ZIEKTELEER – hoofdvragen
1. sensitiviteit = TP/(TP+FN) -> Hoe goed is test in zieke patiënt identificeren?
sensibiliteit = TN/(TN+FP) -> Hoe goed is test in gezonde patiënt identificeren?
positieve predictieve waarde = TP/(TP+FP) -> Hoe groot is de kans dat een positieve test betekent dat je de ziekte hebt?
negatieve predictieve waarde = TN/(TN+FN) -> Hoe groot is de kans dat een negatieve test betekent dat je de ziekte niet hebt?
…
2. compensatiemechanismen hartfalen:
acuut -> idem als gezond hart bij inspanning (catecholamines -> pos. chrono- en inotropie, preload↑)
chronisch -> neurohumoraal (sympatisch systeem, RAAS, ANF/BNF), spierhypertrofie (DRUK-) en dilatatie ventrikels (VOLUMEBELASTING)
…
3. stollingscascade: TF + VII –> Xa + V –> II* (prothrombine –*–> thrombine**)(fibrinogen –**–> fibrine)
amplificatieweg via IX en VIII
inhibitie via proteïne C en S (inactivatie V), antithrombine en plasmine (tPa)
…
4. hartfalen: OM -> contractiliteitsdaling, verhoogde belasting of bemoeilijkte vulling
O -> atheromatose kransslagader, hypertensie (afterload↑), ritme- en geleidingsstoornissen, GM (neg. inotropie), congenitale structurele aandoening,
kleplijden, metabolisme↑, zuurstoftransport↓ of niet-ischemisch (infecties, alcohol, vit B1 def.)
G -> Backward failure (pomp↓ -> PL↑ -> oedeem), Forward failure (BD↓ comp. -> baro-R/RAAS -> AL↑), redistributie en hartdilatatie
KB -> moe, gedaalde arbeidscapaciteit, dyspnee, orthopnee, longoedeem en oedemen onderste ledenmaten
D -> klinisch (3de harttoon), RX (vergroot hart, longstuwing) en biochemisch (gestegen proBNP)
B -> remming RAAS (AL en PL↓), versterken ANP, β-blokkers of operatief
…
5. ischemisch hartlijden: OM -> angor (relatief) door coronaire vernauwing infarct (absoluut) door activatie stolling na ruptuur
KB -> retrosternale pijn, kortdurend, uitgelokt door emotie langdurige, hevige pijn + braken/zweten/ritmestoornissen, in rust
D -> ∆ECG: ST↓, inspanningstest ∆ECG: (ST↑), Lbt-blok, cardiale- en spierenzymen↑
B -> vooraf: aspirine + 2de plaatjesaggregatieremmer, pijnstilling (morfine/nitraten) en eventueel β-blokker
in ziekenhuis: PTCA (percutane transluminele coronaire angioplastie) (+BMS/DES), indien dit niet werkt CABG (coronairy bypass)
nazorg: statines, ACE-inhibitoren en algemene levenstijlaanpassingen
…
6. atheromatose = ontstekingsreactie van arteriële wand t.g.v. ‘injury’ (hypertensie/hyperlipidemie)
OM -> fatty streaks -> atheroomplaat (< necrotisch kern + celrijke laag + kapsel) -> kapsel onderbroken -> instabiele plaque -> thrombose -> infarct
R -> leeftijd, geslacht, erfelijkheid, hypertensie, hyperlipidemie, roken, obesitas en diabetes
KB -> a) coronaire atheromatose: angor of infarct
b) cerebrale atheromatose: asymptomatische AM van arterie carotis in hals (cirkel van Willis), TIA, vasculaire dementie of CVA
c) perifere atheromatose: D -> drukmeting, looptest en zuurstofspanningsmeting
