Onderwijskunde:
1. Doelgericht werken in het
kleuteronderwijs
1.1.Inleiding
1.2.Ontwikkelingsdoelen in het kleuteronderwijs
Officiële documenten:
Ontwikkelingsdoelen en eindtermen:
beslist door ministerie van Vlaamse gemeenschap departement onderwijs.
Via leerplannen realiseren
- Katholiek onderwijs ZILL
- Leerplannen OVSG ( Onderwijssecretariaat van steden en gemeenten van de Vlaamse
gemeenschap)
- Leerplannen gemeenschapsonderwijs
1.3.De krachtlijnen van het ZILL:
ZILL = zin in leren/ leven
OKB en de katholieke dialoogschool als fundament
OKB= opdrachten voor katholiek basisonderwijs Vlaanderen
5 opdrachten voor leerkrachten en leerkrachtenteams binnen het katholiek onderwijs
• Opdracht 1: Werken aan de schooleigen, christelijke identiteit
• Opdracht 2: Werken aan een geïntegreerd onderwijsinhoudelijk aanbod
• Opdracht 3: Werken aan een stimulerend opvoedingsklimaat en een doeltreffende
didactische aanpak
• Opdracht 4: Werken aan de ontplooiing van elk kind, vanuit een brede zorg
• Opdracht 5: Werken aan de school als gemeenschap en organisatie
Opdracht 1: Werken aan de schooleigen, christelijke identiteit
- Sterk geloof in de groei en ontwikkelkracht van kinderen
o Kinderen willen en kunnen groeien en ontwikkelen
- Het waartoe= waar willen we op uitkomen is een belangrijk streefdoel voor alle kinderen.
, - Uitkomst van onderwijs = intrinsiek gemotiveerde kinderen die goesting hebben in leren en
leven + leren & leven betekenis kunnen geven.
- Identiteit en dialoog
o Werken met respect voor de eigenheid van elke leerling vanuit de Christelijke traditie
o Zien de veelheid en andersheid in onze multiculturele en diverse samenleving niet als
een bedreiging
3 niveaus binnen de persoonsgebonden ontwikkeling:
1. Relationele niveau = jij
2. Groepsniveau = wij
3. Persoonlijk niveau = ik
betekenisvol leren = leren over en in de wereld
ordeningskader met binnencirkel en buitencirkel
Opdracht 2: Werken aan een geïntegreerd onderwijsinhoudelijk aanbod
De harmonische ontwikkeling staat centraal
- 10 ontwikkelvelden met onderliggende ontwikkelthema’s, generieke doelen met
onderliggende leerinhouden en leerlijnen.
- Een samenhangend onderwijsaanbod:
o Ontwikkelvelden en thema’s zijn geen gescheiden werelden
o Verbinding tussen de persoonsgebonden en cultuurgebonden ontwikkeling
o Elk ontwikkelthema en doel doet er toe
o voldoende en herhaalde kansen bieden om onderliggende doelen in voldoende
mate te realiseren.
- Verticale en horizontale samenhang is van belang
- Leren om te leven:
o Geloven in de groei- en ontwikkelingsmogelijkheden van elke leerling
o Functie van de te verwachten leeruitkomsten bij de ontwikkelvelden en thema’s
groeien tot rijke personen.
,Opdracht 3: Werken aan een stimulerend opvoedingsklimaat en een doeltreffende didactische
aanpak
Zorgen voor een krachtige leeromgeving:
- Een positief en veilig leerklimaat
o Binnen de leerlijn kiezen we voor leerlijnen met brede ontwikkelstappen en ruime
referentieperiodes op basis van leeftijd.
o Geduldig zijn met ontwikkeling, leerlingen mogen op eigen tempo vorderen
- Werkelijkheidsnabij onderwijs
o Onderwijs in basisschool is wereldoriënterend onderwijs. Werkelijkheid =
vertrekpunt
o De schepping die ons als een geschenk gegeven is en waar we dus zorg willen voor
dragen
o In de eerste plaats de werkelijkheid opzoeken in de praktijk!!
- Een gezonde leerambitie
o Doel voor elke leerkracht
= leerverwachtingen tov leerlingen op een realistische (en toch voldoende
ambitieuze) wijze af te stemmen op de mogelijkheden en behoeften van elk kind.
- Rijke ondersteuning en interactie
o Belang van competenties tot interactie
zie ontwikkelvelden en –thema’s.
o Kinderen regelmatig uitnodigen om in interactie te treden
o Uitnodigen tot coöperatief samenwerken
- Benutten van de leerkracht
o Leerlingen bewust maken van hun eigen mogelijkheden, ontwikkel – en leerkracht
- Een begeleidende leerkrachtstijl
o Leerkracht= mentor die talenten ontdekt, ondersteunt, uitdaagt en begeleidt
o Ordeningskader is een bril om talenten en ontwikkelkansen te ontdekken
- Effectiviteit van leren
o Leerlingen moeten zich bewust worden van de vorderingen die ze maken.
o Zone van naaste ontwikkeling detecteren
Opdracht 4: Werken aan de ontplooiing van elk kind, vanuit een brede zorg
Verscheidenheid binnen de leerlingengroepen is een uitdaging!
