Maatschappijleer: Pluriforme samenleving
Een pluriforme samenleving is een land waarin mensen naast elkaar leven met uiteenlopende
godsdiensten en levensstijlen en waar een redelijke mate van verdraagzaamheid heerst.
Afgelopen jaren is er een toename van spanningen die te maken hebben met culturele
verschillen tussen bevolkingsgroepen.
Cultuur zijn alle waarden, normen en gewoonten die mensen binnen een groep of
samenleving met elkaar delen. Vrijheid
van meningsuiting is een kernwaarde in de meeste Westerse landen.
Andere cultuurkenmerken zijn kennis, kunst, sport, symbolen en feestdagen.
Een overheersende cultuur noemen we een dominante cultuur: alle waarden, normen en
gewoonten die de meerderheid van de bevolking met elkaar deelt.
• Subculturen: wanneer binnen een groep sommige waarden, normen en andere
cultuurkenmerken afwijken van de dominante cultuur (te herkennen aan levensstijl).
• Bij een tegencultuur wordt een groep aangeduid die zich verzetten tegen (delen van) de
dominante cultuur of daar zelfs een bedreiging voor vormen.
Een pluriforme samenleving wil zeggen dat er veel verschillende sub culturen en levensstijlen
bestaan.
De culturele verschillen hebben te maken met:
• Stad en platteland (provincies en regio’s)
• Jong en oud (soms leiden generatieverschillen tot een generatieconflict)
• Beroep en maatschappelijke positie => bedrijfscultuur: alle waarden, normen en
gewoonten die er in een bedrijf gelden.
Maatschappelijke positie en inkomen hebben invloed op de levensstijl
• Mannen en vrouwen => rolpatronen: algemene verwachtingen en opvattingen over hoe
iemand zich moet gedragen (manier van kleden, hobby’s en interesses)
• Etniciteit => allochtoon en autochtoon: grote diversiteit aan subculturen
• Godsdienst: bij elke godsdienst horen specifieke opvattingen, gebruiken en feestdagen
(voorschriften)
Culturen zijn voortdurend in ontwikkeling => mode, opkomst sociale media en opvattingen over
drugs en seks.
Cultuur is dynamisch en verschilt in de loop van tijd, maar ook per plaats en per groep.
Ons gedrag wordt bepaald door aangeboren eigenschappen zoals lichaamsbouw, ritmegevoel
of seksuele voorkeur (nature). En gedrag wordt vooral aangeleerd en de omgeving en cultuur
waarin je opgroeit zijn bepalend (nutere).
• Veel persoonlijke eigenschappen horen bij jouw karakter, maar verder gevormd door
ervaringen en socialisatie.
, Socialisatie: het proces waarbij iemand de waarden, normen en andere culturele kenmerken
van zijn samenleving of groep aanleert.
• De overdracht van waarden, normen en gewoonten zorgt ervoor dat de cultuur blijft
voortbestaan.
Iedere samenleving bestaat uit verschillende socialiserende instituties. Dit zijn groepen,
organisaties en collectieve gedragspatronen die specifieke waarden, normen en gewoonten
overdragen.
• De overheid en media zijn belangrijke socialiserende instituties. De overheid vormt
specifieke waarden en normen om tot wetten. De media beinvloed het gedrag van
mensen.
• Socialisatie vindt plaats binnen gemeenschappen: gezin, school, geloof en
maatschappelijke groepen.
Cultuur wordt op 3 manieren overgedragen:
• Immitatie: het nadoen van gewoonten, maar ook uiterlijk of gedrag.
• Informatie: kennisoverdracht op school, werk of media.
• Sociale controle: manier waarop mensen anderen stimuleren of dwingen zich aan de
geldende normen te houden (formele sociale controle is gebaseerd op geschreven
regels).
Socialisatie leidt tot internalisatie: dat mensen zich waarden, normen en gewoonten eigen
maken en zich automatisch gaan gedragen zoals hun omgeving van hen verwacht.
Ieder mens ontwikkeld door socialisatie een persoonlijke en sociale identiteit.
• Persoonlijke: alle aangeleerde kenmerken die bij jouw persoonlijkheid horen.
• Sociale: groepen en culturen waarmee je verbonden bent.
• Aangeboren: kenmerken zoals je uiterlijk en talenten.
In Nederland ligt de nadruk op persoonlijke ontplooiing en ontwikkeling. De Nederlandse cultuur
is individualistisch.
In andere culturen staat collectief boven individu, mensen horen vanaf hun geboorte bij een
hechte en sterke groep. Deze culturen noemen we collectivistisch.
Culturen verschillen ook op de verhouding tussen mannen en vrouwen in de maatschappij.
• In masculiene culturen zijn de werelden tussen de geslachten duidelijk gescheiden.
Mannen zijn meer leidend en vrouwen bescheiden.
• In feminiene culturen lopen de mannelijk en vrouwelijke rollen meer door elkaar. Beide
partijen hebben aandacht voor gevoelens van anderen en houden rekening met elkaar.
De kwaliteit van leven staat bij vrouwen en mannen centraal.
Voor de Tweede Wereldoorlog was er in Nederland een sterke gezagsverhouding. Er waren
grote verschillen tussen de sociaal-economische klassen, tussen rijk en arm. Er was weinig
sociale mobiliteit: het was moeilijk om te klimmen op de maatschappelijke ladder.
Nederland was sterk godsdienstig en verzuild.
• Verzuiling: mensen die zich organiseerde rond hun geloof of overtuiging. Ze hadden hun
eigen scholen, verenigingen en omroepen.
Mannen en vrouwen leefden naar traditionele rolpatronen.
