Samenvatting Finaal Paleolithicum in Noord-West Europa

Finaal-Paleolithicum (voorbode op opwarming tijdens
het Holoceen)
Na het laatste glaciale maximum, dat zich afspeelde op het einde van het Weichseliaan, wordt
Europa opnieuw gekoloniseerd door nieuwe culturen

- Laat Magdaleniaan Hamburgiaan Creswelliaan
o Dryas - I Bølling Dryas II ( ca. 13.000 12.300 BP)
- Federmesser
o Dryas - II Allerød (ca. 12.000 11.000 BP)
- Epi Ahrensburgiaan en Long blade industries
o Dryas - III Vroege Preboreaal (ca. 11.000 9.700 BP)



Magdaleniaan
Verspreiding sites
- Door de opwarming tijdens de Bolling zullen de sites, die al gelokaliseerd waren in Zuid-
Frankrijk, naar het noorden opschuiven
o Er zullen 2 varianten ontstaan
 Hamburgiaan – Noord-Duitsland en Denemarken
 Creswelliaan – Britse Eilanden

- Er zijn drie belangrijke clusters van sites van het Magdaleniaan met regionale verschillen in
type site (openluchtsite of grot / abri-sur-roche)
o Seine vallei - openluchtsites
o Maas vallei - vooral grotsites en abri-sur-roche
 Trou de Chaleux, Trou Margitte, Bois laiterie en Trou de Somme
o Rijn vallei – openluchtsites
 Gönnersdorf


Lithisch materiaal – gidsfossielen
- Afgestompt = de boord wordt geretoucheerd
- Afgeknot = distaal of proximaal uiteinde wordt geretoucheerd

- Lamelles à dos = microklingen met afgestompte boord
o Als soort van weerhaken gemonteerd op benen spitsen - speren
- Stekers
o Tweeslagstekers (punten kunnen op eendere welke plaats staan)
o Stekers op afknottingen
o Lacansteker
 Eerst de stekerslag wordt aangebracht en dan pas de afknotting
- Geen stenen spitsen, wel van been

, Lithisch materiaal – Typologie
- In de sites in de Maas vallei (grotten en abri sur roche) in België krijg je een dominantie van
Lamelles à dos en boren

- In de openluchtsites zoals Orp le Grand en Kanne een dominantie van enkel stekers
o Deze sites bevinden zich op vuursteendepots
-> mogelijk vuursteen ateliers, waaruit vuursteen werd geëxporteerd naar de
Maasvallei
 Makes sense, want er is geen vuursteen te vinden in de Maasvallei, maar dus
wel een grotere verscheidenheid aan lithische voorwerpen
 Daarbij zijn de typologieën complementair!
 In de maasvallei weinig stekers maar veel lamelles à dos
 In de openluchtsites veel stekers maar weinig lamelles à dos
 Dit betekent ook dat er migraties waren van noord naar zuid en omgekeerd
en dat er mogelijk ruilhandel was



Lithisch materiaal – Technologie
- Door de complementaire technologieën van de Maas en Rijn en Seine sites kunnen we
concluderen dat al deze sites tot de Magdaleniaan cultuur behoren
- Bewerking via een voorbereiding van een kleine facettering op het slagvlak en dan twee
tegenoverliggende schuine slagvlakken -> ° van een éperon hiel


Benen voorwerpen
- Spitsen met weerhaken
o Gebruik als harpoen bij zeezoogdieren, vaak met gat in
o Ook ‘harpoen’ bij landzoogdieren
o Vb. Harpoen Goyet (B)

- Speerwerpers
o Stokken met een inkeping waarin je de speer kan monteren
o Belangrijk in open terreinen op kudde dieren


Voeding
- Voeding uit aquatische milieus (weten we uit sites van het Baskenland)
o Vb. Tanden van een zeehond en iconografie van een zeehond op een kunstvoorwerp
o Vb. Commandostaaf van Goyet (België)
 Afbeelding van een forel -> uit onderzoek blijkt dat deze Magdaleniaan mens
vooral forel at
 Functie commandostaaf
 Werktuig dat vezels verweeft voor touw te maken
 Zijn ook pinnen om de zijdes van een tent mee te verankeren

- Kudde dieren
o Open toendra bevatte nog rendieren en paarden, pas bebossing vanaf allerod
o Specialisatie zichtbaar in de Seinevallei, afhankelijk van het seizoen