SAMENVATTING
BASISBEGRIPPEN
Kiana Depoover
2021-2022
,Inhoud
Hoofdstuk 1. Het recht: een geheel van gedragsregels.................................................................................5
Afdeling 1. Enkele definities...................................................................................................................... 5
Afdeling 2. Centrale elementen in het begrip recht..................................................................................5
A. Een geheel van gedragsregelen met bijkomende institutionele voorschriften..................................6
B. Rechtsregels worden opgelegd door de maatschappij......................................................................6
C. Het doel van rechtsregelen: ordening van de maatschappij..............................................................6
D. rechtsregelen worden gehandhaafd door of krachtens het maatschappelijk gezag..........................7
E. synthese............................................................................................................................................ 7
hoofdstuk 2. Relativiteit van deze benadering.............................................................................................. 7
Afdeling 1. begrippen................................................................................................................................ 7
Afdeling 2. Fysieke personen.................................................................................................................. 11
Afdeling 3. Rechtspersonen.................................................................................................................... 11
A. Begrip en bestaansreden................................................................................................................ 11
............................................................................................................................................................ 12
B. rechtspersonen VS samenwerkingsverbanden zonder rechtspersoonlijkheid.................................12
C. Soorten rechtspersonen.................................................................................................................. 13
D. Ontstaan en einde rechtspersoonlijkheid....................................................................................... 15
E. Tegenwerpelijkheid van het bestaan van de rechtspersoon aan derden.........................................15
Hoofdstuk 2. Bekwaamheid........................................................................................................................ 16
Afdeling 1. Begrippen.............................................................................................................................. 16
Afdeling 2. De bekwaamheid van fysieke personen................................................................................16
A. Genotsbekwaamheid...................................................................................................................... 16
B. Handelingsbekwaamheid................................................................................................................ 17
C. Sanctionering van het stellen van rechtshandelingen bij onbekwaamheid.....................................20
afdeling 3. De bekwaamheid van rechtspersonen...................................................................................24
A. genotsbekwaamheid....................................................................................................................... 24
B. handelingsbekwaamheid................................................................................................................ 25
hoofdstuk 3. Rechtshandelingen................................................................................................................. 26
afdeling 1. Inleiding................................................................................................................................. 26
afdeling 2. Geldigheid van rechtshandelingen......................................................................................... 27
A. geldigheidsvereisten....................................................................................................................... 27
1
, 2) rechtshandeling moet beantwoorden aan werkelijke wil van degene die haar stelt (toestemming)
............................................................................................................................................................ 27
B. conformiteit van de rechtshandeling met dwingende rechtsregelingen.........................................30
C. organisatie van de controle op geldigheid van rechtshandeling......................................................30
afdeling 3. Nietigheid van rechtshandelingen.........................................................................................30
A. de nietige rechtshandeling bestaat tot zolang ze niet werd vernietigd...........................................30
B. gevolgen van de nietigverklaring..................................................................................................... 31
C. onderscheid tss relatieve en absolute nietigheid............................................................................32
Afdeling 4: Tegenwerpelijkheid van rechtshandelingen..........................................................................33
A. Het beginsel van de relativiteit van de rechtshandelingen..............................................................33
B. relativering..................................................................................................................................... 33
C. bijkomende voorwaarden voor de Tegenwerpelijkheid.................................................................33
Afdeling 5: vertegenwoordiging bij rechtshandelingen...........................................................................34
A. Maatschappelijke functie................................................................................................................ 34
B. Grondslagen van vertegenwoordigingsbevoegdheid......................................................................34
C. Toerekening van rechtsgevolgen bij vertegenwoordiging...................................................................35
afdeling 6: de vorm van rechtshandelingen............................................................................................35