KB -> claudatio intermittens -> rustpijn -> trofische letsels
B -> algemeen (rookstop, bloeddruk behandelen en beweging), GM (vasodilatoren), PTA of chirurgie
d) aneurysma = dilatatie van arterie
…
7. COPD = neutrofiele ontstekingsreactie met deels luchtwegobstructie
OM -> onbekend KB -> chronische bronchitis (hoesten, fluimen), emfyseem (‘opgeblazen longen’)
R -> genetische aanleg, roken en omgevingsfactoren luchtwegobstructie (wheezing -> blue bloater vs. pink puffer)
B -> algemeen (rookstop, revalidatie, vaccinaties), onderhoud (bronchodilatoren, inhalatiesteroïden) en bij exacerbaties (corticoïden, O2, antibiotica)
…
8. astma = eosinofiele ontsteking van luchtwegen -> hyperreactiviteit spieren en taai secreet
OM -> 1) inflammatie van mucosa, 2) epitheelschade en 3) te sterke bronchiale constrictie (mediatoren: histamine, cysteïnyl-leukotrienes)
KB -> periodes van dyspnee en wheezing met tussendoor symptoomvrije periodes
types -> 60% EXTRINSIEK (allergisch, type 1 immuungemedieerde reactie -> IgE) en 40% INTRINSIEK (?, reactie op geuren/stof/kou/…) (APA syndroom)
B -> blootstelling aan allergenen vermijden, bronchodilatoren
…
9. ziekte van Crohn -> discontinue, transmurale aantasting
OM -> waarschijnlijk abnormale flora bij voorbeschikt microbioom
KB -> pijn rechterlichaamshelft, diarree, vermageren… -> obstructie -> fistels -> anale aantasting
B -> bij opstoot cortisone, langdurige behandeling met biologicals/foliumzuurantagonisten
…
10. colitis ulcerosa -> continue aantasting oppervlakkige laag
OM -> onbekend
KB -> pijn linkerlichaamshelft, diarree (weinig systeemsymptomen), opm.: toxisch megacolon = colon zet uit -> bacteriën in bloed -> SEPSIS
B -> bij opstoot cortisone, langdurige behandeling met biologicals/foliumzuurantagonisten
…
11. chronische pancreatitis: vaak door alcohol -> pijnopstoten, malabsorptie, geelzucht…
…
12. levercirrose: OM -> alcohol, GM, metabool syndroom, hepatitis C
KB -> moe, rode cirkel op hand, spider neavi, oedemen…
B -> alcohol/GM stop, TIPSS (poortader openen)
…
13. icterus: (geelzucht) door verhoogde bloedafbraak, gedaalde conjugatie, lever-/gal-/pancreasziekten
…
14. acuut nierfalen = snelle GFR daling bij vooraf gezonde nier (meestal omkeerbaar), D -> urine < 400mL/dag
O -> 55% prerenaal: bloedtoevoer↓, R: hypovolemie, hypotensie, forward failure, toxische GM
40% renaal: intrinsiek probleem, bv. acute tubulusnecrose (door shock, sepsis, contrast, rhabdomyolyse) of glomerulonefritis
5% postrenaal: obstructie afvoerwegen, bv. prostatisme/nierstenen/tumoren
C -> hyperkaliëmie (aritmie), metabole acidose, hyperfosfatemie en hypervolemie (oedemen)
B -> nefrotoxische GM stoppen, vocht toedienen of symptomatisch behandelen
…
15. chronisch nierfalen = progressieve GFR daling die optreedt over minstens drie maanden (onomkeerbaar), D -> GFR < 60mL/min.
