9 Leiderschap
Situering: samenwerkingsverband van individuen hoe moeten we dit alles managen
om tot efficiënte en effectieve samenwerkingsverbanden te komen?
9.1 Wat is en wat doet een leider?
POLC model
1. Plannen
2. Organiseren
3. Leiddinggeven Het aansturen en motiveren van alle deelnemende partijen en
het oplossen van conflicten = daadkrachtig handelen essentieel onderdeel van
wat manager doet
4. Controleren
Leider = iemand die anderen kan beïnvloeden en die managementbevoegdheden hebt
Leiderschap = proces van het beïnvloeden (bv. via advies, ondersteuning, visie,
inspiratie, motivatie, …) van een groep om vrijwillig doelen te bereiken. =
beïnvloedingsproces
Informeel leiderschap Formeel leiderschap
= leiderschap dat niet enkel opgenomen = een formeel aangeduide leider deze
wordt door de formeel aangeduide leider: vertoont niet noodzakelijk effectief
bv. mensen die geen functie hebben maar leiderschap (niet alle managers zijn
toch de rol van leiderschap op zich nemen leiders en niet alle leiders zijn managers)
Zie 2 filmpjes praktijk
o Filmpje 1: manager zit in een formele functie: zorgt ervoor dat alles
verloopt zoals gepland (focus op KT en operationele niveau) versus leider:
mensen die anderen kunnen motiveren/ stimuleren om hun job goed uit te
oefenen (meer het rationale aspect)
o Filmpje 2: macht baas zijn door macht uit te oefenen versus leider: zet
in op relatie tussen mensen (vanuit expertise)
Manager versus leider
Manager Leider
- De visie en de strategie - Het doel en de missie van de
implementeert organisatie bepaalt
- Productiviteit verhoogt - Een visie voor de toekomst creëert
- Systemen, procedures en - Een strategie formuleert
processen opzet - Richting geeft
- Projecten managet - Verandering drijft
- Omgaat met complexiteit - Sterktes, noden en de markt
- Problemen oplost analyseert
- Plant, timet en organiseert - Afstemt en beïnvloedt
- Budgetteert en middelen verdeelt - Motiveert en inspireert
- Controleert en autoriteit uitoefent - Betrokkenheid creëert
Functie gebaseerd op een formele positie Sociale relatie, niet gebaseerd op een
1
, formele positie (ook niet managers
kunnen leiders zijn.
Wat betekenen leiders voor een organisatie?
= drijvende kracht achter het functioneren van de organisatie
Leiderschapsgedrag = essentieel gedrag binnen een organisatie
“People join companies, but leave managers” goede arbeidskrachten
vertrekken vaak door slechte relatie met manager
Maar:
Leiderschap = bijzonder gefragmenteerd domein
Verschillende perspectieven
Gebrek aan overeenstemming omtrent wat effectief leiderschap is
Verschillende factoren geven het beïnvloedingsproces mee vorm:
Leider: persoonlijkheid en gedrag van de leider
Volger: perceptie van de volgers hoe zien volgers hun leidinggevende en wat
hebben ze nodig?
Context waarin dit beïnvloedingsproces plaatsvindt bepaalt mee welk
leiderschap goed is of minder goed is
9.2 Oude ideeën over leiderschap
Centrale vraag tot midden vorige eeuw: Wat onderscheidt leiders van niet-leiders
(volgers)?
Focus op karaktereigenschappen en/of gedrag:
Karaktereigenschappen = traitbenadering:
o Trait = persoonlijke kenmerken dat een leider van een volgeling
onderscheidt zoals:
o Intelligentie: expertise, probleemoplossend vermogen
o Karakter: gedrevenheid, machtsmotivatie, eerlijkheid en integriteit,
zelfvertrouwen, extraversie
o Voor lichaamsbouw, voorkomen en sociale klasse kon geen
consistent duidelijk verband gevonden worden.
o Bevindingen gebaseerd op beschrijvingen = beschrijvend, niet op een
extern succes criterium
o We zien deze mensen sneller als leider, maar dat zegt nog niets over hun
daadwerkelijk gedrag.
o Samenvatting traitbenadering: ofwel wordt je geboren als leider of niet.
Focus op gedrag
o Taakgerichte gedragingen: bv. informatie en mening geven, sturing en
rolomschrijving (wat wordt er van je verwacht) zie filmpje 1
o Relatiegerichte gedragingen: bv. communicatie bevorderen, oplossen van
onderlinge problemen, voor ontspanning zorgen, waarderen zie filmpje
Harry Potter
o Gedragsstijlbenadering
o Om een goede leider te zijn, moet je het juiste gedrag vertonen
leiders kunnen gemaakt worden (gedrag is iets dat aan leerbaar is
door bv. opleidingen, …)
o Enkel taakgericht gedrag (autocratisch, structuur, productiegericht)
is onvoldoende om tot effectief leiderschap te komen.