A. het beginsel van het consensualisme vs het formalisme.................................................................35
B. soorten wilsuiting............................................................................................................................ 36
C. soorten vormen.............................................................................................................................. 36
D. functie van de vorm........................................................................................................................ 37
afdeling 7: soorten rechtshandelingen.................................................................................................... 38
A. aantal betrokken personen............................................................................................................. 38
B. gevolgen die ze meebrengen voor subjectieve rechten van de betrokkenen..................................38
C. vormvereisten waar ze onderworpen aan zijn................................................................................38
D. open of gesloten karakter............................................................................................................... 38
E. invloed op het vermogen................................................................................................................ 39
hoofdstuk 4 aansprakelijkheid.................................................................................................................... 39
afdeling 1. begrip en situering................................................................................................................. 39
afdeling 2. soorten aansprakelijkheid..................................................................................................... 40
A. strafrechtelijke versus burgerrechtelijke......................................................................................... 40
B. contractuele versus buitencontractuele.......................................................................................... 41
afdeling 3. grondslagen van extracontractuele aansprakelijkheid...........................................................44
2
, B. objectieve of foutloze aansprakelijkheid......................................................................................... 49
afdeling 4. schade................................................................................................................................... 54
afdeling 5.Causaal verband..................................................................................................................... 56
A. equivalentieleer versus theorie van de adequate oorzaak..............................................................56
b. Samenloop van oorzaken................................................................................................................ 57
1. pluraliteit van daders...................................................................................................................... 57
afdeling 6.Gevolgen van extracontractuele aansprakelijkheid................................................................58
hoofdstuk 5.rechtsmisbruik........................................................................................................................ 58
afdeling 1. De beperking van de uitoefening van subjectieve rechten....................................................58
afdeling 2. Rechtsmisbruik...................................................................................................................... 59
afdeling 3. de gevolgen van het rechtsmisbruik...................................................................................... 60
hoofdstuk 6. subjectieve rechten................................................................................................................ 60
1.1 Zakelijke rechten........................................................................................................................... 62
1.2 vorderingsrechten......................................................................................................................... 69
1.4 het onderscheid tussen zakelijke rechten en vorderingsrechten...................................................70
1.3 Intellectuele rechten..................................................................................................................... 70
1. extrapatrimoniale rechten.................................................................................................................. 71
Hoofdstuk 7. Duurzame ontwikkeling......................................................................................................... 73
Afdeling 1. Internationaal kader.............................................................................................................. 73
afdeling 2. Federaal kader....................................................................................................................... 75
A. Federale beleidsvisie op lange termijn............................................................................................ 76
B. Actoren op federaal niveau............................................................................................................ 77
1. Federaal Instituut voor DO (centrale beleidsorgaan)...........................................................................77
2. Interdepartementele Commissie voor DO (beleidsvoorbereiding)......................................................77
3. Federaal Planbureau en zijn Taskforce DO (federale rapporten).........................................................77
4. Federale Raad voor DO (adviesorgaan)............................................................................................... 77
5. Cellen DO van elke FOD....................................................................................................................... 77
C. Federale plannen en rapporten voor duurzame ontwikkeling.........................................................78
D. Duurzame ontwikkelingseffectbeoordeling via voorafgaande regelgevingsimpactanalyse.............78
Afdeling 3. Vlaams juridisch kader.......................................................................................................... 79
Afdeling 4. Organisaties en burgers procederen voor het klimaat: de klimaatzaken als voorbeeld.........80
Afdeling 3. Duurzaamheid aan de UGent en in de rechtenopleiding.......................................................81
