Samenvatting (Be)grijp
onderwijs
Inhoud
1. Organisatie van het onderwijs...........................................................................................................3
1.1. Leren als recht en plicht...............................................................................................................3
1.2. Structuur van het onderwijs in Vlaanderen.................................................................................3
1.2.1. Onderwijsdoelen...................................................................................................................3
1.2.2. Doel hervorming Secundair Onderwijs (SO)..........................................................................3
1.2.3. Buitengewoon onderwijs......................................................................................................3
1.2.4. Het M-decreet (2015)...........................................................................................................5
1.2.5. Decreet leersteun.................................................................................................................5
1.2.6. Secundair onderwijs 1e graad................................................................................................5
1.3. Onderwijsbeleid...........................................................................................................................6
1.3.1. Macroniveau → Vlaams onderwijs.......................................................................................6
1.3.2. Onderwijsorganisatie op mesoniveau...................................................................................8
1.3.3. Onderwijsbeleid op microniveau..........................................................................................9
1.4. Historische breuklijnen................................................................................................................9
1.4.1. Vlaanderen vs. Wallonië.......................................................................................................9
1.4.2. Ethisch................................................................................................................................10
1.4.3. Democratisering van het onderwijs....................................................................................10
2. Actuele thema’s en effecten/gevolgen binnen onderwijs................................................................11
2.1. Kansarmoede en gelijke onderwijskansen (nog niet af)............................................................11
2.1.1. Armoede is..........................................................................................................................11
2.1.2. Armoede in cijfers...............................................................................................................11
2.1.3. SDG’s en armoede..............................................................................................................11
2.1.4. Armoede: een structureel probleem..................................................................................12
2.2. Educatie voor duurzame ontwikkeling (EDO)............................................................................15
2.2.1. DO.......................................................................................................................................15
2.2.2. EDO-principes.....................................................................................................................15
2.2.3. De SDG’s.............................................................................................................................16
2.2.4. De dimensies van EDO........................................................................................................16
2.2.5. Het doel van EDO................................................................................................................16
2.2.6. In het onderwijs..................................................................................................................17
1
, 2.3. Cultuureducatie.........................................................................................................................17
2.3.1. Wat is cultuur?....................................................................................................................17
2.3.2. 11 Basisvragen....................................................................................................................17
2.3.3. Culturele vaardigheden......................................................................................................18
2.3.4. Cultuurdragers....................................................................................................................18
2.3.5. Het doel van cultuureducatie..............................................................................................18
2.3.6. Definitie van cultuureducatie..............................................................................................18
2.3.7. Belang van cultuur in het onderwijs...................................................................................19
2.4. Diversiteit..................................................................................................................................19
2.4.1. Diversiteit is........................................................................................................................19
2.4.2. Diversiteit is de norm..........................................................................................................19
2.4.3. 2 benaderingen van diversiteit...........................................................................................19
2.4.4. Onderwijs en diversiteit......................................................................................................20
2.4.5. Gelijke onderwijskansen en diversiteit...............................................................................21
2.4.6. Diversiteit en inclusie..........................................................................................................21
2.4.7. Diversiteit en meertaligheid...............................................................................................21
2.5. Burgerschap...............................................................................................................................22
2.5.1. Burgerschap volgens het GO!.............................................................................................22
2.5.2. Sleutelcompetentie burgerschap: bouwstenen..................................................................22