O -> Diabetes (versuikering GA), hypertensie, atheromatose, chron. glomerulonefritis (idio./ Lupus), GM, polycystische nieren (AD) of refluxnefropathie (°)
C -> exocrien: ritmestoornissen, uremisch syndroom, hypervolemie, hypertensie
endocrien: anemie, afwijkingen in calcium- en fosformetabolisme -> botziekten
B -> dieet (zout-/kalium-/fosfaatarm), anemie corrigeren met EPO, hypertensie/lipiden behandelen en dialyse
…
1. sensitiviteit = TP/(TP+FN) -> Hoe goed is test in zieke patiënt identificeren?
sensibiliteit = TN/(TN+FP) -> Hoe goed is test in gezonde patiënt identificeren?
positieve predictieve waarde = TP/(TP+FP) -> Hoe groot is de kans dat een positieve test betekent dat je de ziekte hebt?
negatieve predictieve waarde = TN/(TN+FN) -> Hoe groot is de kans dat een negatieve test betekent dat je de ziekte niet hebt?
…
2. compensatiemechanismen hartfalen:
acuut -> idem als gezond hart bij inspanning (catecholamines -> pos. chrono- en inotropie, preload↑)
chronisch -> neurohumoraal (sympatisch systeem, RAAS, ANF/BNF), spierhypertrofie (DRUK-) en dilatatie ventrikels (VOLUMEBELASTING)
…
3. stollingscascade: TF + VII –> Xa + V –> II* (prothrombine –*–> thrombine**)(fibrinogen –**–> fibrine)
amplificatieweg via IX en VIII
inhibitie via proteïne C en S (inactivatie V), antithrombine en plasmine (tPa)
…
4. hartfalen: OM -> contractiliteitsdaling, verhoogde belasting of bemoeilijkte vulling
O -> atheromatose kransslagader, hypertensie (afterload↑), ritme- en geleidingsstoornissen, GM (neg. inotropie), congenitale structurele aandoening,
kleplijden, metabolisme↑, zuurstoftransport↓ of niet-ischemisch (infecties, alcohol, vit B1 def.)
G -> Backward failure (pomp↓ -> PL↑ -> oedeem), Forward failure (BD↓ comp. -> baro-R/RAAS -> AL↑), redistributie en hartdilatatie
KB -> moe, gedaalde arbeidscapaciteit, dyspnee, orthopnee, longoedeem en oedemen onderste ledenmaten
D -> klinisch (3de harttoon), RX (vergroot hart, longstuwing) en biochemisch (gestegen proBNP)
B -> remming RAAS (AL en PL↓), versterken ANP, β-blokkers of operatief
…
5. ischemisch hartlijden: OM -> angor (relatief) door coronaire vernauwing infarct (absoluut) door activatie stolling na ruptuur
KB -> retrosternale pijn, kortdurend, uitgelokt door emotie langdurige, hevige pijn + braken/zweten/ritmestoornissen, in rust
D -> ∆ECG: ST↓, inspanningstest ∆ECG: (ST↑), Lbt-blok, cardiale- en spierenzymen↑
B -> vooraf: aspirine + 2de plaatjesaggregatieremmer, pijnstilling (morfine/nitraten) en eventueel β-blokker
in ziekenhuis: PTCA (percutane transluminele coronaire angioplastie) (+BMS/DES), indien dit niet werkt CABG (coronairy bypass)
nazorg: statines, ACE-inhibitoren en algemene levenstijlaanpassingen
…
6. atheromatose = ontstekingsreactie van arteriële wand t.g.v. ‘injury’ (hypertensie/hyperlipidemie)
OM -> fatty streaks -> atheroomplaat (< necrotisch kern + celrijke laag + kapsel) -> kapsel onderbroken -> instabiele plaque -> thrombose -> infarct
R -> leeftijd, geslacht, erfelijkheid, hypertensie, hyperlipidemie, roken, obesitas en diabetes
KB -> a) coronaire atheromatose: angor of infarct
b) cerebrale atheromatose: asymptomatische AM van arterie carotis in hals (cirkel van Willis), TIA, vasculaire dementie of CVA
c) perifere atheromatose: D -> drukmeting, looptest en zuurstofspanningsmeting
