Risicomanagement
Lijst met afkortingen
CPBW Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk. Het is een overlegorgaan die service aanleveren aan
het bedrijf.
DESTEP Model om ontwikkelingen in omgeving te analyseren op verschillende vlakken. Deze zijn op demografisch,
ecologisch, sociaal, technologisch, economisch en politiek terrein.
DRBS Dynamisch risicobeheersingssysteem. Het heeft als doel de planning vd preventie & de uitvoering vh beleid
met betrekking tot het welzijn vd WN’ers bij de uitvoering van hun werk mogelijk te maken.
EDPBW Externe Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk. Een verplichte instantie die zich bezighoudt met
het welzijn vd WN’ers.
IDPBW Interne Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk. Deze heeft taken op het gebied van
risicoanalyse, advies, administratie… de diesnt telt minstens 1 preventieadviseur. Wnr je minder dan 20
WN’ers hebt, mag de WG’er dit zelf doen.
ISO Internationale Organisatie voor Standaardisatie.
Dit is een organisatie over 160 landen die als hoofdtaak gelijke normen moeten opleggen (komt vh Griekse
Isos, wat gelijk betekent)
MUOPO Mens, Uitrusting, Omgeving, Product en Organisatie. Het is een methode die helpt om een totaalbeeld te
schetsen van alle mogelijke risico’s op de werkplaats.
OiRA Online interactive Risk Assessment. Een internetplatform waarmee risicobeoordelingstools kunnen worden
gecreërd.
PDCA Plan, Do, Check, Act. Dit verwijst naar de kwaliteitscirkel van Deming. Het is een hulpmiddel voor
kwaliteitsmanagement en probleemoplossing.
SARIER Systematische Analyse Risico Inventarisatie Evaluatie en Registratie. Een methode die zich baseert op de
systematiek voor het opsporen van gevaren op het gevaar-model.
SWOT Strenghts, Weaknesses, Opportunities & Threats.
Sterktes, Aandachtspunten, Kansen & Bedreigingen. (strategie bepalen op basis van dit model)
VUCA Acroniem dat de huidige ontwikkelingen op wereldvlak kenmerkt op vlak van Volatile, Uncertain, Complex &
Ambiguous. (Snel, Veranderend, Onzeker, Complex & Vaag).
In een VUCA-wereld is er meer dan ooit nood aan het combineren van deze risico-inzichten met nieuwe
kansen en bedreigingen in de omgeving.
Inleiding
1.1 Bedrijfscontext is VUCA. Wat is de betekenis van deze term en geef voorbeelden van
ontwikkelingen in de omgeving.
Er is een enorme toename in de complexiteit en de omvang van de risico’s. Nog nooit waren bedrijven
zo slecht voorbereid op risico’o, maar 27% van de bedrijven heeft de belangrijkste bedreigingen onder
controle. Veel bedrijven kunnen op dit moment alleen maar vooruit gaan of achteruit, stilstaan lukt
bijna niet. ‘Goed zijn’ is niet langer voldoende, je moet in staat zijn om anders te zijn. Bedrijven moeten
dus in snel tempo proactief verschillende uitdagingen aangaan.
Voorbeelden van ontwikkelingen en veranderingen:
Ø De internationalisatie van ondernemingenn odor het wegvallen van Europese grenzen
Ø De gebeurtenissen op de financiële markten en de daaraan verwante financiële en econimische
crisis
Ø De steeds grotere mogelijkheiden op het gebied van informatie-en computertechnologie zoals
internet, e-commerce en sociale media
Ø Steeds strengere wet- en regelgeving, inclusief administratieve verplichtingen waaraan bedrijven
moeten voldoen
VUCA dient om de wereld te omschrijven waarin wij ons op dit moment als mensen en organisaties
bevinden. De wereld rondom ons verandert continu en is onzeker en complex. Hierdoor wordt het
steeds moeilijker om plannen te maken voor lange termijn en deze tot in detail uit te werken.
