Inhoud
1. Wat is een oudere?.............................................................................................................................2
2. Visie op oud worden...........................................................................................................................2
2.1 Disengagement theorie: Cumming en Henry (1961)....................................................................2
2.2 Activiteitstheorie: Ruth Cavan et al. (1949) / Havighurts en Albrecht (1953)...............................2
2.3 Continuïteitstheorie: Atchley (1989)............................................................................................3
2.4 Successful ageing: Rowe & Kahn (1987), Baltes & Baltes (1990)..................................................3
2.5 Active ageing – WHO 2002...........................................................................................................3
2.6 Healthy ageing – WHO (2015-2030).............................................................................................3
3. Levensverwachting.............................................................................................................................4
3.1 Gendergerelateerd.......................................................................................................................4
3.2 Babyboom.....................................................................................................................................4
3.3 Wereldwijd...................................................................................................................................4
3.4 vergrijzing en verzilvering.............................................................................................................4
3.5 gevolgen.......................................................................................................................................5
4. Beelvorming........................................................................................................................................5
4.1 Mogelijke negatieve stereotypen:................................................................................................5
4.2 Mogelijke positieve stereotypen:.................................................................................................5
4.3 Stereotype content model............................................................................................................5
5. Variabiliteit.........................................................................................................................................6
5.1 Mogelijke leeftijden......................................................................................................................6
5.2 oorzaken van variabiliteit.............................................................................................................6
6.Chroniciteit..........................................................................................................................................6
6.1 Verschillende criteria gehanteerd:................................................................................................6
6.2 Uitdaging voor de gezondheidszorg.............................................................................................7
6.3 bij chronische aandoening: zelfmanagement...............................................................................7
7. Taak ergotherapeut............................................................................................................................7
7.1 Hulpverlenen................................................................................................................................7
7.2 Taakomschrijving Belgische wetgeving/ Koninklijk besluit 8 juni 1996.........................................8
7.2.1 Kwalificatievereisten voor het beroep + lijst van technische prestaties...............................8
7.2.2 Taakgebieden van de egrotherapeut volgens de Vlaamse onderwijsraad (=VLOR)...............8
7.2.3 Preventieve zorg....................................................................................................................8
7.2.4 Zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen?............................................................................9
7.2.5 Toegepast wetenschappelijk onderzoek................................................................................9
, 7.2.6 Evaluatie beroepsmatig handelen.........................................................................................9
7.3 Interdisciplinaire en multidisciplinaire samenwerking..................................................................9
7.4 Welzijns- en gezondheidsvoorzieningen (algemeen voor de ganse gezondheidszorg).................9
7.4.1 Gezondheidsstatus................................................................................................................9
7.4.2 Bereikbaarheid en toegankelijkheid van de voorziening.....................................................10
7.4.3 Localisatie van het zorgaanbod............................................................................................10
8. Ergotherapeutisch handelen............................................................................................................10
8.1 evidence based...........................................................................................................................10
8.2 Cliëntgericht...............................................................................................................................10
8.3 doeltreffend en doelgericht........................................................................................................10
8.3.1 Bij interventie......................................................................................................................11
8.3.2 6 fasen van methodisch handelen.......................................................................................11
8.3.3 bij projectweek....................................................................................................................13
9. Ergotherapeutisch handelen/ ethisch handelen...............................................................................14
9.1 Besluit.........................................................................................................................................14
10.De valide ouderen...........................................................................................................................14
10.1 Functies en anatomische eigenschappen.................................................................................14
10.1.1 Mentaal.............................................................................................................................14
10.1.2 Sensorisch..........................................................................................................................17
10.1.3 Hart en bloedvaten............................................................................................................19
10.1.4 Pulmonaal..........................................................................................................................19
10.1.5 Urogenitaal........................................................................................................................20
10.1.6 Bewegingsstelsel................................................................................................................21
10.2 activiteiten en participatie........................................................................................................25
10.1. 3 externe factoren...................................................................................................................32
10.1.3.1 mantelzorg......................................................................................................................32
10.1.3.2 diensten, systemen en beleid.........................................................................................34
1
,1. Wat is een oudere?
