Samenvatting deontologie

Deontologie
Verantwoording

Communicatieve rationaliteit

DEEL1: PRIVACY & VRIJHEID

Inleiding

Oorsprong en wettelijke verankering

Juridische kijk

Privacy-vrijheid

Conclusie

DEEL 2: DISCRETIE & VERTROUWEN

Inleiding

Discretieplicht en ambtsgeheim

Beroepsgeheim

Wettelijke uitzonderingen oh beroepsgeheim

Functionele invulling vh beroepsgeheim bij samenwerking

Discretieplicht en/ of beroepsgeheim




1

,Verantwoording
 Deontologie/ “Plichtenleer”
 ETHIEK: gedragscode  attitude
 Wetten en regels kunnen onrechtvaardig zijn: niet blind volgen
 Ethische aspecten (h)erkennen: de ‘geest van de wet’
 Correct omgaan met vertrouwelijke informatie (de ‘letter’ van de wet)
 Normatieve professionalisering
 Centraal aspect binnen sociaal-agogische beroepen én binnen ons sociale leven (big data)
 Recht zoekt naar het juiste antwoord (maar is niet altijd het goede):
 ‘Het goede’ bestaat niet
o Niet absoluut, maar contextgebonden
o Niet relatief (= iedereen zijn eigen waarheid): vanuit beroep gericht op het zorgethische
 Ethiek: intuïtie (buikgevoel) onder woorden brengen
o Kritisch niveau = ‘verantwoorden handelen’ – accountability)
o Ethische argumenten: ‘postconventioneel’ – balans ik en de ander
o Praktische argumenten: vaak ‘secondbest’-oplossing
o Nood aan reflectie en dialoog

Technische en normatieve professionals
 De dingen goed doen én de goede dingen doen
o Niet enkel methodisch, maar ook met ethische reflectie
o ‘Buikgevoel’ vertalen naar ethische argumenten - niet louter ‘uitvoeren’
 Vanuit de complexiteit van het werkveld en het normatieve karakter
o Toename ‘ethische dilemma’s’ (rolconflicten)
 Standpunt ethisch beargumenteren – wat is goede orthopedagogie?
o Hoe vullen we de centrale waarden binnen het orthopedagogische werkveld concreet in?
 Geen oplossingen
o Eigen aan ‘ethiek’ > attitude voor reflectie en dialoog
o Doel: ‘accountability’: handelen en (achterliggende) visie op sociale problemen en -
oplossingen bespreekbaar maken (= meesterschap)
o Belang van dialoog (onder gelijken)


Communicatieve rationaliteit
Jürgen Habermas
 Inspiratie voor een communicatieve dialoog

3 soorten argumenten ih vormen ve beroepsethisch standpunt:
1. Oriëntatie in de breedte (sociologische kijk)
2. Oriëntatie in de hoogte (juridische kijk)
3. Oriëntatie in de diepte (ethische kijk)




2

, Sociologische kijk: oriëntatie in de breedte
 Feitelijk niveau (objectieve argumenten)
 Concreet: helikopterperspectief
o Partijen en belangen
 Complexiteit (micro-meso-macro):
 Belangen = wat een partij persoonlijk waardevol vindt (zie link belang – waarde)
o Positie
 Verworven positie met rolverwachtingen
 Interne rolconflicten – belangen op verschillende niveaus
o Beroepspositie: mandaat en finaliteit
 Rolconflicten? Tegenstrijdige verwachtingen
 CONSEQUENTIALISTISCHE argumenten:
o Gevolgen, als… dan…
= afwegen belangen

Juridische kijk: oriëntatie in de hoogte
 Juridisch niveau (intersubjectieve argumenten)
 Maatschappelijke en organisatorische normen
 Wetten en regels kunnen richting bieden, maar kunnen ook tegenstrijdig zijn.
 De letter van de wet en de geest van de wet
 “Privacywetgeving”, ambtsgeheim / discretieplicht, beroepsgeheim
 Groot belang aan beroepsgeheim (art. 458 SW): in deze cursus een absolute benadering (je moet
zwijgen) en een positieve interpretatie > maar wat als je gevraagd wordt informatie te delen?
 DEONTOLOGISCHE argumenten: principes als basis van ons handelen (intentie)

Ethische kijk: oriëntatie in de diepte
 Centraal: beroepspersoon (subjectieve argumenten)
o Gaat niet om persoonlijke ethiek
o Vanuit beroepspositie: waar sta je voor?
 Richtinggevende beroepsethische waarden
 Meer-zinnigheid van waarden: waarde inclusie is een gegeven, maar verstaat iedereen daar
hetzelfde onder? Opgelet voor toverwoorden
 Postconventioneel: denken voorbij / los van bestaande regels en procedures
 ZORGETHISCHE argumenten: betrokkenheid en waarden van sociaal-agogische beroepen
 Aandacht voor zelfzorg!




3