Voorbeelden kunnen zijn: Cyberaanvallen, verouderde infrastructuur, wijzigende regelgeving…
, Afkorting Voluit Uitleg Oplossingen Uitleg
V Volatile Snel veranderend Vision Heldere visie formuleren & delen.
U Uncertain Onzeker Understanding Organisatie & haar context begrijpen en
samenhang zien.
C Complex Complex Clarity Helderheid verschaffen & inzicht krijgen in
strategische en operationele risico’s
A Ambiguous Vaag, dubbelzinnig Agility Flexibiliteit & veerkracht inbouwen om op
risicosituaties te reageren
1.2 VUCA. De nieuwe wereld vraagt andere vaardigheden en ander leiderschap. Verklaar
Veel mensen denken dat ze alle veranderingen kunnen bijhouden en de hoeveelheid multitasken
aankunnen, maar dit is echter niet zo. In de les hadden we de oefening gekregen om een 9 in de lucht
te tekenen en met onze voet een rondje naar rechts te maken. Apart zijn de oefeningen niet moeilijk,
maar als je ze samen moet uitvoeren, dan zijn ze wel moeilijk, want je hersenen hebben hier
problemen mee.
1.3 VUCA. Het klassieke operationele risicomanagement volstaat niet meer. VUCA vereist
dat bedrijven denken in ‘WAT ALS’-scenario’s. Leg dit uit en pas het vervolgens toe op
het COVID-19 virus.
Onzekerheid is een vast gegeven geworden. Het dwingt ons niet enkel rekening te houden met de
interne organisatie, maar ook met de omgeving waarin we actief zijn. Voorbereiden op zo een risico’s
vergt een integrale kijk op deze risico’s en meervoudige scenario’s (wat als?), net omwille van de
onvoorspelbaarheid van de toekomst.
Bij COVID-19 kun je je in het begin afvragen ‘Wat als covid-19 in ons land terechtkomt?’ Ze zullen alle
mogelijke scenario’s in kaart proberen te brengen en zo veel mogelijk risico’s proberen uit te sluiten
door een proactieve aanpak te nemen en dus geen reactieve aanpak meer.
1.4 Stabiliteit en zekerheid waren lange tijd sleutelwoorden voor een comfortabel leven. De
kenmerken van de VUCA-wereld zijn eerder oncomfortabel. Waarom voelt dit als
oncomfortabel? Hoe kunnen we leren comfortabel te zijn in de VUCA-wereld?
Vroeger volstond het om goed te zijn, maar dit is nu niet meer voldoende. Je kunt alleen maar vooruit
gaan of achteruit gaan. Een bedrijf moet vandaag de dag in staat zijn om anders te zijn en dat voelt
oncomfortabel aan.
In een VUCA -wereld is er echter meer dan ooit nood aan het combineren van deze risico-inzichten
met nieuwe kansen en bedreigingen in de omgeving. Het vergt een evolutie van een reactieve naar
een proactieve aanpak. Aandacht voor preventie blijft belangrijk, maar repressie en veerkracht worden
hieraan toegevoegd en winnen terrein.
1.5 Veranderen. Flexibiliteit. Iedereen heeft er de mond van vol. En toch. Bedrijven waren
nog nooit zo slecht voorbereid op risico’s. Beargumenteer deze stelling.
Bedrijven waren nog nooit zo slecht voorbereid op risico’s. elke organisatie heeft te maken met risico’s.
ze kunnen nooit helemaal voorkomen of beperkt worden, maar wereldwijd is er maar 27% van de
bedrijven die de belangrijkste bedreigingen onder controle heeft. Dat moet dus veranderen.
Veranderen is goed, maar meegaan in de verandering op het gebied van automatisering en
informatietechnologie is noodzakelijk geworden om de concurentie te kunnen bijbenen. Wie niet
veranderd, staat stil of gaat erop achteruit.
