Samenvatting Burgerlijk Recht

Burgerlijk recht:
Deel 1: Algemeen recht:
Hoofdstuk 1: algemene inleiding:
1) Wat is recht?
a) Het recht omvat een geheel van gedragsregels en normen
b) Deze hebben tot doel het maatschappelijk leven te ordenen
c) De regels worden opgelegd door de overheid
d) De regels zijn afdwingbaar

2) Indeling van het recht:

Privaatrecht Publiekrecht
= regelt de verhouding tussen burgers = regelt de algemene belangen en regelt de
verhoudingen van de overheidsorganen
 Burgerlijkrecht  Staatsrecht
 Gerechtelijk privaatrecht  Administratief recht
 Internationaal privaatrecht  Strafrecht
 Strafprocesrecht
 Fiscaal recht


3) De bronnen van het recht:

De bronnen van het recht kunnen we in grote lijnen onderscheiden in volgend bronnen:

- Wetgeving
- Rechtspraak: vonnis en arresten van advocaten
- Rechtsleer: artikels van profesoren die hun opinie geven
- Gewoonte: gewoonterecht

3.1) Wetgeving:

Hiërarchie der normen:

Trap 1: internationale verdragen en beslissingen van supranationale organisaties
(Europa)

- Een richtlijn (EU)
 Regelgeving die nationale overheid verplicht moet opnemen in wetgeving
 Overheid krijgt hiervoor een bepaalde termijn
- Een verordening (EU)
 Algemene en volledige reglementering
 Rechtstreeks van toepassing in ALLE lidstaten
 (direct geldig  geen wet meer uitvaardigen)
- Een beschikking (EU)
 Regels toepasselijk op en bepaalde bestemmeling  op 1 lidstaat geldig
- Internationale verdragen: overeenkomst tussen twee of meer staten over een
welbepaalde materie

Trap 2: de grondwet

1

, - Meest fundamentele (Belgische) wet
- Regelt inrichting van de machten (WM,RM,UM)
- Waarborgt de fundamentele rechten en vrijheden van de burgers
- Kan niet zomaar gewijzigd worden  bijzondere procedure
o Kamer en senaat stellen nieuwe artikelen op.
o Nieuwe verkiezingen voor kamer en senaat
o Nieuwe kamer en senaat moeten artikelen bekijken en aanpassen (indien
nodig)
o Om goed te keuren:
 2/3 aanwezig zijn
 2/3 akkoord gaan met nieuwe artikelen

Trap 3: de wetten, decreten en ordonnanties

- Wet (federaal)
- Decreet (gemeenschappen en gewesten)
- Ordonnantie (Brussel hoofdstedelijk gewest)
- Hoofdbron: Burgerlijk Wetboek (BW)
- Overige bronnen:
 Wetboek van de Belgische nationaliteit
 Wet betreffende de aansprakelijkheid voor producten met gebreken
 Decreet houden de bepalingen betreffende de huur van voor woning bestemde
goederen of delen ervan (woningshuurdecreet)


Trap 4: De KB’s (koninklijk besluit) en besluiten van de gemeenschaps- en
gewestenregeringen

- Handelingen van de uitvoerende macht die de uitvoering van een wet, decreet
ordonnanties mogelijk maken.
- Uitvoering door koning en aantal ministers

Trap 5: de MB’s (Ministerieel besluit) en besluiten van en lid van de gemeenschaps- en
gewestregeringen

- De ministers worden als vertegenwoordigers van de Koning belast met de technische
uitvoering van wetten, KB’s en besluiten van deelstaatregeringen
- Uitvoering door 1 minister (vb. minister economie)

3.2) Rechtspraak:

- Geheel van rechtelijke uitspraken
 Toepassing van de wet op een concreet geval
(Vb. tussen 2 partijen, ik en media markt)
 In principe alleen bindend tussen partijen
 In praktijk kan het inroepen van een vroegere rechtelijke beslissing wel invloed
hebben op de besluitvorming van de rechter

3.3) Rechtsleer:

- Geheel van wetenschappelijke publicaties over juridische aangelegenheden
 Boeken en artikels in juridische tijdschriften

2

,  Kan gebruikt worden in een rechtszaak om zaken sterker te maken maar is niet
bindend
 Kan evenwel bijdragen tot het vinden van een juridische oplossing in een
concreet geval

3.4) Gewoonte

- Algemeen geldende, openbare en herhaalde gedraging
Vb. op die specifieke manier werd vroeger betaald
- Subjectieve overtuiging dat deze gedraging geld als rechtsnorm
- Dat het via deze manier gedaan werd
- Minder belangrijk als bron in ons rechtsstelsel
Vb. overnemen van de familienaam



Hoofdstuk 2: Structuren en instellingen:
1) Algemene beginselen:
- België:
 Een democratische staat
 Principe van scheiding der machten
 Rechtstaat (staat gebaseerd op recht en laten baseren op de wet)
 Monarchie (= erfelijk en symbolische functie)
 Federale staat

2) Enkele politieke instellingen:
- Federaal niveau:
 Parlement, kamer en senaat = Wetgevende Macht (WM)
 Regering, koning = Uitvoerende Macht (UM)
- Regionaal niveau:
 Vlaams parlement = Wetgevende Macht (WM)
 Vlaamse regering = Uitvoerende Macht (UM)
- Provincies en gewesten

(RM = Rechtelijke macht  aparte instelling)



3) Rechtbanken en hoven:
- Hogere rechtbanken  uitspraak: arrest
- Lagere rechtbanken  uitspraak: vonnis
- (2x laten onderzoeken  2X in beroep gaan)




3

, - Vredegerecht:
 Algemene bevoegdheid: burgerlijke zaken ≤ 5000 euro
 Specifieke bevoegdheid: huur, burengeschillen
 Vb. overhangende boom
- Politierechtbank:
 Overtredingen
 Geschillen inzake verkeer
 Vb. te snel rijden, door het rood rijden
- Rechtbanken van eerste aanleg:
 Correctionele rechtbank: strafrechtelijke aangelegenheden (diefstal, slagen en
verwondingen, …)
 Burgerlijke rechtbank: geschillen tussen burgers > 5000 euro,
beroepsprocedures tegen beslissingen vrederechter
 Familie- & jeugdrechtbank:
 Familiekamers: echtscheidingen, onderhoudsgelden, erfenisproblemen
 Jeugdkamers: problematische opvoedingssituatie, misdrijven door
minderjarigen
Vb. kopen van een kapotte TV
 Kamer voor minnelijke schikking
- Arbeidsrechtbank:
 Geschillen tussen werkgever en werknemer
 Vb. onterecht ontslagen
- Ondernemingsrechtbank:
 Algemeen: geschillen tussen ondernemingen
 Specifiek: faillissement, gerechtelijke reorganisatie
 Vb. discussie tussen PXL en standaard boekhandel
- Hoven van beroep (5) en Arbeidshof:
- Hof van Cassatie

4