KB -> claudatio intermittens -> rustpijn -> trofische letsels
B -> algemeen (rookstop, bloeddruk behandelen en beweging), GM (vasodilatoren), PTA of chirurgie
d) aneurysma = dilatatie van arterie
…
7. COPD = neutrofiele ontstekingsreactie met deels luchtwegobstructie
OM -> onbekend KB -> chronische bronchitis (hoesten, fluimen), emfyseem (‘opgeblazen longen’)
R -> genetische aanleg, roken en omgevingsfactoren luchtwegobstructie (wheezing -> blue bloater vs. pink puffer)
B -> algemeen (rookstop, revalidatie, vaccinaties), onderhoud (bronchodilatoren, inhalatiesteroïden) en bij exacerbaties (corticoïden, O2, antibiotica)
…
8. astma = eosinofiele ontsteking van luchtwegen -> hyperreactiviteit spieren en taai secreet
OM -> 1) inflammatie van mucosa, 2) epitheelschade en 3) te sterke bronchiale constrictie (mediatoren: histamine, cysteïnyl-leukotrienes)
KB -> periodes van dyspnee en wheezing met tussendoor symptoomvrije periodes
types -> 60% EXTRINSIEK (allergisch, type 1 immuungemedieerde reactie -> IgE) en 40% INTRINSIEK (?, reactie op geuren/stof/kou/…) (APA syndroom)
B -> blootstelling aan allergenen vermijden, bronchodilatoren
…
9. ziekte van Crohn -> discontinue, transmurale aantasting
OM -> waarschijnlijk abnormale flora bij voorbeschikt microbioom
KB -> pijn rechterlichaamshelft, diarree, vermageren… -> obstructie -> fistels -> anale aantasting
B -> bij opstoot cortisone, langdurige behandeling met biologicals/foliumzuurantagonisten
…
10. colitis ulcerosa -> continue aantasting oppervlakkige laag
OM -> onbekend
KB -> pijn linkerlichaamshelft, diarree (weinig systeemsymptomen), opm.: toxisch megacolon = colon zet uit -> bacteriën in bloed -> SEPSIS
B -> bij opstoot cortisone, langdurige behandeling met biologicals/foliumzuurantagonisten
…
11. chronische pancreatitis: vaak door alcohol -> pijnopstoten, malabsorptie, geelzucht…
…
12. levercirrose: OM -> alcohol, GM, metabool syndroom, hepatitis C
KB -> moe, rode cirkel op hand, spider neavi, oedemen…
B -> alcohol/GM stop, TIPSS (poortader openen)
…
13. icterus: (geelzucht) door verhoogde bloedafbraak, gedaalde conjugatie, lever-/gal-/pancreasziekten
…
14. acuut nierfalen = snelle GFR daling bij vooraf gezonde nier (meestal omkeerbaar), D -> urine < 400mL/dag
O -> 55% prerenaal: bloedtoevoer↓, R: hypovolemie, hypotensie, forward failure, toxische GM
40% renaal: intrinsiek probleem, bv. acute tubulusnecrose (door shock, sepsis, contrast, rhabdomyolyse) of glomerulonefritis
5% postrenaal: obstructie afvoerwegen, bv. prostatisme/nierstenen/tumoren
C -> hyperkaliëmie (aritmie), metabole acidose, hyperfosfatemie en hypervolemie (oedemen)
B -> nefrotoxische GM stoppen, vocht toedienen of symptomatisch behandelen
…
15. chronisch nierfalen = progressieve GFR daling die optreedt over minstens drie maanden (onomkeerbaar), D -> GFR < 60mL/min.
O -> Diabetes (versuikering GA), hypertensie, atheromatose, chron. glomerulonefritis (idio./ Lupus), GM, polycystische nieren (AD) of refluxnefropathie (°)
C -> exocrien: ritmestoornissen, uremisch syndroom, hypervolemie, hypertensie
endocrien: anemie, afwijkingen in calcium- en fosformetabolisme -> botziekten
B -> dieet (zout-/kalium-/fosfaatarm), anemie corrigeren met EPO, hypertensie/lipiden behandelen en dialyse
…