- Er zijn verschillende ouderen en die zijn erg verschillend daarom kan je ouderen niet bij 1
naam benoemen
- Er zijn ouderen die nog goed cognitief in orde zijn en anderen herkennen u niet meer
- Ieder heeft een eigen levensloop meegemaakt. Als iemand senetair door het leven ging,
dan gaat deze op 70 jarige leeftijd niet meer over een bok springen
- Senetair= zitten
- Vroeger was iedereen bejaard vanaf 60 jaar. Vanaf de jaren 80 werd er een opsplitsing
gemaakt tussen de jonge actieve bejaarden en oud bejaarden. De jonge actieve
bejaarden introduceerde het begrip senioren.
- Nu spreken we niet meer van bejaarden, maar van ouderen omdat dit een positievere
klank heeft. Binnen de ouderen generatie is er een verschil gemaakt tussen:
1. 3e leeftijd: zo goed mogelijk oud worden, nog fysiek en psychosociaal actief.
2. 4e leeftijd: fragiele ouderen, cognitief achteruitgang (ergotherapeuten zijn
belangrijk!)
3. 5e leeftijd: ouderen in palliatieve zorg
2. Visie op oud worden
Een continuum van negatief naar positief
- Plato Grieks filosoof: ouderen hebben inzichten, wij als andere bevolking moeten raad
vragen aan ouderen.
- Aristoteles: oudere personen moeten zich terugtrekken. Ze moeten niet meer participeren
- Bij de opkomt van de welvaartsstaat is dat stilaan beginnen veranderen
- Vroeger begonnen mensen heel jong te werken en bleven doorwerken tot ze stierven.
Geld bleef nodig
- Bij welvaarstaat intrede van pensioenen, verzekeringen,.. Meer inclusie
2.1 Disengagement theorie: Cumming en Henry (1961)
Uitgangspunten:
- Maatschappij ‘promoot’ disengagement voor ouderen
- Ouderen en maatschappij moeten zich gelijktijdig ‘loskoppelen’ van elkaar
- Na het pensioen moeten ouderen géén nieuwe taken opnemen (en de samenleving
moet dat ook niet vragen)
- = natuurlijk en wenselijk proces dat zal leiden tot een hoger welzijn bij ouderen (itt.
Actief blijven)
- Leer van aristoteles op gebasseerd
- Wederzijds belang dat ouderen zich loskoppelen van de maatschappij. Dat is voor de
ouderen beter om over te gaan naar de dood, ze zouden hier gelukkiger van worden
- De maatschappij maakt zich los van de niet functionerende delen
2.2 Activiteitstheorie: Ruth Cavan et al. (1949) / Havighurts en Albrecht (1953)
Uitgangspunten:
- Moraal en tevredenheid positief gerelateerd aan de sociale integratie en een hoge
betrokkenheid bij sociale netwerken.
- Moraal en tevredenheid negatief gerelateerd aan verlies van rollen en activiteiten
- Reactie op disengagement theorie
- Ouderen moeten geen rollen afstaan, ze moeten elk uur van de dag bezig zijn en
verschillende rollen opnemen
2
, - Het is wel de verantwoordelijkheid van de oudere zelf, maar alleen zo kunnen ze
gelukkig sterven
- Ook soort activiteit telt
2.3 Continuïteitstheorie: Atchley (1989)
Voortgevloeid uit vorige 2 theorieën
- Ouderen zullen na hun pensionering de nood hebben om gelijk(aardig)e activiteiten,
interesses na te streven als in de rest van hun levensloop. Proberen verder zetten
van rollen die je opnam: bijv als je altijd boekhouder was, kan je bijvoorbeeld
administratie doen voor de petanque club
- Men moet uitgaan van de persoonlijkheid van de individu (wat niet zomaar verandert
omdat iemand ‘ouder’ wordt)
- Differential disengagement
- Je moet niet zoveel meer doen als je de rest van je leven deed, maar je moet wel
dingen blijven doen.