Daarom werd de term VUCA bedacht om aan te tonen waarin wij ons op dit moment als mens en
organisatie bevinden. Dit schept een context van veranderingen en dwingt ondernemingen te
evolueren van ‘goed zijn’ naar anders zijn. Bedrijven dienen flexibiliteit in te bouwen en veerkrachtig
te zijn om adequaat op risicosituaties te kunnen reageren. Risicomanagement vormt dus een kans om
de ondernemingsdoelen te bereiken en risico’s uit de weg te schuiven.
, 1.6 Het organische werken zal steeds meer ingeburgerd moeten raken. De tijd van plannen
en beheersen is niet langer mogelijk, dat maakt de Coronaperiode ons pijnlijk duidelijk.
Verklaar.
Corona is niet te voorspellen en het is onmogelijk om alle mogelijke scenario’s vast te leggen en daarop
in te spelen. Je weet niet wat er zal komen dus je moet wel zorgen dat je een proactieve aanpak hebt,
maar je zal er pas wat later kunnen op inspelen.
COVID-19 was in het begin een zeer onvoorspelbaar virus, niemand had dit zien aankomen, je kon dit
dus niet plannen en evenmin beheersen. Er was dus een proactieve aanpak nodig met de nodige
belangrijke keuzes en beslissingen om verdere verspreiding tegen te gaan.
2 Begrippenkader
2.1 Er is geen algemeen aanvaarde definitie van het begrip risico. Hoe zou jij dit concept
afbakenen?
In veel definities van risico vinden we de combinatie terug tussen de mogelijkheid of kans dat een
ongewenste gebeurtenis optreedt en het gevaar voor verlies of schade.
In deze beschrijving staan 2 componenten:
Ø Gevaar: dat verwijst naar onzekerheid over de uitkomst.
Ø Schade/verlies: dat toont dat we ons focussen op een gebeurtenis met een negatieve uitkomst.
De codex omstrijft een risico als: de waarschijnlijkheid dat de schade of de aantasting van het welzijn
van de werknemers zich in bepaalde gebruiksomstandigheden of door blootstelling aan een gevaar
voordoet en de mogelijke omvang van de schade of aantasting.
Ø Gevaar: een situatie die schade kan veroorzaken, het welzijn van de werknemers kan bedreigen,
een stof, een instreinsieke eigenschap (bv; intrinsiek gevaar chemisch product -> bijtend), …
Ø Blootstelling: de mensen, infrastructuur, planten of milieu die door contact met het gevaar
worden bedreigd. Door duur, frequentie en intensiteit te beïnvloeden wijzigt blootstelling
Ø Schade of aantasting van welzijn: nadeel dat iets of iemand ondervindt.
Bv. Arbeidsongeval, stress, diefstal, milieuvervuiling, …
Risico is dus de combinatie van de waarschijnlijkheid van de blootstelling aan het gevaar (kans) en de
omvang van de schade of aantastign (effect): RISICO = kans X effect
Risco is ook de mogelijkheid dat positieve verwachtingen niet in vervulling gaan, onder bepaalde
omstandigheden in een bepaalde periode. (= kans x effect)
2.2 Een risico is altijd een gevaar. Een gevaar is niet altijd een risico. Verklaar.
Voorbeeld van de leeuw:
Een leeuw heeft heeft altijd een gevaarlijk karakter en wie met een leeuw in contact komt, kan zijn leven laten.
De blootstelling of het contact tussen het gevaar (de leeuw) en een persoon kan dus schade teweegbrengen.
In een dierentuin zui het ricico zo goed als onbestaand moeten zijn. De leeuw is altijd even gevaarlijk. Omdat hij
echter in een kooi opgesloten zit (beschermingsmaatregel), komt hij niet in contact met mensen en kan hij ook
niet aanvallen.
Ø Risico is kans op schade of verlies, rekening houdend met de omvang van de schade. Een gevaar
is dan een bron van schade.
Ø Gevaar: een bron van schade, een intrinsieke eigenschap van producten of situaties waardoor
schade kan worden veroorzaakt.
o Vb: chemisch product kan gevaarlijk zijn, maar dat staat vermeld op het etiket. Het zit in een afgesloten
verpakking, maar toch blijft het gevaarlijke karakter.
