Samenvatting Psychodiagnostisch werken 2

Psychodiagnostisch werken 2

Hoofdstuk 1: Wat is intelligentie?
Opvattingen over intelligentie = de naïeve psychologische theorie

Onderzoek van Sternberg
Wat denkt een leek over intelligentie?
- Leken hebben impliciete (onbewust) theorie over intelligentie
- Inschatting van intelligentie bij anderen correleert hoog met resultaten uit
intelligentietesten (bij iemand die je goed kent)
- Leken breder en diffuser beeld van intelligentie dan de wetenschap:
• Ook alledaags functioneren in rekening genomen
• Common sence idee van intelligentie (leken: algemeen beeld, psychologen
bestuderen het anders)

 Taak van psychologie als wetenschap
- Begrip intelligentie afbakenen
- Door middel van onderzoek: definitie formuleren

Wetenschappelijke opvattingen onderscheiden zich van ‘leken’-opvattingen:
- > zo zuiver mogelijk gedefinieerde en meetbare concepten.
- > theorieën, hypothesen en verwachtingen over psychologische verschijnselen worden
getoetst

Wetenschappelijke afbakening van het begrip
Intelligentie in onderzoek
= afgebakend tot academische intelligentie (presteren met betrekking tot schoolse
activiteiten)

Definitie van Boring uit 1923: "Intelligentie is dat wat de test meet" (slechte definitie)
-> definitie = circulair
(de twee elementen van de definitie hebben elkaar nodig om een verklaring te geven)
-> zeer veel gebruikt
-> eerder verwarrend dan helder, meer kwaad dan goed gedaan

Niveaus van intelligentie: A, B en C
(Ordenen van definities)

Niveau A:
- Aangeboren potentieel tot intelligent handelen
- Ligt vast in de fysieke hersenstructuren
- Cultuuronafhankelijk en stabiel
- Niet meetbaar en is daarom een theoretische veronderstelling

,Intelligentie B:
- Interactie tussen genetische aanleg en omgevingsinvloeden/leerervaringen
- Mede afhankelijk van:
 opvoeding
 leefomstandigheden voor en na de geboorte (voeding, culturele gewoonten)
 onderwijs
 levenservaringen
- Cultuurgebonden en veranderlijk
- Meetbaar

Intelligentie C:
- wat een intelligentietest meet
- de gemeten intelligentie van een persoon
- vastgebonden aan meetinstrument, slechts benadering van intelligentie B

-> meeste wetenschappelijke definities van intelligentie: op niveau van intelligentie B en C

Niet 1 definitie maar heel veel verschillende!

,Hoofdstuk 2: Geschiedenis en theorieën rond intelligentie

Geschiedenis van intelligentie
- Wetenschappers bestuderen al meer dan honderd jaar het fenomeen van
intelligentie
- Veel verschillende soorten onderzoek
- Veel verschillende theorieën
-> Belangrijk om deze achtergrond mee te hebben om de huidige modellen te begrijpen

2 stromingen
1. PSYCHOMETRISCHE THEORIEËN EN INTELLIGENTIEMODELLEN

 Gebaseerd op statistische analyses
 Uit statistisch onderzoek: één factor intelligentie of meerdere factoren die samen
intelligentie vormen

Spearman
- Pionier op vlak van factoranalyse (rangcorrelatiecoëfficiënt)
- Eerste onderzoekers: constructie theoretisch intelligentiemodel
- Positieve correlaties tussen enerzijds eenvoudige sensorische en motorische proefjes
en anderzijds schoolse prestaties

Theorie van Spearman
Intelligentie = ‘g’ of general intelligence (er is maar 1 factor die intelligentie bepaald)

g-factor = latente variabele (enige oorzaak) die de correlaties veroorzaakt tussen de
verschillende maten van cognitieve vaardigheid
= gemeenschappelijke variantie tussen de diverse maten van cognitieve vaardigheid
(wat de verschillende maten van cognitieve vaardigheid gemeenschappelijk hebben)
 single factor model of intelligence

s-factoren = naast g-factor ook meer specifieke factoren
- g = algemene mentale activiteit
- s = mentale activiteiten die specifiek voor één taak nodig zijn (rest van de variantie)
 Ook tweefactorentheorie van intelligentie genoemd

Intelligentietest
Eerste intelligentietesten gebaseerd op idee: intelligentie = 1 factor

Kritiek op spearman
 Eén algemene intelligentiefactor en daarnaast vele kleine, specifieke factoren = veel te
eenvoudig volgens andere onderzoekers

Verschillende onderzoekers:
- Geen: één algemene intelligentiefactor
- Wel: verschillende intelligentiefactoren zijn die slechts in beperkte mate overlappen
Geen enkelvoudige maar meervoudige theorie van intelligentie

, Thurstone: Primary Mental Abilities
- Ontwikkelt de statistische techniek van de multiple factoranalyse
- Op basis van factoranalytisch onderzoek op een uitvoerige batterij van 57 tests

Theorie
Thurstone zocht naar meerdere onafhankelijke factoren met een eenvoudige structuur
-> volgens Thurstone bestaat “g” niet
= statistisch artefact

Later compromis: een algemene vorm van intelligentie + zeven specifieke subvormen

Zeven onafhankelijke factoren = Primary mental abilities

1. verbaal inzicht/ begrip -> het begrijpen van woorden en geschreven tekst
2. woordvlotheid -> snel bedenken van woorden die voldoen aan een bepaald criterium
3. rekenkundig inzicht/cijferen -> snel en accuraat eenvoudig rekenwerk kunnen uitvoeren
4. visueel-ruimtelijk inzicht -> in gedachten objecten kunnen manipuleren
5. associatief geheugen -> aangeboden informatie kunnen onthouden
6. waarnemingssnelheid -> de snelheid waarmee informatie wordt waargenomen en
verwerkt
7. logisch redeneren -> logisch kunnen nadenken

Kritiek
Spearman (1939) behoudt een extreme positie: er is één factor

Verder bouwen op theorie van Thurstone
- meeste psychologen volgen Thurstone
- begrijpbare factoren = link naar de praktijk
- door andere onderzoekers zelfs sterk uitgebreid
- primaire factoren uitgesplitst in deelfactoren

Guilford: matrixmodel
- wijst idee van één algemene intelligentiefactor af, bouwt verder op werk van
Thurstone
- structure of intellect-theorie = classificatiesysteem met alle door hem bedachte
intelligentiefactoren onder

Theorie
Elke factor wordt gekenmerkt door drie dimensies
1. de operatie: taak oplossen: (verastandelijke verrichtingen)
- Cognitie: herkennen, ontdekken, begrijpen
- Geheugen
2. de inhoud: de aard van het materiaal waarop de taak betrekking heeft:
- Figuraal materiaal: geometrische figuren
- Semantisch materiaal: woorden, zinnen
- Gedrag: eigen gedrag en gedrag van andere mensen