- Combinatie van de vorige 2 theorieën.
- Bepaalde rollen opgeven naarmate fysieke en financiële mogelijkheden.
2.4 Successful ageing: Rowe & Kahn (1987), Baltes & Baltes (1990)
Als gevolg van de continuïteitstheorie
- Avoidance of disease, a high cognitive capacity and active engagement within later
life
- Als reactie op negatief maatschappelijk beeld van ouderen die afhankelijk en
onproductief zijn
- Ouderen moesten er alles aandoen om fysiek in orde te zijn, cognitief goed te zijn,..
2.5 Active ageing – WHO 2002
Afzwakking van succesvol ageing theorie
- Iedereen moet zo actief mogelijk zijn aan de hand van
zijn/haar mogelijkheden
- Gedrag, persoonlijkheid, economische,… factoren
hebben invloed op actief veranderen. Heel het systeem
wordt mee betrokken en heel de maatschappij heeft
invloed.
- Bijvoorbeeld misschien kunnen wij als gemeenschap
dingen organiseren zoals een movienight in het gemeentehuis zodat ouderen ook
hier naartoe kunnen komen ipv naar de cinema gaan
2.6 Healthy ageing – WHO (2015-2030)
WHO defines healthy ageing as “the process of developing and maintaining the functional
ability that enables wellbeing in older age.”
Adding life to years: enabling older people to be and to do what they value most
De nadruk lag nog steeds teveel op het actieve
Creëren van omgeving dat mensen in staat stelt om te doen wat ze willen doen. Ookal ben je
ziek, je kan perfect gelukkig zijn. Je kan hulpmiddelen krijgen als je ziek bent.
3
1. Wat is een oudere?.............................................................................................................................2
2. Visie op oud worden...........................................................................................................................2
2.1 Disengagement theorie: Cumming en Henry (1961)....................................................................2
2.2 Activiteitstheorie: Ruth Cavan et al. (1949) / Havighurts en Albrecht (1953)...............................2
2.3 Continuïteitstheorie: Atchley (1989)............................................................................................3
2.4 Successful ageing: Rowe & Kahn (1987), Baltes & Baltes (1990)..................................................3
2.5 Active ageing – WHO 2002...........................................................................................................3
2.6 Healthy ageing – WHO (2015-2030).............................................................................................3
3. Levensverwachting.............................................................................................................................4
3.1 Gendergerelateerd.......................................................................................................................4
3.2 Babyboom.....................................................................................................................................4
3.3 Wereldwijd...................................................................................................................................4
3.4 vergrijzing en verzilvering.............................................................................................................4
3.5 gevolgen.......................................................................................................................................5
4. Beelvorming........................................................................................................................................5
4.1 Mogelijke negatieve stereotypen:................................................................................................5
4.2 Mogelijke positieve stereotypen:.................................................................................................5
4.3 Stereotype content model............................................................................................................5
5. Variabiliteit.........................................................................................................................................6
5.1 Mogelijke leeftijden......................................................................................................................6
5.2 oorzaken van variabiliteit.............................................................................................................6
6.Chroniciteit..........................................................................................................................................6
6.1 Verschillende criteria gehanteerd:................................................................................................6
6.2 Uitdaging voor de gezondheidszorg.............................................................................................7
6.3 bij chronische aandoening: zelfmanagement...............................................................................7
7. Taak ergotherapeut............................................................................................................................7
7.1 Hulpverlenen................................................................................................................................7
7.2 Taakomschrijving Belgische wetgeving/ Koninklijk besluit 8 juni 1996.........................................8
7.2.1 Kwalificatievereisten voor het beroep + lijst van technische prestaties...............................8
7.2.2 Taakgebieden van de egrotherapeut volgens de Vlaamse onderwijsraad (=VLOR)...............8