Hoofdstuk 1. De magistraat........................................................................................................................ 84
3
,Hoofdstuk 2. de griffier............................................................................................................................... 86
hoofdstuk 3. de referendaris....................................................................................................................... 86
Hoofdstuk 4. de parketjurist....................................................................................................................... 86
Hoofdstuk 5. De advocaat........................................................................................................................... 86
Hoofdstuk 6. de gerechtsdeurwaarder....................................................................................................... 87
Hoofdstuk 7. de notaris............................................................................................................................... 88
Hoofdstuk 8. de bedrijfsjurist...................................................................................................................... 88
hoofdstuk 9. De overheidsjurist.................................................................................................................. 88
Hoofdstuk 10. de jurist in academia........................................................................................................... 89
4
, DEEL 1: WAT IS RECHT
Hoofdstuk 1. Het recht: een geheel van
gedragsregels
Afdeling 1. Enkele definities
Objectief recht= geheel van gedragsregels
Subjectief recht= door recht bekrachtende aanspraken van rechtssubjecten (fysieke motoren,
rechtspersonen) kunnen bep aanspraken laten gelden over bep zaken (goederenrecht) en
personen (verbintenisrecht)
Privaatrecht= horizontale, juridische verhouding, bevat rechtsregels die de private
rechtsverhoudingen tss de burgers regelen
Publiekrecht = verticale juridische houding, regelt uitoefening van het staatsgezag
Rechtsfeiten= feiten waaraan de rechtsregel gevolgen verbindt
o Vb. de geboorte, na geboorte wordt je een rechtssubject
geboorte -> een feit dat gebeurt waaraan enorm veel rechten (en plichten) verbonden
zijn want na je geboorte krijg je allerlei rechten en plichten, geboorte creëert
rechtsgevolgen, geboorte overkomt je, het gebeurt en heeft rechtsgevolgen maar die zijn
ni altijd gewild
Rechtshandelingen= menselijke wilsverklaringen waaraan het recht rechtsgevolgen verbindt +
die gesteld worden om deze rechtsgevolgen mee te brengen
o Stel je zelf
o Doelbewust
Vb. gaat naar de bakker en koopt een brood, jij stelt je eigenaar van dat brood,
want dit wil je ook
o Patrimoniale rechtshandelingen
Vb. gaan samenwonen, het huwelijk
o Proceshandeling
Rechtsgevolgen= gevolgen die t recht koppelt aan feiten die beantwoorden aan de hypothese die
in de norm vervat licht
o Vb. je rijdt door het rood (rechtsfeit) en het rechtsgevolg is de boete, je rijdt niet
doelbewust door het rood om daarna een boete te krijgen
Afdeling 2. Centrale elementen in het begrip recht
Geheel van gedragsregelen opgelegd dr maatsch -> overtreding = sanctie
5
BASISBEGRIPPEN
Kiana Depoover
2021-2022
,Inhoud
Hoofdstuk 1. Het recht: een geheel van gedragsregels.................................................................................5
Afdeling 1. Enkele definities...................................................................................................................... 5
Afdeling 2. Centrale elementen in het begrip recht..................................................................................5
A. Een geheel van gedragsregelen met bijkomende institutionele voorschriften..................................6
B. Rechtsregels worden opgelegd door de maatschappij......................................................................6
C. Het doel van rechtsregelen: ordening van de maatschappij..............................................................6
D. rechtsregelen worden gehandhaafd door of krachtens het maatschappelijk gezag..........................7
E. synthese............................................................................................................................................ 7
hoofdstuk 2. Relativiteit van deze benadering.............................................................................................. 7
Afdeling 1. begrippen................................................................................................................................ 7
Afdeling 2. Fysieke personen.................................................................................................................. 11
Afdeling 3. Rechtspersonen.................................................................................................................... 11
A. Begrip en bestaansreden................................................................................................................ 11
............................................................................................................................................................ 12
B. rechtspersonen VS samenwerkingsverbanden zonder rechtspersoonlijkheid.................................12
C. Soorten rechtspersonen.................................................................................................................. 13
D. Ontstaan en einde rechtspersoonlijkheid....................................................................................... 15
E. Tegenwerpelijkheid van het bestaan van de rechtspersoon aan derden.........................................15
Hoofdstuk 2. Bekwaamheid........................................................................................................................ 16
Afdeling 1. Begrippen.............................................................................................................................. 16
Afdeling 2. De bekwaamheid van fysieke personen................................................................................16
A. Genotsbekwaamheid...................................................................................................................... 16
B. Handelingsbekwaamheid................................................................................................................ 17
C. Sanctionering van het stellen van rechtshandelingen bij onbekwaamheid.....................................20
