Samenvatting Diversiteit van wieren, schimmels en planten (G0N10A)

H3: Schimmels
 Schimmels en dieren vormen monofyletische groep: Opisthokonta
 Zustergroep van schimmels: Nuclearia
multinucleate amoeben met pseudopodia
komen voor in bodem en zoet water
 Schimmels en dieren: posterieur flagel in sporen of zaadcellen
Verloren in meeste schimmels (behalve bij Chitridiomycota)
vroegste schimmels: ééncelligen afhankelijk van water (verplaatsen met posterieur flagel)
 Nieuwe soorten gevonden door metagenomics
 Kunnen grote netwerken vormen of eencellig zijn
 Reducenten

Waarom zijn schimmels zo succesvol?
1. Aangepast aan terrestrische levenswijze (verlies flagellen bij reproductieve stadia)
2. Heterotrofe levenswijze: eten wat andere niet kunnen eten  lignine, cellulose, keratine,
chitine
3. Morfologie laat toe bodem en voedselbronnen binnen te dringen
4. Productie van grote aantallen microscopische sporen

Bruinrot= cellulose wordt afgebroken, lignine blijft over
Witrot= lignine wordt afgebroken, cellulose blijft over

Schimmels zijn experten in afbreken van hout
Hout: cellulosefibrillen (lineaire streng glucose) in cement van hemicellulose (mannose, glucose,
galactose) en lignine (3D-polymeer van phenylpropanen)

Lignine: opgebouwd uit 3 verschillende aromatische alcoholen

 makkelijk polymeriseren + ingewikkeld netwerk vormen
 vult ruimte tussen CMF’s en hemicellulose op (pectine verdwijnt)
 druksterkte van celwand neemt toe

Schimmels kunnen ziekten veroorzaken
Erysiphe graminis (meeldauw): bij graangewassen

Botrytis cinerea (edelrot): essentieel om zoete witte wijn te maken

Batrachochytrium chytridiomycosis: bij amfibieën

Trychophyton rubrum (voetschimmel): atleetvoeten, tinea pedis

Candida sp.: candidiasis, spruw op mond en geslachtsorganen

Kenmerken schimmels
1. Heterotroof
2. Celwand van chitine (ipv cellulose)
3. Filamenteus (ipv parenchymatisch)
4. Lipiden/ glycogeen als reserve


1

,5. Vorming talrijke sporen (verspreiding, overleving, reproductie)
6. Mitose binnen persistent kernmembraan met spoelfiguurpoollichaampjes (ipv centrosoom)

1. Rozella

 obligate endoparasiet van Oomyceten en Chytriden
 produceert infectueuze zoösporen  hechten aan gastheer en penetreren via kiembuis  in
gastheer: productie ronde thalli die nutriënten absorberen  transformeren in dikwendige
stekelige rustsporen/ sporangia
 in bodem, zoet en zeewater

2. Chytriden

 Polyfyletische basale groep (nog aanpassingen aan leven in water: flagel)
 Aquatische fungi (zoet water), functie: decompositie
 Soms pathogeen
 Eencellig of coenocytisch (meerdere kernen per cel), soms aseptaat (in latere fase: septa)
 Zoösporen en gameten hebben 1 zweepflagel (opistokont)  geselflagel (geveerd,
beweging in richting inplanting flagel: akrokont)




Allomyces arbusculus
(Blastocladiaceae)




3. Zygomycota

 Meestal saprofyten, sommige parasiteren planten + dieren, in symbiose met planten
 Coenocytische hyphae (cellen met meerdere n kernen), septae uitzonderlijk
 Aseksuele reproductie: sporenvorming in gespecialiseerde sporangia, ontstaan op hyphae
 Seksuele reproductie: gametangiogamie en vorming van typische zygosporen die in
zygosporangium ontwikkelen




2

, A. Mucoromycotina
meestal saprofyten op hout, mest en in bodem
kunnen geen cellulose of lignine afbreken
Rhizopus, Spinellus, Pilobolus crystallinus
B. Entomophtoromycotina
insectenparasieten (Entomophtora muscae op huisvlieg)
gebruikt bij biologische bestrijding insecten
C. Kickxellomycotina
meestal saprofyten, op mest
wel septate hyphae
D. Zoopagomycotina
parasieten van nematoden en amoeben

4. Glomeromycota

 Aan basis van dikarya
 Vormen arbusculaire mycorrhiza in wortels van vaatplanten en rhizoiden van mossen
 Coenocytische mycelia die aseksueel voortplanten

Dikarya zijn schimmels met 2 kernen
ASCOMYCOTA BASIDIOMYCOTA
Morieljes, truffels, bakkersgist, korstmossen Paddenstoelen, cantharellen, boleten,
polyporen
Ascogene hyfen en ascocarp tweekernig Tweekernige toestand dominant
Mycelium eenkernig
Croziers houdt 2kernig stadium in stand Gespvorming houdt 2 kernen in stand
Woronin-lichaampje controleert septa Dolipore septa met parentosomen
Ascus (zakje met 8 n sporen) Basidiosporen geproduceerd in basidiocarpen
Gelijkenissen:

o Hyphae met chitine, regelmatige septa
o Centrale porus in septa
o Complexe vruchtlichamen mogelijk
o Dikaryofase aanwezig



3