7.2.3 Preventieve zorg....................................................................................................................8
7.2.4 Zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen?............................................................................9
7.2.5 Toegepast wetenschappelijk onderzoek................................................................................9
, 7.2.6 Evaluatie beroepsmatig handelen.........................................................................................9
7.3 Interdisciplinaire en multidisciplinaire samenwerking..................................................................9
7.4 Welzijns- en gezondheidsvoorzieningen (algemeen voor de ganse gezondheidszorg).................9
7.4.1 Gezondheidsstatus................................................................................................................9
7.4.2 Bereikbaarheid en toegankelijkheid van de voorziening.....................................................10
7.4.3 Localisatie van het zorgaanbod............................................................................................10
8. Ergotherapeutisch handelen............................................................................................................10
8.1 evidence based...........................................................................................................................10
8.2 Cliëntgericht...............................................................................................................................10
8.3 doeltreffend en doelgericht........................................................................................................10
8.3.1 Bij interventie......................................................................................................................11
8.3.2 6 fasen van methodisch handelen.......................................................................................11
8.3.3 bij projectweek....................................................................................................................13
9. Ergotherapeutisch handelen/ ethisch handelen...............................................................................14
9.1 Besluit.........................................................................................................................................14
10.De valide ouderen...........................................................................................................................14
10.1 Functies en anatomische eigenschappen.................................................................................14
10.1.1 Mentaal.............................................................................................................................14
10.1.2 Sensorisch..........................................................................................................................17
10.1.3 Hart en bloedvaten............................................................................................................19
10.1.4 Pulmonaal..........................................................................................................................19
10.1.5 Urogenitaal........................................................................................................................20
10.1.6 Bewegingsstelsel................................................................................................................21
10.2 activiteiten en participatie........................................................................................................25
10.1. 3 externe factoren...................................................................................................................32
10.1.3.1 mantelzorg......................................................................................................................32
10.1.3.2 diensten, systemen en beleid.........................................................................................34
1
,1. Wat is een oudere?
- Er zijn verschillende ouderen en die zijn erg verschillend daarom kan je ouderen niet bij 1
naam benoemen
- Er zijn ouderen die nog goed cognitief in orde zijn en anderen herkennen u niet meer
- Ieder heeft een eigen levensloop meegemaakt. Als iemand senetair door het leven ging,
dan gaat deze op 70 jarige leeftijd niet meer over een bok springen
- Senetair= zitten
- Vroeger was iedereen bejaard vanaf 60 jaar. Vanaf de jaren 80 werd er een opsplitsing
gemaakt tussen de jonge actieve bejaarden en oud bejaarden. De jonge actieve
bejaarden introduceerde het begrip senioren.
- Nu spreken we niet meer van bejaarden, maar van ouderen omdat dit een positievere
klank heeft. Binnen de ouderen generatie is er een verschil gemaakt tussen:
1. 3e leeftijd: zo goed mogelijk oud worden, nog fysiek en psychosociaal actief.
2. 4e leeftijd: fragiele ouderen, cognitief achteruitgang (ergotherapeuten zijn
belangrijk!)
3. 5e leeftijd: ouderen in palliatieve zorg
2. Visie op oud worden
Een continuum van negatief naar positief
- Plato Grieks filosoof: ouderen hebben inzichten, wij als andere bevolking moeten raad
vragen aan ouderen.
- Aristoteles: oudere personen moeten zich terugtrekken. Ze moeten niet meer participeren
- Bij de opkomt van de welvaartsstaat is dat stilaan beginnen veranderen
- Vroeger begonnen mensen heel jong te werken en bleven doorwerken tot ze stierven.