afdeling 3. De bekwaamheid van rechtspersonen...................................................................................24
A. genotsbekwaamheid....................................................................................................................... 24
B. handelingsbekwaamheid................................................................................................................ 25
hoofdstuk 3. Rechtshandelingen................................................................................................................. 26
afdeling 1. Inleiding................................................................................................................................. 26
afdeling 2. Geldigheid van rechtshandelingen......................................................................................... 27
A. geldigheidsvereisten....................................................................................................................... 27
1
, 2) rechtshandeling moet beantwoorden aan werkelijke wil van degene die haar stelt (toestemming)
............................................................................................................................................................ 27
B. conformiteit van de rechtshandeling met dwingende rechtsregelingen.........................................30
C. organisatie van de controle op geldigheid van rechtshandeling......................................................30
afdeling 3. Nietigheid van rechtshandelingen.........................................................................................30
A. de nietige rechtshandeling bestaat tot zolang ze niet werd vernietigd...........................................30
B. gevolgen van de nietigverklaring..................................................................................................... 31
C. onderscheid tss relatieve en absolute nietigheid............................................................................32
Afdeling 4: Tegenwerpelijkheid van rechtshandelingen..........................................................................33
A. Het beginsel van de relativiteit van de rechtshandelingen..............................................................33
B. relativering..................................................................................................................................... 33
C. bijkomende voorwaarden voor de Tegenwerpelijkheid.................................................................33
Afdeling 5: vertegenwoordiging bij rechtshandelingen...........................................................................34
A. Maatschappelijke functie................................................................................................................ 34
B. Grondslagen van vertegenwoordigingsbevoegdheid......................................................................34
C. Toerekening van rechtsgevolgen bij vertegenwoordiging...................................................................35
afdeling 6: de vorm van rechtshandelingen............................................................................................35
A. het beginsel van het consensualisme vs het formalisme.................................................................35
B. soorten wilsuiting............................................................................................................................ 36
C. soorten vormen.............................................................................................................................. 36
D. functie van de vorm........................................................................................................................ 37
afdeling 7: soorten rechtshandelingen.................................................................................................... 38
A. aantal betrokken personen............................................................................................................. 38
B. gevolgen die ze meebrengen voor subjectieve rechten van de betrokkenen..................................38
C. vormvereisten waar ze onderworpen aan zijn................................................................................38
D. open of gesloten karakter............................................................................................................... 38
E. invloed op het vermogen................................................................................................................ 39
hoofdstuk 4 aansprakelijkheid.................................................................................................................... 39
afdeling 1. begrip en situering................................................................................................................. 39
afdeling 2. soorten aansprakelijkheid..................................................................................................... 40
A. strafrechtelijke versus burgerrechtelijke......................................................................................... 40
B. contractuele versus buitencontractuele.......................................................................................... 41
afdeling 3. grondslagen van extracontractuele aansprakelijkheid...........................................................44
2
, B. objectieve of foutloze aansprakelijkheid......................................................................................... 49
afdeling 4. schade................................................................................................................................... 54
afdeling 5.Causaal verband..................................................................................................................... 56
A. equivalentieleer versus theorie van de adequate oorzaak..............................................................56
b. Samenloop van oorzaken................................................................................................................ 57
1. pluraliteit van daders...................................................................................................................... 57
afdeling 6.Gevolgen van extracontractuele aansprakelijkheid................................................................58
hoofdstuk 5.rechtsmisbruik........................................................................................................................ 58
