Samenvatting Algemene Histologie (D012570A)

HOOFDSTUK I: EPITHEEL
 Weefsel: Structuur bestaande uit groeperingen van cellen met een gelijksoortige vorm en
functie en tussenin een extracellulaire matrix.
- Weefseltypes: 1) Epitheel
2) Bind- en steunweefsel
3) Spierweefsel
4) Zenuwweefsel
 Goed aaneensluitende cellen → weinig ECM

 Onderzijde rust op acellulaire laag: basale membraan

 Functies epitheel: 1) Bedekkend epitheel -> bedekken van oppervlakken

2) Klierepitheel -> afscheiden van stoffen, ectodermale oorsprong, rond
zweet-, melk- en speekselklieren, NIET talgklieren

3) Myo-epitheel  contractie door myofilamenten

4) Neuro-epitheel  sensorische functie vb. smaakreceptorcellen
BEDEKKEND EPITHEEL

 Aantal cellagen: 1) 1-lagig epitheel  vnl. bij klierbuizen & afvoergangen en endotheel(bloedvaten)
2) Meerlagig epitheel  enkel onderste laag cellen cc met BM,
kan verhoornd (bv. in ooglid) of niet-verhoornd (bv. thv huid) zijn
3) Pseudomeerlagig/meerrijig epitheel  LIJKT meerlagig MAAR alle cellen cc met BM, cellen ≠ vorm


 Vorm van de cellen: 1) Plaveiselepitheel  platte, onregelmatige, polygonale cellen, apicaal uitpuilende kern
2) Kubisch epitheel  centrale ronde kern
3) Cilindrisch epitheel  kern basaal & langwerpig, heel veel cytoplasma erboven

 1-lagig plaveiselepitheel:
- voorkomen: longblaasjes, nierbuisjes, klierbuisjes
- in bloedvaten: endotheel (elliptische organellen voor bloedstolling, beetje microvilli)
- in buikvlies, longvlies, hartvlies: mesotheel (vochtig oppervlak, veel microvilli)
- functies: diffusie, resorptie, secretie

 Pseudomeerlagig epitheel
- Vb. Respiratoir epitheel: pseudomeerlagig trilhaarepitheel + slijmbekercellen met als functie ingeademde lucht
zuiveren van stof (dankzij de slijmbekercellen/muceuze cellen)
- Vb. Trachea : pseudomeerlagig cilindrisch trilhaarepitheel
- Tweerijig zonder oppervlaktespecialisaties vb. Klierafvoergangen
- Tweerijig met stereociliën (= lange microvilli NIET ciliën) vb. Ductus epididymis (bijbal)

 Meerlagig epitheel
- Lagen bij niet-verhoornd plaveisel: 1) Stratum basale 2) Stratum spinosum 3) Stratum pavimentosum
- Lagen bij verhoornd plaveisel: 1) Stratum basale 2) Stratum spinosum 3) Stratum granulosum 4) Stratum corneum
met keranocyten (keratine/hoornstof gevormd  celorganellen sterven af, dode hoornschilfers over)
- Overgangsepitheel of urotheel vb. blaas: 1) basale laag: kubische cellen
2) intermediaire laag: ≠ lagen polygonale cellen

3) buitenste laag: paraplucellen met crusta  zorgen voor sterke
uitrekking; bescherming tegen zure pH urine



1

,OPPERVLAKTESPECIALISATIES

 Apicale oppervlaktespecialisaties
- Kinetociliën of flagellen (vb. luchtwegen)

- Stereociliën (vb. haarcellen van binnenoor)

- Microvilli (vb. darm, nier)
- Hoornlaag (vb. huid)
 Laterale oppervlaktespecialisaties
- Desmosomen of maculae adherentes  aanhechting van cellen
- Junctiecomplex of kitlijst  effectieve afdichting vh epitheeloppervlak (bestaat uit zonula occludens, zonula
adherens en ≠ maculae adherentes)
- Gap junctions of nexussen  2 elektrisch actieve cellen met elkaar verbinden
 Basale oppervlaktespecialisaties
- Basale membraan: lamina basalis glycoproteïnen. o.a. laminine, col IV, PG (ep), lamina reticularis  col III, col VII
verankeringsfibrillen, PG (bw)
- Hemidesmosomen  cel en celmembraan met elkaar verbinden

BIJZONDERE ELEMENTEN IN HET EPITHEEL

 Axonen van neuronen -> waarnemen temperatuur, pijn, druk
 Bloedvaatjes -> enkel in stria vascularis van binnenoor
 Witte bloedcellen -> normaal in bw maar dringen door als ep beschadigd is om tegen pathogenen te beschermen
 Merkelcellen -> in opperhuid, spelen rol bij tastzin
 Langerhanscellen -> wbc die in beenmerg worden aangemaakt
 Melanocyten -> bepalen kleur vd huid en beschermen tegen UV

ATYPISCHE EPITHELEN

 Glazuurorgaan van de tand
 Epitheel in de thymus met Hassall-lichaampjes
 Epitheel van de achterwand van de ooglens

KLIEREPITHEEL

 Gedifferentieerde epitheelcellen die secretieproducten (enzymen, hormonen,…) aanmaken en afgeven aan de:
- Buitenwereld -> exocriene klieren
- Bloedbaan -> endocriene klieren
 Exocriene klieren:
- Als solitaire cellen vb. slijmbekercellen -> endo-epitheliale klieren
- Als instulpingen van bedekkend epitheel (acini + afvoergangen) vb. speekselklieren, zweetklieren -> exo-epitheliale
klieren:
2

, - Indeling exo-epitheliale klieren: 1) enkelvoudig of samengesteld 2) tubulair of blaasvormig
‣ soort secreet: 1) sereus (donkerder gekleurd, ronde kernen, basaal, eiwitrijk waterig)
2) muceus (lichter gekleurd, platgedrukte kernen, perifeer, suikerrijk & slijmerig),
3) seromuceus (gemengd)
‣ wijze secretie: 1) merocien -> enkel secretieproduct afgescheiden vb. zweetklieren
2) apocrien -> secretieproduct & deel cytoplasma afgescheiden vb. melkklieren
3) holocrien -> secretieproduct & kapotte cellen afgescheiden vb. talgklieren




HOOFDSTUK II: EIGENLIJK BINDWEEFSEL
 Groot deel vh weefsel ingenomen door extracellulaire matrix
 Eigenschappen vd matrix bepalen eigenschappen vh weefsel
 Functies: 1) Mechanische steun
2) Transport van voedingsstoffen & metabolieten
3) Stapelen van reservestoffen
4) Verdediging
5) Herstel
6) Temperatuurregulatie

 Verbindweefsel tussen weefsels en organen
 Plaats waarlangs bloedvaten en zenuwelementen organen en weefsels bereiken
 Grote variatie aan cellen & grote hoeveelheid matrix

CELLEN VOOR AANMAAK & ONDERHOUD

MESENCHYMCELLEN

 Multipotente stamcellen  k zich op ≠ manieren ontwikkelen
 Grote stervormige cellen, grote euchromatische kern met nucleoli
 Beperkt aanwezig
 Embryonaal bw

EIGENLIJKE BINDWEEFSELCELLEN: FIBROBLASTEN & FIBROCYTEN

 Fibroblast: actieve cel, groot nucleool, veel euchromatine, goed ontwikkeld RER en GA  maken ECM
 Fibrocyt: rustende fibroblast, platte donkere heterochromatische kern, eosinofiel cytoplasma  onderhouden ECM,
dedifferentiatie bij wondheling & botbreuk (heraanmaak fibroblasten)


3