Samenvatting Socialezekerheidsrecht - sociaal werk

Socialezekerheidsr
echt
Hoofdstuk 1 - Socialezekerheidsrecht
Sociale zekerheid Sociale bijstand
Definitie = geheel van maatregelen en = verzameling regels waarin een staat
overheidsinstellingen die tot doel hebben de voorziet om zijn burgers in hun sociale
bestaanszekerheid voor elke burger te behoeften bij te staan, wanneer ze
waarborgen indien de burger geconfronteerd geen beroep kunnen doen op de
wordt met bepaalde sociale risico’s – sociale zekerheid
verzekeringssysteem

sociale risico’s kunnen op 2 manieren de
bestaanszekerheid aantasten:
1. Door het inkomen te verminderen
(geheel of gedeeltelijk)
-> inkomensverlies opvangen door
uitkering
-> bv. zwangerschap, een ongeval,
ziekte, werkloosheid, ouderdom…
2. Door de uitgaven te vermeerderen
-> kosten gedeeltelijk terugbetaald of
opgevangen
-> bv. ongeval, ziekte, opvoeding van
kinderen…

Onderverdelin - Rust- en overlevingspensioen - Leefloon
g - Werkloosheid - Inkomensgarantie voor ouderen
- Arbeidsongevallenverzekering - Gewaarborgde gezinsbijslag
- Beroepsziekteverzekering - Tegemoetkomingen aan
- Gezinsbijslag gehandicapten
- Ziekte- en invaliditeitsverzekering
- Jaarlijkse vakantie

Kenmerken  Verplicht en contributief  Niet contributief
 Gekoppeld aan beroepsactiviteit:  Los van beroepsactiviteit
WN (focus in OPO) – zelfstandige –  Behoeftigheid
ambtenaar -> minimum

,  Onafhankelijk van behoeftigheid  Verblijf in België vereist
 Verblijf in België niet vereist


!! niet elke regeling kan men indelen
-> bv. gezinsbijslag: elk kind krijgt het, ongeacht vroegere bijdragen! In dat opzicht lijkt het op een
bijstandsregeling. Echter, anders dan bij bijstandsregelingen hoef je niet behoeftig te zijn. Elk kind, ook
dat van rijke ouders, krijgt het!




Geschiedenis
1. Familie dekt sociale risico’s
2. Men verwerft eigendom/spaargeld om eigen zekerheid op te bouwen
3. Caritas: liefdadigheid - hulp van anderen (bv. kloosters verzorgen zieken)
4. Mutualisering: vereniging met als opzet
een verzekeringssysteem
-> deel van loon in kastje om anderen te
helpen indien confrontatie met risico
5. Sociale bijstand en sociale verzekeringen
-> SV: overheid neemt functie van 4. over

-> SB: overheid neemt functie van 3. over

=> sociale diensten
= sociale zekerheid




Structuur van de sociale zekerheid
1. RSZ (= Rijksdienst voor Sociale Zekerheid)
-> taken:
o Geld verzamelen en verdelen
o Info verzamelen en verdelen
 Voor sociale VERZEKERINGEN ( >< bijstand)


Waar komt het geld vandaan?
2. RSZ-bijdragen door zowel WN (13%) als WG (25%) => loonbrief
! WN-bijdrage/persoonlijke bijdrage wordt afgehouden van het loon, betaald door WG
! WG-bijdrage/patronale bijdrage is een extra kost bovenop het loon

, Gebaseerd op loon van werknemer
o arbeidsovereenkomst als uitgangspunt (>< andere arbeidsrelaties)
1. Arbeid
2. Het loon
3. Ondergeschikt verband – gezag van WG
-> kan samengaan met een volledig vrije, zelfstandige uitvoering van het werk (bv. journalist)

! WG mogen zich niet beroepen op de nietigheid van de AO om de toepassing uit te sluiten
(bv. de barhouder t.a.v. diensters en masseuses die hij tewerkstelt, maar in werkelijkheid zijn
het prostituees)

o Onttrekking aan RSZ-bijdragen! (wetboek AR)
 schijnzelfstandigheid (>< pseudowernemers)
 arbeidsrelatiewet van belang voor beoordeling WN – zelfstandige:
 Keuzevrijheid van de partijen
-> voorwaarde: effectieve uitvoering overeenkomstig met aard van arbeidsrelatie
 Voorrang aan feitelijke uitoefening
=> herkwalificatie
 algemene en specifieke criteria om arbeidsrelatie juridisch te bepalen (zie wetboek)

o Samengaan AO en aannemingsovereenkomst (art 5bis AOW)
 wanneer een WN die met een WG door een AO is verbonden, als zelfstandige via een ANO
ook
nog gelijkaardige prestaties uitvoert voor diezelfde WG, worden deze prestaties geacht
o.b.v.
een AO te zijn uitgevoerd
 onweerlegbaar vermoeden

, o AANDACHTSPUNTEN
 Regeling voor werknemers niet van toepassing op zeelieden

! zowel voor WN als WG

Gelijkgestelden gelijkgesteld aan regeling - Leerjongens (art. 1 en 2 RSZ-wet)
van WN - Niet-werknemers (zie
uitbreidingen)
-> STUDENTEN!
- Au-pairs

Uitbreidingen verrichten arbeid zonder - Lasthebbers van non- (art. 1bis en 2 RSZ-wet)
AO, maar in gelijkaardige profitorganisaties: vzw’s, (art. 3 RSZ-uitvoeringsbesluit)
omstandigheden als die ziekenfondsen, vakbonden…
van een AO - Kunstenaars
- Huisarbeiders
- Vervoerders van goederen en
personen
- Taxibestuurders
- Gehandicapten in opleiding en
omscholing
- Andere personen in
beroepsopleiding
- Studenten
- Onthaalmoeders

Beperkingen beperkingen van één of - leerlingen (art. 4-8ter RSZ-uitvoeringsbesluit)
meerdere regelingen van - betaalde sportbeoefenaars
de sociale zekerheid - gelegenheidsarbeiders in de
land- en tuinbouwsector

Uitsluitingen Wegens prestaties van - socioculturele sector (art. 16-18 RSZ-uitvoeringsbesluit)
beperkte omvang - sportmanifestaties
- landbouwarbeiders
- huispersoneel (sommigen)
- vrijwilligers
- kunstenaars met specifieke
kleine vergoedingen
- artsen
- vrijwilligers brandweer en
ambulance
- STUDENTEN (van RSZ-bijdragen
mits bepaalde voorwaarden –
Student@Work