afdeling 1. De beperking van de uitoefening van subjectieve rechten....................................................58
afdeling 2. Rechtsmisbruik...................................................................................................................... 59
afdeling 3. de gevolgen van het rechtsmisbruik...................................................................................... 60
hoofdstuk 6. subjectieve rechten................................................................................................................ 60
1.1 Zakelijke rechten........................................................................................................................... 62
1.2 vorderingsrechten......................................................................................................................... 69
1.4 het onderscheid tussen zakelijke rechten en vorderingsrechten...................................................70
1.3 Intellectuele rechten..................................................................................................................... 70
1. extrapatrimoniale rechten.................................................................................................................. 71
Hoofdstuk 7. Duurzame ontwikkeling......................................................................................................... 73
Afdeling 1. Internationaal kader.............................................................................................................. 73
afdeling 2. Federaal kader....................................................................................................................... 75
A. Federale beleidsvisie op lange termijn............................................................................................ 76
B. Actoren op federaal niveau............................................................................................................ 77
1. Federaal Instituut voor DO (centrale beleidsorgaan)...........................................................................77
2. Interdepartementele Commissie voor DO (beleidsvoorbereiding)......................................................77
3. Federaal Planbureau en zijn Taskforce DO (federale rapporten).........................................................77
4. Federale Raad voor DO (adviesorgaan)............................................................................................... 77
5. Cellen DO van elke FOD....................................................................................................................... 77
C. Federale plannen en rapporten voor duurzame ontwikkeling.........................................................78
D. Duurzame ontwikkelingseffectbeoordeling via voorafgaande regelgevingsimpactanalyse.............78
Afdeling 3. Vlaams juridisch kader.......................................................................................................... 79
Afdeling 4. Organisaties en burgers procederen voor het klimaat: de klimaatzaken als voorbeeld.........80
Afdeling 3. Duurzaamheid aan de UGent en in de rechtenopleiding.......................................................81
Hoofdstuk 1. De magistraat........................................................................................................................ 84
3
,Hoofdstuk 2. de griffier............................................................................................................................... 86
hoofdstuk 3. de referendaris....................................................................................................................... 86
Hoofdstuk 4. de parketjurist....................................................................................................................... 86
Hoofdstuk 5. De advocaat........................................................................................................................... 86
Hoofdstuk 6. de gerechtsdeurwaarder....................................................................................................... 87
Hoofdstuk 7. de notaris............................................................................................................................... 88
Hoofdstuk 8. de bedrijfsjurist...................................................................................................................... 88
hoofdstuk 9. De overheidsjurist.................................................................................................................. 88
Hoofdstuk 10. de jurist in academia........................................................................................................... 89
4
, DEEL 1: WAT IS RECHT
Hoofdstuk 1. Het recht: een geheel van
gedragsregels
Afdeling 1. Enkele definities
Objectief recht= geheel van gedragsregels
Subjectief recht= door recht bekrachtende aanspraken van rechtssubjecten (fysieke motoren,
rechtspersonen) kunnen bep aanspraken laten gelden over bep zaken (goederenrecht) en
personen (verbintenisrecht)
Privaatrecht= horizontale, juridische verhouding, bevat rechtsregels die de private
rechtsverhoudingen tss de burgers regelen
Publiekrecht = verticale juridische houding, regelt uitoefening van het staatsgezag
Rechtsfeiten= feiten waaraan de rechtsregel gevolgen verbindt
o Vb. de geboorte, na geboorte wordt je een rechtssubject
geboorte -> een feit dat gebeurt waaraan enorm veel rechten (en plichten) verbonden
zijn want na je geboorte krijg je allerlei rechten en plichten, geboorte creëert
rechtsgevolgen, geboorte overkomt je, het gebeurt en heeft rechtsgevolgen maar die zijn
ni altijd gewild
Rechtshandelingen= menselijke wilsverklaringen waaraan het recht rechtsgevolgen verbindt +
die gesteld worden om deze rechtsgevolgen mee te brengen
o Stel je zelf
o Doelbewust
Vb. gaat naar de bakker en koopt een brood, jij stelt je eigenaar van dat brood,
want dit wil je ook
o Patrimoniale rechtshandelingen
Vb. gaan samenwonen, het huwelijk
o Proceshandeling
Rechtsgevolgen= gevolgen die t recht koppelt aan feiten die beantwoorden aan de hypothese die
in de norm vervat licht
o Vb. je rijdt door het rood (rechtsfeit) en het rechtsgevolg is de boete, je rijdt niet
doelbewust door het rood om daarna een boete te krijgen
Afdeling 2. Centrale elementen in het begrip recht
Geheel van gedragsregelen opgelegd dr maatsch -> overtreding = sanctie
5
