Samenvatting sociaal werk en sociale
rechtvaardigheid
1
,Inhoud
1. Mensenrechten en sociale rechtvaardigheid als sociaal-politiek en handelingskader voor het
sociaal werk............................................................................................................................................4
1.1. Introductie...................................................................................................................................4
1.2. Sociale rechtvaardigheid als sociaal-werk politiek kader voor het sociaal werk: de ontwikkeling
van gunst naar recht...........................................................................................................................4
1.3. Sociale rechtvaardigheid als handelingskader voor het sociaal werk..........................................9
1.3.1. Verantwoordelijkheid als kernbegrip in de realisatie van sociale rechtvaardigheid...........10
1.3.2. Belang van Discretionaire ruimte........................................................................................10
2. Stromingen in handelen vanuit sociale rechtvaardigheid: utilitarisme – libertarisme – egalitair
liberalisme............................................................................................................................................11
2.1. Introductie.................................................................................................................................11
2.2. Handelen vanuit nut – Utilitarisme............................................................................................11
2.2.1. Intermezzo: variaties aan liberale stromingen....................................................................11
2.3. Handelen op basis van radicale vrijheid – libertarisme..............................................................12
2.4. Handelen op basis van egalitaire vrijheid - Egalitair liberalisme................................................13
3. Stromingen in het handelen vanuit sociale rechtvaardigheid: De capability benadering.................16
4. Stromingen in het handelen vanuit sociale rechtvaardigheid: mensenrechten................................20
4.1. Introductie: van UVRM tot SDG’s...............................................................................................20
4.2. Mensenrechten als handelingskader voor het sociaal werk (deel 1).........................................23
4.2.1. Systeemwereld gericht handelen.......................................................................................24
4.2.2. Leefwereldgericht handelen...............................................................................................26
4.2.3. Participatief handelen.........................................................................................................26
4.2.4. Politiserend handelen.........................................................................................................28
4.2.5. Ontgrenzend handelen.......................................................................................................29
Slot: mensenrechten als handelingskader voor het sociaal werk.....................................................31
5. Stromingen in het handelen vanuit sociale rechtvaardigheid: mensenrechten – actuele
ontwikkelingen (deel 3)........................................................................................................................32
5.1. Onderbescherming....................................................................................................................32
5.2. Conditionalisering......................................................................................................................34
5.3. Juridisering.................................................................................................................................37
7. Handelen vanuit zorg en handelen vanuit gemeenschapszin (deel 1)..............................................39
7.1. Zorg en zorgethiek.....................................................................................................................39
7.1.1. Kritiek op regelethiek..........................................................................................................40
7.1.2. Wat is zorg?........................................................................................................................41
7.1.3. Zorg als onderzoeksgebied.................................................................................................41
2
, 7.1.4. Van micro naar meso naar macro.......................................................................................42
7.1.5. Caring democracy...............................................................................................................42
7.2. (deel 2) communitarisme...........................................................................................................43
7.2.1. introductie..........................................................................................................................43
7.2.2. Wat is communitarisme?....................................................................................................44
7.3. kritieken op het communitarisme..........................................................................................45
7.4. Reflectie.................................................................................................................................45
8. Handelen vanuit diversiteit (deel 1): multiculturalisme....................................................................46
1. Introductie....................................................................................................................................46
2. Multiculturalisme: wat?................................................................................................................46
3. Multiculturalisme: kritieken..........................................................................................................48
4. Multiculturalisme in de politieke context.....................................................................................48
9. Handelen vanuit diversiteit (deel 2) redistributie – recognitie – representatie................................49
9.1. Inleiding.....................................................................................................................................49
9.2. Participatorische gelijkwaardigheid...........................................................................................49
9.2.1. Affirmatieve en transformatieve strategieën rond redistributie$.......................................51
9.2.2. Affirmatieve en transformatieve strategieën rond recognitie............................................51
9.2.3. Affirmatieve en transformatieve strategieën rond representatie.......................................51
9.3. Casus..........................................................................................................................................52
10. Handelen vanuit duurzaamheid......................................................................................................53
10.1. Hoe staan we er voor? – de ecologische dimensie..................................................................53
10.2. Hoe staan we er voor – sociale duurzame rechtvaardigheid...................................................53
https://www.ted.com/talks/
kate_raworth_a_healthy_economy_should_be_designed_to_thrive_not_grow?language=nl – 56
10.3. Artistieke praktijken als vormen van (informeel) sociaal leren................................................57
11. Integratief handelen (rechtvaardigheidspluralisme) en actuele ontwikkelingen............................63
11.1. Neo-filantropie........................................................................................................................63
11.2. Vermaatschappelijking............................................................................................................64
11.2.1. Vermaatschappelijking een containerbegrip....................................................................64
11.2.2. Utilitarisme.......................................................................................................................65
11.2.3. Libertarisme......................................................................................................................65
11.2.4. Egalitair liberalisme...........................................................................................................66
11.2.5. Communitarisme..............................................................................................................66
11.2.6. Zorgethiek.........................................................................................................................66
12. Het rechtvaardigheidscollege.........................................................................................................68
3
, 1. Mensenrechten en sociale rechtvaardigheid als sociaal-politiek en
handelingskader voor het sociaal werk
1.1. Introductie
Casus blokfluit Iedereen gaat iemand anders kiezen omdat er verschillende principes zijn.
