvloeden
- Aandacht voor manier waarop handelen wordt gevormd door de consequenties

,School 4 : whole-person perspecti ef

- Kritiek op behaviorisme en structuralisme  methode voor behandeling psychische
stoornissen gebaseerd op “persoonlijkheid en psychische stoornissen ontstaan uit processen
in onbewuste geest, niet in bewustzijn”
- Psychoanalytische theorie (Freud) : methode verklaart gehele persoon  doel = elk aspect
v/d geest in 1 theorie verklaren



1. Psychodynamische school = ideeën van Freud + alle neufreudiaanse theorieën ontstaat uit
idee dat (onbewuste) geest een reservoir van energie voor persoonlijkheid is
 energie = wat ons motiveert

o Driftleer
1. Levensdrift : seks
a. Aanraking  wens naar vereniging
b. Hebben van een band
c. Schrijven met een pen, spelen van viool, …

2. Doodsdrift : agressie
a. Goedheid mens bestaat niet
b. Religie en sociale orde om ons in toom te houden
c. Oedipusconflict : (samenspel 2 driften)
i. Jongetje seksueel geïnteresseerd in moeder  bang voor
castratie door jaloerse vader  onderdrukken seksuele gevoelens
d. Elektracomplex :
i. Meisje verliefd op papa  angst voor verlies liefde moeder 
onderdrukken seksuele gevoelens (identificeren met mama)



o Seksuele energie over de levensjaren :
 Orale fase : libido gefocust op mond
 Anale fase
 Fallische fase : op geslachtsorganen
 Latentiefase : 6jaar – puberteit (rustige periode)
 Genitale fase : vanaf puberteit, energie gericht op geslachtsdaad
* pregenitale fasen niet verdwenen op latere leeftijd (rol in voorspel)

o Structuur psyche
1. ID  “ik wil nu…”
a. Oorspronkelijk reservoir alle psychische energie
b. Lustprincipe : driften willen zich direct ontladen  enkel in dromen
(primair proces)
c. Onbewust

2. Ego  “ik doe …”
a. Ontwikkeld door confrontatie met werkelijkheid uit ID
b. Enkel ontladen op echt object (=realiteitsprincipe)

, c. Intelligentie om doel te bereiken (=secundair proces)
d. Bewust

3. Superego  “ik mag (niet) …”
a. Ontwikkeld door opvoedingsfactoren uit ID
b. Herbergt normen en waarden
c. Geweten & idealen beïnvloeden handelen
d. Onbewust

 Spanningen tussen deze gebieden :
o Id wil driften direct ontladen
o Ego kan dit niet direct verwezenlijken
o Geweten kan driftontlading remmen

 Driedeling psyche  3 angstvormen :
o id-angst (=neurotisch) : driftopwellingen van binnenuit
o ego-angst (=realistisch) : gevaren uit omgeving
o superego-angst (=gewetensangst) : schuld en schaamtegevoelens



o hoeksteen psychoanalyse = afweer (=op afstand van bewustzijn houden door angst)
 verboden driften(seks, agressie) en ondraaglijke gebeurtenissen (fouten)
ontkend
 20 afweermechanismen : amnesie, ontkenning, isolatie etc
 Werkelijkheid ontkend of vertekend
 Psychoanalytische behandeling : hoger emotioneel en intellectueel inzicht
 Kritiek : methode beantwoordt niet aan criteria van falsifieerbaarheid



2.gHumanistische psychologie : mens heeft eigen wil  keuzes maken

a. Grondhoudingen : empathie, acceptatie, echtheid


3. Psychologie van karaktertrekken en temperament : 4 humores (vloeistoffen)
a. Bloed, slijm, zwarte en gele gal
b. Persoonlijkheid afhankelijk van overheersende humor
 Verschil tussen mensen ontstaat uit verschil in stabiele kenmerken &
neigingen, zijnde karaktertrekken en temperamenten

c. The Big Five :
i. Introversie/extraversie
ii. Angst/comfort
iii. Openstaan voor nieuwe ervaringen of niet
iv. Inschikkelijkheid/nauwgezetheid