Samenvatting Praktijkonderzoek: semester 3,

Praktijkonderzoek
Sociaal Werk onderzoek (herhaling)
Wat is sociaal werk onderzoek
• Sociaal werk
• Onderzoek
Sociaal werk onderzoek gaat in op thema’s die in de breedste zin binnen het domein van sociaal
werk vallen, dat er een systematische en zorgvuldige bestudering van gedrag en/of handelen is
en dat wordt gestreefd naar toetsing en abstrahering.
 Domein = heel breed, divers  Denk aan scw, pw, mw
 Sociaalwerkonderzoek is heel vaak praktijkgericht onderzoek.  bv. onderzoek doen naar
burn-out in een non-profit organisatie.


Wat is onderzoek
Verwondering
• Beschrijven, exploreren, verklaren of emanciperen van onze omgeving
• Toetsing: zoeken naar bewijsmateriaal  om een antwoord te kunnen vinden op die vraag
• Door patronen te zoeken in de complexiteit van het sociale leven, selecteren wat relevant is
(= abstraherend werken)
• Vergaren en presenteren van informatie over het sociale leven
 Wij gaan continu vragen stellen: bv. waar zullen we naartoe kunnen groeien?
 Het centrale van onderzoek is vragen stellen.
 Abstraheren: patronen zijn nodig om een antwoord te kunnen vinden op je vraag  Je gaat
dus in die complexiteit zoeken naar patronen (want sociaal werk is ook complex).  bv. deel
gezinnen in inclusieve onderwijs en deel in buitengewoon onderwijs
 Beschrijvend: hoe leeft men in Antwerpen in een bepaalde buurt  beschrijvend
neerschrijven
 Verklaren: over waarom deel in inclusief en deel in buitengewoon gaan/zitten.
 Emanciperen: heel nauw staan in het onderzoek en op voorhand bekijken.


Waarom sociaal werk onderzoek
• Kennisverbreding en –verspreiding: = basis voor onderzoek: bv. nieuwe kennis geven over
die doelgroep
• Professionalisering: continu blijft professionaliseren, actueel houden  eigen professie
continu kunt vernieuwen/veranderen
• Het beroep voeden en kritisch houden: kritisch kunnen kijken naar je eigen praktijk  is dit
nog wel het beste voor mijn cliënten of voor mijn organisatie waarvoor ik werk?: je kan dus


1

, zeggen van bv. vandaag de dag werkt dit niet meer. Ook de vaardigheden laten jou kritisch
kijken/blijven.
• Beroepsprofiel en positie ondersteunen: sociaal werk wordt niet altijd sterk gewaardeerd:
‘moeten wij daar nu echt geld voor geven?’ & Harde bewijze, data, …  Dit kan onze positie
ondersteunen (bv. job-tevredenheid, … kan de burn-out cijfers verlagen  maar dit moet je
kunnen aantonen/bewijzen)
• Kwetsbaren een stem geven en sociale verandering teweegbrengen: sociaal werk is voor
kwetsbaren.


Twee scholen




Kwantitatief = beschrijvend: bv. 1 van de 5 jongeren van de bachelor opleiding heeft minstens 1
buisvak in het jaar.
Cijfermateriaal moeten betrouwbare cijfers zijn.

Kwalitatief = verklarend  De ‘waarom’-vragen: bv. diepte-interviews  dit dan analyseren.

Het onderzoeksvraag bepaald of je kwalitatief of kwantitatief moet onderzoeken.
Mixed-methodes: het kan zijn dat je zowel kwantitatief als kwalitatief onderzoekt. Bv. je kan
kwantitatief beginnen en kwalitatief eindigen. Maar meestal is dat 1 van de 2.


Het onderzoeksproces / de cyclus




2

,Deze cyclus kan je niet altijd nauwkeurig in de juiste volgorde volgen, het kan zijn dat je daar van afwijkt.

Wat & Waarom




De onderzoeksvraag is de kern en waar je echt mee aan de slag gaat.
Probleem = de ‘waarom’  Je gaat dat wat kaderen, situeren  ‘En daarom is dat belangrijk om
dat te onderzoeken’
Literatuur: Wat weten we daarover?  onderzoeken: welke kennis is er rond je
onderzoeksvraag?



De onderzoeksvraag
Wat is de onderzoeksvraag
De onderzoeksvraag is de centrale vraag van je onderzoek, wat je wil beantwoorden.
- Welke werkzame criteria voor aftercare begeleiding vermelden jongeren in jeugdzorg?
- Wat is de prevalentie van vroeggeboorte, laag geboortegewicht en kindersterfte in wijken in
Antwerpen?
- In welke mate is er een invloed van woonplaats op woonkwaliteit in Antwerpen?
- Welke belemmeringen ervaren OCMW-medewerkers om op huisbezoek te gaan?

3

, - Hoe kan de introductie van een stressmethodiek het hulpverleningstraject van xxx
versterken?


Criteria van de onderzoeksvraag
• Voorwaarden:
o Ze moet haalbaar en relevant zijn
o Het moet een vraag zijn (met een vraagteken)
o Ze moet kwalitatief of kwantitatief zijn (of beide …)
o Ze moet helder geformuleerd zijn (concepten die worden gebruikt moeten helder zijn, of je
dient ze in een bijkomende uitleg goed te duiden)
o Geen ja-nee
• Splits op in deelvragen indien nodig
• Bij PO: vragen die we kunnen beantwoorden met data (niet met literatuur)



Het belang van vraagwoorden
Vraagwoorden verwijzen naar ‘tellen’
In welke mate? Hoeveel? (kwantitatief)
of niet
Waarom? Hoe? Welke? (kwalitatief: dit is meer het verklarende)


Relevante onderzoeksvraag
1. Indien je onderzoek een lacune in de bestaande literatuur/kennis zal vullen
2. Indien je onderzoek een eerdere studie repliceert met andere respondenten, in andere
situaties of contexten  bv. je hebt het bij jongeren gedaan en wilt dit nu bij een andere
doelgroep doen, zoals bv. jongvolwassene
3. Indien je onderzoek bestaand onderzoek verder verfijnt  bv. kwalitatief verfijnen: waarom
zo’n percentage?
4. Indien je onderzoek een ‘stem’ geeft aan groepen van mensen die niet gehoord worden
(‘giving voice’, is meestal kwalitatief)  dit is belangrijk voor de samenleving en het beleid om
inzicht te geven.
5. Indien je onderzoek het veld meer informeert  bv. dat is de stand van zaken over een
bepaalde fenomeen, wijk
6. Als je de praktijk kan verbeteren  emancipatorische onderzoek: het doel is dan om de
organisatie in een andere richting te sturen, te verbeteren (waar nodig)
Kan voor verschillende Groepen/niveaus relevant zijn


4