Iedereen bekijkt de situatie in een ander perspectief.
Rechtvaardigheid:
=Een beginsel op basis waarvan men stelt of handelingen juist en eerlijk zijn.
=Er zijn verschillende interpretaties over wat nu precies rechtvaardig is, oftewel wat eerlijk en juist is.
=Juist en eerlijk handelen
- Is wat juist is, altijd eerlijk?
- Is wat eerlijk is, altijd juist?
- Wat is juist en wat is eerlijk?
Sociale rechtvaardigheid:
= gaat over visies op wat faire en rechtvaardige relaties tussen individu en samenleving zijn.
=verwijst naar het proces waardoor individuen hun rol vervullen in de samenleving en of ze krijgen
waar ze recht op hebben
=Het toewijzen van rechten en plichten m.b.t. de basisinstituties van een samenleving (bv.
Ziekenhuizen, scholen, OCMW, buurtwerk)
- Delen in de lusten: onder welke voorwaarden kan iemand genieten van een aantal
basisvoorzieningen (bv. Moeite doen om Nederlands te leren voor een sociale woning).
- Het verdelen van de lasten voor die basisinstituties (wie betaalt?) (bv. Als men recht wilt
hebben op een leefloon moet men voldoen aan de voorwaarden van een laag inkomen.)
Wordt vaak ‘gemeten’ aan de hand van:
- De verdeling van rijkdom
- De kansen op persoonlijke ontwikkeling
- Welke sociale voordelen er zijn voor wie en onder welke voorwaarden
1.2. Sociale rechtvaardigheid als sociaal-werk politiek kader voor het sociaal werk:
de ontwikkeling van gunst naar recht
‘Declaration for idependance’ (1776 Amerika): non-discriminatiebeginsel: iedereen is gelijk <-->
slavernij
Verklaring Rechten van de Mens en van de Burger (1789 Franse revolutie)
4
rechtvaardigheid
1
,Inhoud
1. Mensenrechten en sociale rechtvaardigheid als sociaal-politiek en handelingskader voor het
sociaal werk............................................................................................................................................4
1.1. Introductie...................................................................................................................................4
1.2. Sociale rechtvaardigheid als sociaal-werk politiek kader voor het sociaal werk: de ontwikkeling
van gunst naar recht...........................................................................................................................4
1.3. Sociale rechtvaardigheid als handelingskader voor het sociaal werk..........................................9
1.3.1. Verantwoordelijkheid als kernbegrip in de realisatie van sociale rechtvaardigheid...........10
1.3.2. Belang van Discretionaire ruimte........................................................................................10
2. Stromingen in handelen vanuit sociale rechtvaardigheid: utilitarisme – libertarisme – egalitair
liberalisme............................................................................................................................................11
2.1. Introductie.................................................................................................................................11
2.2. Handelen vanuit nut – Utilitarisme............................................................................................11
2.2.1. Intermezzo: variaties aan liberale stromingen....................................................................11
2.3. Handelen op basis van radicale vrijheid – libertarisme..............................................................12
2.4. Handelen op basis van egalitaire vrijheid - Egalitair liberalisme................................................13
3. Stromingen in het handelen vanuit sociale rechtvaardigheid: De capability benadering.................16
4. Stromingen in het handelen vanuit sociale rechtvaardigheid: mensenrechten................................20
4.1. Introductie: van UVRM tot SDG’s...............................................................................................20
4.2. Mensenrechten als handelingskader voor het sociaal werk (deel 1).........................................23
4.2.1. Systeemwereld gericht handelen.......................................................................................24
4.2.2. Leefwereldgericht handelen...............................................................................................26
4.2.3. Participatief handelen.........................................................................................................26
4.2.4. Politiserend handelen.........................................................................................................28
4.2.5. Ontgrenzend handelen.......................................................................................................29
Slot: mensenrechten als handelingskader voor het sociaal werk.....................................................31
5. Stromingen in het handelen vanuit sociale rechtvaardigheid: mensenrechten – actuele
ontwikkelingen (deel 3)........................................................................................................................32
5.1. Onderbescherming....................................................................................................................32
5.2. Conditionalisering......................................................................................................................34
5.3. Juridisering.................................................................................................................................37
7. Handelen vanuit zorg en handelen vanuit gemeenschapszin (deel 1)..............................................39
7.1. Zorg en zorgethiek.....................................................................................................................39
7.1.1. Kritiek op regelethiek..........................................................................................................40
7.1.2. Wat is zorg?........................................................................................................................41
7.1.3. Zorg als onderzoeksgebied.................................................................................................41
2
, 7.1.4. Van micro naar meso naar macro.......................................................................................42