Lijst met afkortingen
CPBW Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk. Het is een overlegorgaan die service aanleveren aan
het bedrijf.
DESTEP Model om ontwikkelingen in omgeving te analyseren op verschillende vlakken. Deze zijn op demografisch,
ecologisch, sociaal, technologisch, economisch en politiek terrein.
DRBS Dynamisch risicobeheersingssysteem. Het heeft als doel de planning vd preventie & de uitvoering vh beleid
met betrekking tot het welzijn vd WN’ers bij de uitvoering van hun werk mogelijk te maken.
EDPBW Externe Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk. Een verplichte instantie die zich bezighoudt met
het welzijn vd WN’ers.
IDPBW Interne Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk. Deze heeft taken op het gebied van
risicoanalyse, advies, administratie… de diesnt telt minstens 1 preventieadviseur. Wnr je minder dan 20
WN’ers hebt, mag de WG’er dit zelf doen.
ISO Internationale Organisatie voor Standaardisatie.
Dit is een organisatie over 160 landen die als hoofdtaak gelijke normen moeten opleggen (komt vh Griekse
Isos, wat gelijk betekent)
MUOPO Mens, Uitrusting, Omgeving, Product en Organisatie. Het is een methode die helpt om een totaalbeeld te
schetsen van alle mogelijke risico’s op de werkplaats.
OiRA Online interactive Risk Assessment. Een internetplatform waarmee risicobeoordelingstools kunnen worden
gecreërd.
PDCA Plan, Do, Check, Act. Dit verwijst naar de kwaliteitscirkel van Deming. Het is een hulpmiddel voor
kwaliteitsmanagement en probleemoplossing.
SARIER Systematische Analyse Risico Inventarisatie Evaluatie en Registratie. Een methode die zich baseert op de
systematiek voor het opsporen van gevaren op het gevaar-model.
SWOT Strenghts, Weaknesses, Opportunities & Threats.
Sterktes, Aandachtspunten, Kansen & Bedreigingen. (strategie bepalen op basis van dit model)
VUCA Acroniem dat de huidige ontwikkelingen op wereldvlak kenmerkt op vlak van Volatile, Uncertain, Complex &
Ambiguous. (Snel, Veranderend, Onzeker, Complex & Vaag).
In een VUCA-wereld is er meer dan ooit nood aan het combineren van deze risico-inzichten met nieuwe
kansen en bedreigingen in de omgeving.
Inleiding
1.1 Bedrijfscontext is VUCA. Wat is de betekenis van deze term en geef voorbeelden van
ontwikkelingen in de omgeving.
Er is een enorme toename in de complexiteit en de omvang van de risico’s. Nog nooit waren bedrijven
zo slecht voorbereid op risico’o, maar 27% van de bedrijven heeft de belangrijkste bedreigingen onder
controle. Veel bedrijven kunnen op dit moment alleen maar vooruit gaan of achteruit, stilstaan lukt
bijna niet. ‘Goed zijn’ is niet langer voldoende, je moet in staat zijn om anders te zijn. Bedrijven moeten
dus in snel tempo proactief verschillende uitdagingen aangaan.
Voorbeelden van ontwikkelingen en veranderingen:
Ø De internationalisatie van ondernemingenn odor het wegvallen van Europese grenzen
Ø De gebeurtenissen op de financiële markten en de daaraan verwante financiële en econimische
crisis
Ø De steeds grotere mogelijkheiden op het gebied van informatie-en computertechnologie zoals
internet, e-commerce en sociale media
Ø Steeds strengere wet- en regelgeving, inclusief administratieve verplichtingen waaraan bedrijven
moeten voldoen
VUCA dient om de wereld te omschrijven waarin wij ons op dit moment als mensen en organisaties
bevinden. De wereld rondom ons verandert continu en is onzeker en complex. Hierdoor wordt het
steeds moeilijker om plannen te maken voor lange termijn en deze tot in detail uit te werken.