Geld bleef nodig
- Bij welvaarstaat intrede van pensioenen, verzekeringen,.. Meer inclusie
2.1 Disengagement theorie: Cumming en Henry (1961)
Uitgangspunten:
- Maatschappij ‘promoot’ disengagement voor ouderen
- Ouderen en maatschappij moeten zich gelijktijdig ‘loskoppelen’ van elkaar
- Na het pensioen moeten ouderen géén nieuwe taken opnemen (en de samenleving
moet dat ook niet vragen)
- = natuurlijk en wenselijk proces dat zal leiden tot een hoger welzijn bij ouderen (itt.
Actief blijven)
- Leer van aristoteles op gebasseerd
- Wederzijds belang dat ouderen zich loskoppelen van de maatschappij. Dat is voor de
ouderen beter om over te gaan naar de dood, ze zouden hier gelukkiger van worden
- De maatschappij maakt zich los van de niet functionerende delen
2.2 Activiteitstheorie: Ruth Cavan et al. (1949) / Havighurts en Albrecht (1953)
Uitgangspunten:
- Moraal en tevredenheid positief gerelateerd aan de sociale integratie en een hoge
betrokkenheid bij sociale netwerken.
- Moraal en tevredenheid negatief gerelateerd aan verlies van rollen en activiteiten
- Reactie op disengagement theorie
- Ouderen moeten geen rollen afstaan, ze moeten elk uur van de dag bezig zijn en
verschillende rollen opnemen
2
, - Het is wel de verantwoordelijkheid van de oudere zelf, maar alleen zo kunnen ze
gelukkig sterven
- Ook soort activiteit telt
2.3 Continuïteitstheorie: Atchley (1989)
Voortgevloeid uit vorige 2 theorieën
- Ouderen zullen na hun pensionering de nood hebben om gelijk(aardig)e activiteiten,
interesses na te streven als in de rest van hun levensloop. Proberen verder zetten
van rollen die je opnam: bijv als je altijd boekhouder was, kan je bijvoorbeeld
administratie doen voor de petanque club
- Men moet uitgaan van de persoonlijkheid van de individu (wat niet zomaar verandert
omdat iemand ‘ouder’ wordt)
- Differential disengagement
- Je moet niet zoveel meer doen als je de rest van je leven deed, maar je moet wel
dingen blijven doen.
- Combinatie van de vorige 2 theorieën.
- Bepaalde rollen opgeven naarmate fysieke en financiële mogelijkheden.
2.4 Successful ageing: Rowe & Kahn (1987), Baltes & Baltes (1990)
Als gevolg van de continuïteitstheorie
- Avoidance of disease, a high cognitive capacity and active engagement within later
life
- Als reactie op negatief maatschappelijk beeld van ouderen die afhankelijk en
onproductief zijn
- Ouderen moesten er alles aandoen om fysiek in orde te zijn, cognitief goed te zijn,..
2.5 Active ageing – WHO 2002
Afzwakking van succesvol ageing theorie
- Iedereen moet zo actief mogelijk zijn aan de hand van
zijn/haar mogelijkheden
- Gedrag, persoonlijkheid, economische,… factoren
hebben invloed op actief veranderen. Heel het systeem
wordt mee betrokken en heel de maatschappij heeft
invloed.
- Bijvoorbeeld misschien kunnen wij als gemeenschap
dingen organiseren zoals een movienight in het gemeentehuis zodat ouderen ook
hier naartoe kunnen komen ipv naar de cinema gaan
2.6 Healthy ageing – WHO (2015-2030)
WHO defines healthy ageing as “the process of developing and maintaining the functional
ability that enables wellbeing in older age.”
Adding life to years: enabling older people to be and to do what they value most
De nadruk lag nog steeds teveel op het actieve
Creëren van omgeving dat mensen in staat stelt om te doen wat ze willen doen. Ookal ben je
ziek, je kan perfect gelukkig zijn. Je kan hulpmiddelen krijgen als je ziek bent.
3