7.1.5. Caring democracy...............................................................................................................42
7.2. (deel 2) communitarisme...........................................................................................................43
7.2.1. introductie..........................................................................................................................43
7.2.2. Wat is communitarisme?....................................................................................................44
7.3. kritieken op het communitarisme..........................................................................................45
7.4. Reflectie.................................................................................................................................45
8. Handelen vanuit diversiteit (deel 1): multiculturalisme....................................................................46
1. Introductie....................................................................................................................................46
2. Multiculturalisme: wat?................................................................................................................46
3. Multiculturalisme: kritieken..........................................................................................................48
4. Multiculturalisme in de politieke context.....................................................................................48
9. Handelen vanuit diversiteit (deel 2) redistributie – recognitie – representatie................................49
9.1. Inleiding.....................................................................................................................................49
9.2. Participatorische gelijkwaardigheid...........................................................................................49
9.2.1. Affirmatieve en transformatieve strategieën rond redistributie$.......................................51
9.2.2. Affirmatieve en transformatieve strategieën rond recognitie............................................51
9.2.3. Affirmatieve en transformatieve strategieën rond representatie.......................................51
9.3. Casus..........................................................................................................................................52
10. Handelen vanuit duurzaamheid......................................................................................................53
10.1. Hoe staan we er voor? – de ecologische dimensie..................................................................53
10.2. Hoe staan we er voor – sociale duurzame rechtvaardigheid...................................................53
https://www.ted.com/talks/
kate_raworth_a_healthy_economy_should_be_designed_to_thrive_not_grow?language=nl – 56
10.3. Artistieke praktijken als vormen van (informeel) sociaal leren................................................57
11. Integratief handelen (rechtvaardigheidspluralisme) en actuele ontwikkelingen............................63
11.1. Neo-filantropie........................................................................................................................63
11.2. Vermaatschappelijking............................................................................................................64
11.2.1. Vermaatschappelijking een containerbegrip....................................................................64
11.2.2. Utilitarisme.......................................................................................................................65
11.2.3. Libertarisme......................................................................................................................65
11.2.4. Egalitair liberalisme...........................................................................................................66
11.2.5. Communitarisme..............................................................................................................66
11.2.6. Zorgethiek.........................................................................................................................66
12. Het rechtvaardigheidscollege.........................................................................................................68
3
, 1. Mensenrechten en sociale rechtvaardigheid als sociaal-politiek en
handelingskader voor het sociaal werk
1.1. Introductie
Casus blokfluit Iedereen gaat iemand anders kiezen omdat er verschillende principes zijn.
Iedereen bekijkt de situatie in een ander perspectief.
Rechtvaardigheid:
=Een beginsel op basis waarvan men stelt of handelingen juist en eerlijk zijn.
=Er zijn verschillende interpretaties over wat nu precies rechtvaardig is, oftewel wat eerlijk en juist is.
=Juist en eerlijk handelen
- Is wat juist is, altijd eerlijk?
- Is wat eerlijk is, altijd juist?
- Wat is juist en wat is eerlijk?
Sociale rechtvaardigheid:
= gaat over visies op wat faire en rechtvaardige relaties tussen individu en samenleving zijn.
=verwijst naar het proces waardoor individuen hun rol vervullen in de samenleving en of ze krijgen
waar ze recht op hebben
=Het toewijzen van rechten en plichten m.b.t. de basisinstituties van een samenleving (bv.
Ziekenhuizen, scholen, OCMW, buurtwerk)
- Delen in de lusten: onder welke voorwaarden kan iemand genieten van een aantal
basisvoorzieningen (bv. Moeite doen om Nederlands te leren voor een sociale woning).
- Het verdelen van de lasten voor die basisinstituties (wie betaalt?) (bv. Als men recht wilt
hebben op een leefloon moet men voldoen aan de voorwaarden van een laag inkomen.)
Wordt vaak ‘gemeten’ aan de hand van:
- De verdeling van rijkdom
- De kansen op persoonlijke ontwikkeling
- Welke sociale voordelen er zijn voor wie en onder welke voorwaarden
1.2. Sociale rechtvaardigheid als sociaal-werk politiek kader voor het sociaal werk:
de ontwikkeling van gunst naar recht
‘Declaration for idependance’ (1776 Amerika): non-discriminatiebeginsel: iedereen is gelijk <-->
slavernij
Verklaring Rechten van de Mens en van de Burger (1789 Franse revolutie)
4