Voorbeelden kunnen zijn: Cyberaanvallen, verouderde infrastructuur, wijzigende regelgeving…
, Afkorting Voluit Uitleg Oplossingen Uitleg
V Volatile Snel veranderend Vision Heldere visie formuleren & delen.
U Uncertain Onzeker Understanding Organisatie & haar context begrijpen en
samenhang zien.
C Complex Complex Clarity Helderheid verschaffen & inzicht krijgen in
strategische en operationele risico’s
A Ambiguous Vaag, dubbelzinnig Agility Flexibiliteit & veerkracht inbouwen om op
risicosituaties te reageren
1.2 VUCA. De nieuwe wereld vraagt andere vaardigheden en ander leiderschap. Verklaar
Veel mensen denken dat ze alle veranderingen kunnen bijhouden en de hoeveelheid multitasken
aankunnen, maar dit is echter niet zo. In de les hadden we de oefening gekregen om een 9 in de lucht
te tekenen en met onze voet een rondje naar rechts te maken. Apart zijn de oefeningen niet moeilijk,
maar als je ze samen moet uitvoeren, dan zijn ze wel moeilijk, want je hersenen hebben hier
problemen mee.
1.3 VUCA. Het klassieke operationele risicomanagement volstaat niet meer. VUCA vereist
dat bedrijven denken in ‘WAT ALS’-scenario’s. Leg dit uit en pas het vervolgens toe op
het COVID-19 virus.
Onzekerheid is een vast gegeven geworden. Het dwingt ons niet enkel rekening te houden met de
interne organisatie, maar ook met de omgeving waarin we actief zijn. Voorbereiden op zo een risico’s
vergt een integrale kijk op deze risico’s en meervoudige scenario’s (wat als?), net omwille van de
onvoorspelbaarheid van de toekomst.
Bij COVID-19 kun je je in het begin afvragen ‘Wat als covid-19 in ons land terechtkomt?’ Ze zullen alle
mogelijke scenario’s in kaart proberen te brengen en zo veel mogelijk risico’s proberen uit te sluiten
door een proactieve aanpak te nemen en dus geen reactieve aanpak meer.
1.4 Stabiliteit en zekerheid waren lange tijd sleutelwoorden voor een comfortabel leven. De
kenmerken van de VUCA-wereld zijn eerder oncomfortabel. Waarom voelt dit als
oncomfortabel? Hoe kunnen we leren comfortabel te zijn in de VUCA-wereld?
Vroeger volstond het om goed te zijn, maar dit is nu niet meer voldoende. Je kunt alleen maar vooruit
gaan of achteruit gaan. Een bedrijf moet vandaag de dag in staat zijn om anders te zijn en dat voelt
oncomfortabel aan.
In een VUCA -wereld is er echter meer dan ooit nood aan het combineren van deze risico-inzichten
met nieuwe kansen en bedreigingen in de omgeving. Het vergt een evolutie van een reactieve naar
een proactieve aanpak. Aandacht voor preventie blijft belangrijk, maar repressie en veerkracht worden
hieraan toegevoegd en winnen terrein.
1.5 Veranderen. Flexibiliteit. Iedereen heeft er de mond van vol. En toch. Bedrijven waren
nog nooit zo slecht voorbereid op risico’s. Beargumenteer deze stelling.
Bedrijven waren nog nooit zo slecht voorbereid op risico’s. elke organisatie heeft te maken met risico’s.
ze kunnen nooit helemaal voorkomen of beperkt worden, maar wereldwijd is er maar 27% van de
bedrijven die de belangrijkste bedreigingen onder controle heeft. Dat moet dus veranderen.
Veranderen is goed, maar meegaan in de verandering op het gebied van automatisering en
informatietechnologie is noodzakelijk geworden om de concurentie te kunnen bijbenen. Wie niet
veranderd, staat stil of gaat erop achteruit.