......................................................................................................................................................22
3. Kritisch denken.................................................................................................................................22
4. Deontologie en aansprakelijkheid...................................................................................................22
4.1. Onderwijsdeontologie...............................................................................................................23
4.2. Plichten van een leraar..............................................................................................................23
4.2.1. Wettelijke basis...................................................................................................................23
4.2.2. Plichten...............................................................................................................................23
4.2.3. Verschil tussen een recht een plicht...................................................................................23
4.3. casussen.....................................................................................................................................23
4.4. ambtsgeheim versus beroepsgeheim........................................................................................23
4.5. Rechten van een leerkracht.......................................................................................................24
4.6. Overtredingen van de onderwijsdeontologie............................................................................24
4.6.1. Verschil tucht- en strafrechtelijke sanctie...........................................................................24
4.6.2. De 7 tuchtstraffen...............................................................................................................24
4.7. Zorgvuldig bestuur.....................................................................................................................24
4.7.1. Casussen (sommigen worden letterlijk op het examen gevraagd!)....................................24
2
, 1. Organisatie van het onderwijs
1.1. Leren als recht en plicht
Begrippen:
Leerplicht = de plicht om te leren, ieder kind moet onderwezen worden, zij het thuis op
school
Een kind is in België leerplichtig van 5 tot 18 jaar
Schoolplicht = iedere leerling moet naar school gaan
Niet van toepassing in België
Recht op onderwijs = ieder kind heeft recht op onderwijs
Herkomst: IRVK
1.2. Structuur van het onderwijs in Vlaanderen
1.2.1. Onderwijsdoelen
a) Kleuteronderwijs
Gebruikt ontwikkelingsdoelen → na te streven niet verplicht
b) Lager onderwijs
Gebruikt eindtermen → verplicht te bereiken
c) Secundair onderwijs
Gebruikt eindtemen (ET) → verplicht te bereiken
1.2.2. Doel hervorming Secundair Onderwijs (SO)
a) Het vroegtijdig schoolverlaten verminderen
b) Betere doorstroom naar HO of de arbeidsmarkt
c) Betere prestaties door betere ET
d) B- en TSO opwaarderen
1.2.3. Buitengewoon onderwijs
Algemene uitgangspunten van het buitengewoon onderwijs: 4 elementen
1) Ontwikkelingsdoelen
2) Handelingsplannen
3) Geïntegreerde zorgbenadering
4) Schoolklimaat
1.2.3.1. Ontwikkelingsdoelen
Individualiserende aanpak
Type-eigen
Inspiratie voor gewoon onderwijs met inclusieve werking
Enkel na te streven
3
onderwijs
Inhoud
1. Organisatie van het onderwijs...........................................................................................................3
1.1. Leren als recht en plicht...............................................................................................................3
1.2. Structuur van het onderwijs in Vlaanderen.................................................................................3
1.2.1. Onderwijsdoelen...................................................................................................................3
1.2.2. Doel hervorming Secundair Onderwijs (SO)..........................................................................3
1.2.3. Buitengewoon onderwijs......................................................................................................3
1.2.4. Het M-decreet (2015)...........................................................................................................5
1.2.5. Decreet leersteun.................................................................................................................5
1.2.6. Secundair onderwijs 1e graad................................................................................................5
1.3. Onderwijsbeleid...........................................................................................................................6
1.3.1. Macroniveau → Vlaams onderwijs.......................................................................................6
1.3.2. Onderwijsorganisatie op mesoniveau...................................................................................8
1.3.3. Onderwijsbeleid op microniveau..........................................................................................9
1.4. Historische breuklijnen................................................................................................................9
1.4.1. Vlaanderen vs. Wallonië.......................................................................................................9
1.4.2. Ethisch................................................................................................................................10
1.4.3. Democratisering van het onderwijs....................................................................................10
2. Actuele thema’s en effecten/gevolgen binnen onderwijs................................................................11
2.1. Kansarmoede en gelijke onderwijskansen (nog niet af)............................................................11
2.1.1. Armoede is..........................................................................................................................11
2.1.2. Armoede in cijfers...............................................................................................................11
2.1.3. SDG’s en armoede..............................................................................................................11
2.1.4. Armoede: een structureel probleem..................................................................................12
2.2. Educatie voor duurzame ontwikkeling (EDO)............................................................................15
2.2.1. DO.......................................................................................................................................15
