1 Oncologie
Epidemiologie
Prevalentie in België:
- 65 000 nieuwe diagnoses waarvan 53% man en 47% vrouw
- 1/3 man en ¼ vrouw zal kanker krijgen voor 75e verjaardag
- 2e doodsoorzaak voor de hele populatie
- 1e doodsoorzaak voor de leeftijd van 40-60 jaar
Veelvoorkomende vormen bij mannen en vrouwen
- Man
o Prostaat
o Long
o Dikke arm
o Hoofd-hals
- Vrouw
o Borst
o Dikke darm
o Long
o Melanoom
o Baarmoederlichaam
Invloed stadium op overleving
- Bv melanoom (huidkanker)
o Ontdekt in 1e stadium: 5 jaars overleving van 100 %
o Ontdekt in stadium IV: 5 jaars overleving 28%
1
,Risico bevorderende factoren
- Leeftijd
- Geslacht
- Familiale geschiedenis
- Roken
- Alcohol
- Voeding
- Andere
o Biologische
o Asbest
o Ioniserende straling
o Zonlicht
o Leefmilieu
o Chemotherapie zelf
o Luchtvervuiling
Beschermende factoren
- Voeding
o Anti-oxydantia (bv vit C, E): verhinderen oxidatie van de cellen in ons lichaam
- Lichaamsbeweging
- Normaal BMI: overgewicht op 2e plaats na roken op verhoogd risico
- Roken en drinken verminderen: risico op kanker met 30 à 40 procent verlagen
Soorten van preventie
Primaire:
Voorkomen d.m.v. vaccinatie (baarmoederhalskanker); rookstop
Secundaire:
Ziekte tijdig opsporen d.m.v. screening (borstkanker, baarmoederhalskanker, darmkanker)
Tertiaire:
Voorkomen dat ziekte erger wordt d.m.v. stoppen roken/alcohol
2
, Fundamentele aspecten
Normale cyclus bij cellen
- Oude of beschadigde cellen worden vernieuw door celdeling (mitose)
- Er is geprogrammeerde celdood (apoptose)
- Het mechanisme ligt vast in het DNA van elke cel (genen)
- Aanmaak van cellen is dus in evenwicht met celdood
Cellen bij tumoren:
- Balans tussen de cel aanmaak en cel verlies is ontregeld. Er worden meer cellen
aangemaakt dan er worden afgebroken (ongecontroleerde proliferatie = deling)
- Tumorale cellen zijn veel minder onderhevig aan normale groeiregulerende
mechanisme en celdood, ze groeien dus sneller. (apoptose) à er ontstaan mutaties.
3
Epidemiologie
Prevalentie in België:
- 65 000 nieuwe diagnoses waarvan 53% man en 47% vrouw
- 1/3 man en ¼ vrouw zal kanker krijgen voor 75e verjaardag
- 2e doodsoorzaak voor de hele populatie
- 1e doodsoorzaak voor de leeftijd van 40-60 jaar
Veelvoorkomende vormen bij mannen en vrouwen
- Man
o Prostaat
o Long
o Dikke arm
o Hoofd-hals
- Vrouw
o Borst
o Dikke darm
o Long
o Melanoom
o Baarmoederlichaam
Invloed stadium op overleving
- Bv melanoom (huidkanker)
o Ontdekt in 1e stadium: 5 jaars overleving van 100 %
o Ontdekt in stadium IV: 5 jaars overleving 28%
1
,Risico bevorderende factoren
- Leeftijd
- Geslacht
- Familiale geschiedenis
- Roken
- Alcohol
- Voeding
- Andere
o Biologische
o Asbest
o Ioniserende straling
o Zonlicht
o Leefmilieu
o Chemotherapie zelf
o Luchtvervuiling
Beschermende factoren
- Voeding
o Anti-oxydantia (bv vit C, E): verhinderen oxidatie van de cellen in ons lichaam
- Lichaamsbeweging
- Normaal BMI: overgewicht op 2e plaats na roken op verhoogd risico
- Roken en drinken verminderen: risico op kanker met 30 à 40 procent verlagen
Soorten van preventie
Primaire:
Voorkomen d.m.v. vaccinatie (baarmoederhalskanker); rookstop
Secundaire:
Ziekte tijdig opsporen d.m.v. screening (borstkanker, baarmoederhalskanker, darmkanker)
Tertiaire:
Voorkomen dat ziekte erger wordt d.m.v. stoppen roken/alcohol
2
, Fundamentele aspecten
Normale cyclus bij cellen
- Oude of beschadigde cellen worden vernieuw door celdeling (mitose)
- Er is geprogrammeerde celdood (apoptose)
- Het mechanisme ligt vast in het DNA van elke cel (genen)
- Aanmaak van cellen is dus in evenwicht met celdood
Cellen bij tumoren:
- Balans tussen de cel aanmaak en cel verlies is ontregeld. Er worden meer cellen
aangemaakt dan er worden afgebroken (ongecontroleerde proliferatie = deling)
- Tumorale cellen zijn veel minder onderhevig aan normale groeiregulerende
mechanisme en celdood, ze groeien dus sneller. (apoptose) à er ontstaan mutaties.
3