Daarom werd de term VUCA bedacht om aan te tonen waarin wij ons op dit moment als mens en
organisatie bevinden. Dit schept een context van veranderingen en dwingt ondernemingen te
evolueren van ‘goed zijn’ naar anders zijn. Bedrijven dienen flexibiliteit in te bouwen en veerkrachtig
te zijn om adequaat op risicosituaties te kunnen reageren. Risicomanagement vormt dus een kans om
de ondernemingsdoelen te bereiken en risico’s uit de weg te schuiven.
, 1.6 Het organische werken zal steeds meer ingeburgerd moeten raken. De tijd van plannen
en beheersen is niet langer mogelijk, dat maakt de Coronaperiode ons pijnlijk duidelijk.
Verklaar.
Corona is niet te voorspellen en het is onmogelijk om alle mogelijke scenario’s vast te leggen en daarop
in te spelen. Je weet niet wat er zal komen dus je moet wel zorgen dat je een proactieve aanpak hebt,
maar je zal er pas wat later kunnen op inspelen.
COVID-19 was in het begin een zeer onvoorspelbaar virus, niemand had dit zien aankomen, je kon dit
dus niet plannen en evenmin beheersen. Er was dus een proactieve aanpak nodig met de nodige
belangrijke keuzes en beslissingen om verdere verspreiding tegen te gaan.
2 Begrippenkader
2.1 Er is geen algemeen aanvaarde definitie van het begrip risico. Hoe zou jij dit concept
afbakenen?
In veel definities van risico vinden we de combinatie terug tussen de mogelijkheid of kans dat een
ongewenste gebeurtenis optreedt en het gevaar voor verlies of schade.
In deze beschrijving staan 2 componenten:
Ø Gevaar: dat verwijst naar onzekerheid over de uitkomst.
Ø Schade/verlies: dat toont dat we ons focussen op een gebeurtenis met een negatieve uitkomst.
De codex omstrijft een risico als: de waarschijnlijkheid dat de schade of de aantasting van het welzijn
van de werknemers zich in bepaalde gebruiksomstandigheden of door blootstelling aan een gevaar
voordoet en de mogelijke omvang van de schade of aantasting.
Ø Gevaar: een situatie die schade kan veroorzaken, het welzijn van de werknemers kan bedreigen,
een stof, een instreinsieke eigenschap (bv; intrinsiek gevaar chemisch product -> bijtend), …
Ø Blootstelling: de mensen, infrastructuur, planten of milieu die door contact met het gevaar
worden bedreigd. Door duur, frequentie en intensiteit te beïnvloeden wijzigt blootstelling
Ø Schade of aantasting van welzijn: nadeel dat iets of iemand ondervindt.
Bv. Arbeidsongeval, stress, diefstal, milieuvervuiling, …
Risico is dus de combinatie van de waarschijnlijkheid van de blootstelling aan het gevaar (kans) en de
omvang van de schade of aantastign (effect): RISICO = kans X effect
Risco is ook de mogelijkheid dat positieve verwachtingen niet in vervulling gaan, onder bepaalde
omstandigheden in een bepaalde periode. (= kans x effect)
2.2 Een risico is altijd een gevaar. Een gevaar is niet altijd een risico. Verklaar.
Voorbeeld van de leeuw:
Een leeuw heeft heeft altijd een gevaarlijk karakter en wie met een leeuw in contact komt, kan zijn leven laten.
De blootstelling of het contact tussen het gevaar (de leeuw) en een persoon kan dus schade teweegbrengen.
In een dierentuin zui het ricico zo goed als onbestaand moeten zijn. De leeuw is altijd even gevaarlijk. Omdat hij
echter in een kooi opgesloten zit (beschermingsmaatregel), komt hij niet in contact met mensen en kan hij ook
niet aanvallen.
Ø Risico is kans op schade of verlies, rekening houdend met de omvang van de schade. Een gevaar
is dan een bron van schade.
Ø Gevaar: een bron van schade, een intrinsieke eigenschap van producten of situaties waardoor
schade kan worden veroorzaakt.
o Vb: chemisch product kan gevaarlijk zijn, maar dat staat vermeld op het etiket. Het zit in een afgesloten
verpakking, maar toch blijft het gevaarlijke karakter.