2
Situering: samenwerkingsverband van individuen hoe moeten we dit alles managen
om tot efficiënte en effectieve samenwerkingsverbanden te komen?
9.1 Wat is en wat doet een leider?
POLC model
1. Plannen
2. Organiseren
3. Leiddinggeven Het aansturen en motiveren van alle deelnemende partijen en
het oplossen van conflicten = daadkrachtig handelen essentieel onderdeel van
wat manager doet
4. Controleren
Leider = iemand die anderen kan beïnvloeden en die managementbevoegdheden hebt
Leiderschap = proces van het beïnvloeden (bv. via advies, ondersteuning, visie,
inspiratie, motivatie, …) van een groep om vrijwillig doelen te bereiken. =
beïnvloedingsproces
Informeel leiderschap Formeel leiderschap
= leiderschap dat niet enkel opgenomen = een formeel aangeduide leider deze
wordt door de formeel aangeduide leider: vertoont niet noodzakelijk effectief
bv. mensen die geen functie hebben maar leiderschap (niet alle managers zijn
toch de rol van leiderschap op zich nemen leiders en niet alle leiders zijn managers)
Zie 2 filmpjes praktijk
o Filmpje 1: manager zit in een formele functie: zorgt ervoor dat alles
verloopt zoals gepland (focus op KT en operationele niveau) versus leider:
mensen die anderen kunnen motiveren/ stimuleren om hun job goed uit te
oefenen (meer het rationale aspect)
o Filmpje 2: macht baas zijn door macht uit te oefenen versus leider: zet
in op relatie tussen mensen (vanuit expertise)
Manager versus leider
Manager Leider
- De visie en de strategie - Het doel en de missie van de
implementeert organisatie bepaalt
- Productiviteit verhoogt - Een visie voor de toekomst creëert
- Systemen, procedures en - Een strategie formuleert
processen opzet - Richting geeft
- Projecten managet - Verandering drijft
- Omgaat met complexiteit - Sterktes, noden en de markt
- Problemen oplost analyseert
- Plant, timet en organiseert - Afstemt en beïnvloedt
- Budgetteert en middelen verdeelt - Motiveert en inspireert
- Controleert en autoriteit uitoefent - Betrokkenheid creëert
Functie gebaseerd op een formele positie Sociale relatie, niet gebaseerd op een
1
, formele positie (ook niet managers
kunnen leiders zijn.
Wat betekenen leiders voor een organisatie?
= drijvende kracht achter het functioneren van de organisatie
Leiderschapsgedrag = essentieel gedrag binnen een organisatie
“People join companies, but leave managers” goede arbeidskrachten
vertrekken vaak door slechte relatie met manager
Maar:
Leiderschap = bijzonder gefragmenteerd domein
Verschillende perspectieven
Gebrek aan overeenstemming omtrent wat effectief leiderschap is
Verschillende factoren geven het beïnvloedingsproces mee vorm:
Leider: persoonlijkheid en gedrag van de leider
Volger: perceptie van de volgers hoe zien volgers hun leidinggevende en wat
hebben ze nodig?
Context waarin dit beïnvloedingsproces plaatsvindt bepaalt mee welk
leiderschap goed is of minder goed is
9.2 Oude ideeën over leiderschap
Centrale vraag tot midden vorige eeuw: Wat onderscheidt leiders van niet-leiders
(volgers)?
Focus op karaktereigenschappen en/of gedrag:
Karaktereigenschappen = traitbenadering:
o Trait = persoonlijke kenmerken dat een leider van een volgeling
onderscheidt zoals:
o Intelligentie: expertise, probleemoplossend vermogen
o Karakter: gedrevenheid, machtsmotivatie, eerlijkheid en integriteit,
zelfvertrouwen, extraversie
o Voor lichaamsbouw, voorkomen en sociale klasse kon geen
consistent duidelijk verband gevonden worden.
o Bevindingen gebaseerd op beschrijvingen = beschrijvend, niet op een
extern succes criterium
o We zien deze mensen sneller als leider, maar dat zegt nog niets over hun
daadwerkelijk gedrag.
o Samenvatting traitbenadering: ofwel wordt je geboren als leider of niet.
Focus op gedrag
o Taakgerichte gedragingen: bv. informatie en mening geven, sturing en
rolomschrijving (wat wordt er van je verwacht) zie filmpje 1
o Relatiegerichte gedragingen: bv. communicatie bevorderen, oplossen van
onderlinge problemen, voor ontspanning zorgen, waarderen zie filmpje
Harry Potter
o Gedragsstijlbenadering
o Om een goede leider te zijn, moet je het juiste gedrag vertonen
leiders kunnen gemaakt worden (gedrag is iets dat aan leerbaar is
door bv. opleidingen, …)
o Enkel taakgericht gedrag (autocratisch, structuur, productiegericht)
is onvoldoende om tot effectief leiderschap te komen.
2