2.2.2. EDO-principes.....................................................................................................................15
2.2.3. De SDG’s.............................................................................................................................16
2.2.4. De dimensies van EDO........................................................................................................16
2.2.5. Het doel van EDO................................................................................................................16
2.2.6. In het onderwijs..................................................................................................................17
1
, 2.3. Cultuureducatie.........................................................................................................................17
2.3.1. Wat is cultuur?....................................................................................................................17
2.3.2. 11 Basisvragen....................................................................................................................17
2.3.3. Culturele vaardigheden......................................................................................................18
2.3.4. Cultuurdragers....................................................................................................................18
2.3.5. Het doel van cultuureducatie..............................................................................................18
2.3.6. Definitie van cultuureducatie..............................................................................................18
2.3.7. Belang van cultuur in het onderwijs...................................................................................19
2.4. Diversiteit..................................................................................................................................19
2.4.1. Diversiteit is........................................................................................................................19
2.4.2. Diversiteit is de norm..........................................................................................................19
2.4.3. 2 benaderingen van diversiteit...........................................................................................19
2.4.4. Onderwijs en diversiteit......................................................................................................20
2.4.5. Gelijke onderwijskansen en diversiteit...............................................................................21
2.4.6. Diversiteit en inclusie..........................................................................................................21
2.4.7. Diversiteit en meertaligheid...............................................................................................21
2.5. Burgerschap...............................................................................................................................22
2.5.1. Burgerschap volgens het GO!.............................................................................................22
2.5.2. Sleutelcompetentie burgerschap: bouwstenen..................................................................22
......................................................................................................................................................22
3. Kritisch denken.................................................................................................................................22
4. Deontologie en aansprakelijkheid...................................................................................................22
4.1. Onderwijsdeontologie...............................................................................................................23
4.2. Plichten van een leraar..............................................................................................................23
4.2.1. Wettelijke basis...................................................................................................................23
4.2.2. Plichten...............................................................................................................................23
4.2.3. Verschil tussen een recht een plicht...................................................................................23
4.3. casussen.....................................................................................................................................23
4.4. ambtsgeheim versus beroepsgeheim........................................................................................23
4.5. Rechten van een leerkracht.......................................................................................................24
4.6. Overtredingen van de onderwijsdeontologie............................................................................24
4.6.1. Verschil tucht- en strafrechtelijke sanctie...........................................................................24
4.6.2. De 7 tuchtstraffen...............................................................................................................24
4.7. Zorgvuldig bestuur.....................................................................................................................24
4.7.1. Casussen (sommigen worden letterlijk op het examen gevraagd!)....................................24
2
, 1. Organisatie van het onderwijs
1.1. Leren als recht en plicht
Begrippen:
Leerplicht = de plicht om te leren, ieder kind moet onderwezen worden, zij het thuis op
school
Een kind is in België leerplichtig van 5 tot 18 jaar
Schoolplicht = iedere leerling moet naar school gaan
Niet van toepassing in België
Recht op onderwijs = ieder kind heeft recht op onderwijs
Herkomst: IRVK
1.2. Structuur van het onderwijs in Vlaanderen
1.2.1. Onderwijsdoelen
a) Kleuteronderwijs
Gebruikt ontwikkelingsdoelen → na te streven niet verplicht
b) Lager onderwijs
Gebruikt eindtermen → verplicht te bereiken
c) Secundair onderwijs
Gebruikt eindtemen (ET) → verplicht te bereiken
1.2.2. Doel hervorming Secundair Onderwijs (SO)
a) Het vroegtijdig schoolverlaten verminderen
b) Betere doorstroom naar HO of de arbeidsmarkt
c) Betere prestaties door betere ET
d) B- en TSO opwaarderen
1.2.3. Buitengewoon onderwijs
Algemene uitgangspunten van het buitengewoon onderwijs: 4 elementen
1) Ontwikkelingsdoelen
2) Handelingsplannen
3) Geïntegreerde zorgbenadering
4) Schoolklimaat
1.2.3.1. Ontwikkelingsdoelen
Individualiserende aanpak
Type-eigen
Inspiratie voor gewoon onderwijs met inclusieve werking
Enkel na te streven
3