Een pluriforme samenleving is een land waarin mensen naast elkaar leven met uiteenlopende
godsdiensten en levensstijlen en waar een redelijke mate van verdraagzaamheid heerst.
Afgelopen jaren is er een toename van spanningen die te maken hebben met culturele
verschillen tussen bevolkingsgroepen.
Cultuur zijn alle waarden, normen en gewoonten die mensen binnen een groep of
samenleving met elkaar delen. Vrijheid
van meningsuiting is een kernwaarde in de meeste Westerse landen.
Andere cultuurkenmerken zijn kennis, kunst, sport, symbolen en feestdagen.
Een overheersende cultuur noemen we een dominante cultuur: alle waarden, normen en
gewoonten die de meerderheid van de bevolking met elkaar deelt.
• Subculturen: wanneer binnen een groep sommige waarden, normen en andere
cultuurkenmerken afwijken van de dominante cultuur (te herkennen aan levensstijl).
• Bij een tegencultuur wordt een groep aangeduid die zich verzetten tegen (delen van) de
dominante cultuur of daar zelfs een bedreiging voor vormen.
Een pluriforme samenleving wil zeggen dat er veel verschillende sub culturen en levensstijlen
bestaan.
De culturele verschillen hebben te maken met:
• Stad en platteland (provincies en regio’s)
• Jong en oud (soms leiden generatieverschillen tot een generatieconflict)
• Beroep en maatschappelijke positie => bedrijfscultuur: alle waarden, normen en
gewoonten die er in een bedrijf gelden.
Maatschappelijke positie en inkomen hebben invloed op de levensstijl
• Mannen en vrouwen => rolpatronen: algemene verwachtingen en opvattingen over hoe
iemand zich moet gedragen (manier van kleden, hobby’s en interesses)
• Etniciteit => allochtoon en autochtoon: grote diversiteit aan subculturen
• Godsdienst: bij elke godsdienst horen specifieke opvattingen, gebruiken en feestdagen
(voorschriften)
Culturen zijn voortdurend in ontwikkeling => mode, opkomst sociale media en opvattingen over
drugs en seks.
Cultuur is dynamisch en verschilt in de loop van tijd, maar ook per plaats en per groep.
Ons gedrag wordt bepaald door aangeboren eigenschappen zoals lichaamsbouw, ritmegevoel
of seksuele voorkeur (nature). En gedrag wordt vooral aangeleerd en de omgeving en cultuur
waarin je opgroeit zijn bepalend (nutere).
• Veel persoonlijke eigenschappen horen bij jouw karakter, maar verder gevormd door
ervaringen en socialisatie.
, Socialisatie: het proces waarbij iemand de waarden, normen en andere culturele kenmerken
van zijn samenleving of groep aanleert.
• De overdracht van waarden, normen en gewoonten zorgt ervoor dat de cultuur blijft
voortbestaan.
Iedere samenleving bestaat uit verschillende socialiserende instituties. Dit zijn groepen,
organisaties en collectieve gedragspatronen die specifieke waarden, normen en gewoonten
overdragen.
• De overheid en media zijn belangrijke socialiserende instituties. De overheid vormt
specifieke waarden en normen om tot wetten. De media beinvloed het gedrag van
mensen.
• Socialisatie vindt plaats binnen gemeenschappen: gezin, school, geloof en
maatschappelijke groepen.
Cultuur wordt op 3 manieren overgedragen:
• Immitatie: het nadoen van gewoonten, maar ook uiterlijk of gedrag.
• Informatie: kennisoverdracht op school, werk of media.
• Sociale controle: manier waarop mensen anderen stimuleren of dwingen zich aan de
geldende normen te houden (formele sociale controle is gebaseerd op geschreven
regels).
Socialisatie leidt tot internalisatie: dat mensen zich waarden, normen en gewoonten eigen
maken en zich automatisch gaan gedragen zoals hun omgeving van hen verwacht.
Ieder mens ontwikkeld door socialisatie een persoonlijke en sociale identiteit.
• Persoonlijke: alle aangeleerde kenmerken die bij jouw persoonlijkheid horen.
• Sociale: groepen en culturen waarmee je verbonden bent.
• Aangeboren: kenmerken zoals je uiterlijk en talenten.
In Nederland ligt de nadruk op persoonlijke ontplooiing en ontwikkeling. De Nederlandse cultuur
is individualistisch.
In andere culturen staat collectief boven individu, mensen horen vanaf hun geboorte bij een
hechte en sterke groep. Deze culturen noemen we collectivistisch.
Culturen verschillen ook op de verhouding tussen mannen en vrouwen in de maatschappij.
• In masculiene culturen zijn de werelden tussen de geslachten duidelijk gescheiden.
Mannen zijn meer leidend en vrouwen bescheiden.
• In feminiene culturen lopen de mannelijk en vrouwelijke rollen meer door elkaar. Beide
partijen hebben aandacht voor gevoelens van anderen en houden rekening met elkaar.
De kwaliteit van leven staat bij vrouwen en mannen centraal.
Voor de Tweede Wereldoorlog was er in Nederland een sterke gezagsverhouding. Er waren
grote verschillen tussen de sociaal-economische klassen, tussen rijk en arm. Er was weinig
sociale mobiliteit: het was moeilijk om te klimmen op de maatschappelijke ladder.
Nederland was sterk godsdienstig en verzuild.
• Verzuiling: mensen die zich organiseerde rond hun geloof of overtuiging. Ze hadden hun
eigen scholen, verenigingen en omroepen.
Mannen en vrouwen leefden naar traditionele rolpatronen.