- Analyse beginsituatie
- Gedifferentieerde aanpak
, o Leerlijnen en ontwikkelstappen vorderingen van leerlingen evalueren
o Zorg voor een gedifferentieerde aanpak, 21 kleuters = 21 verschillende leerlijnen en
stappen
o Complementaire, teamgerichte aanpak: verschillende juffen die kunnen helpen
Opdracht 5: Werken aan de school als gemeenschap en organisatie
Gezamenlijke doelgerichtheid:
als pedagogische gemeenschap schooleigen pedagogisch project ondersteunen om zo te komen
tot kwaliteitsvol onderwijs. in samenwerking met alle betrokkenen
Beleidvoerend vermogen:
schoolleiding is mee verantwoordelijk voor implementatie van ZILL + leerplandiscours in de school
De dynamiek van de katholieke dialoogschool:
• Een katholieke dialoogschool verwelkomt iedereen en draagt op een inclusieve wijze zorg
voor de unieke talenten van elke leerling, met bijzondere aandacht voor wie het moeilijk
heeft.
• Een katholieke basisschool verwelkomt iedereen gastvrij, van welke levensbeschouwelijke of
religieuze achtergrond ook.
De harmonische ontwikkeling van elke leerling staat voorop
Leren en leven op school is gericht op de harmonische ontwikkeling van de hele persoon:
- Hoofd
- Hart
- Handen
Investeren in de ontwikkeling van kennis, vaardigheden, attitudes en inzichten die kinderen nodig
hebben om zelfredzaam en gelukkig te functioneren.
- Persoonsgebonden ( 4) & cultuurgebonden ontwikkeling ( 6)
- Velden voortdurend met elkaar in interactie brengen
- Alle velden hebben elkaar nodig
1. Doelgericht werken in het
kleuteronderwijs
1.1.Inleiding
1.2.Ontwikkelingsdoelen in het kleuteronderwijs
Officiële documenten:
Ontwikkelingsdoelen en eindtermen:
beslist door ministerie van Vlaamse gemeenschap departement onderwijs.
Via leerplannen realiseren
- Katholiek onderwijs ZILL
- Leerplannen OVSG ( Onderwijssecretariaat van steden en gemeenten van de Vlaamse
gemeenschap)
- Leerplannen gemeenschapsonderwijs
1.3.De krachtlijnen van het ZILL:
ZILL = zin in leren/ leven
OKB en de katholieke dialoogschool als fundament
OKB= opdrachten voor katholiek basisonderwijs Vlaanderen
5 opdrachten voor leerkrachten en leerkrachtenteams binnen het katholiek onderwijs
• Opdracht 1: Werken aan de schooleigen, christelijke identiteit
• Opdracht 2: Werken aan een geïntegreerd onderwijsinhoudelijk aanbod
• Opdracht 3: Werken aan een stimulerend opvoedingsklimaat en een doeltreffende
didactische aanpak
• Opdracht 4: Werken aan de ontplooiing van elk kind, vanuit een brede zorg
• Opdracht 5: Werken aan de school als gemeenschap en organisatie
Opdracht 1: Werken aan de schooleigen, christelijke identiteit
- Sterk geloof in de groei en ontwikkelkracht van kinderen
o Kinderen willen en kunnen groeien en ontwikkelen
- Het waartoe= waar willen we op uitkomen is een belangrijk streefdoel voor alle kinderen.
, - Uitkomst van onderwijs = intrinsiek gemotiveerde kinderen die goesting hebben in leren en
leven + leren & leven betekenis kunnen geven.
- Identiteit en dialoog
o Werken met respect voor de eigenheid van elke leerling vanuit de Christelijke traditie
o Zien de veelheid en andersheid in onze multiculturele en diverse samenleving niet als
een bedreiging
3 niveaus binnen de persoonsgebonden ontwikkeling:
1. Relationele niveau = jij
2. Groepsniveau = wij
3. Persoonlijk niveau = ik
betekenisvol leren = leren over en in de wereld
ordeningskader met binnencirkel en buitencirkel
Opdracht 2: Werken aan een geïntegreerd onderwijsinhoudelijk aanbod
De harmonische ontwikkeling staat centraal
- 10 ontwikkelvelden met onderliggende ontwikkelthema’s, generieke doelen met
onderliggende leerinhouden en leerlijnen.
- Een samenhangend onderwijsaanbod:
o Ontwikkelvelden en thema’s zijn geen gescheiden werelden
o Verbinding tussen de persoonsgebonden en cultuurgebonden ontwikkeling
o Elk ontwikkelthema en doel doet er toe
o voldoende en herhaalde kansen bieden om onderliggende doelen in voldoende
mate te realiseren.
- Verticale en horizontale samenhang is van belang
- Leren om te leven:
o Geloven in de groei- en ontwikkelingsmogelijkheden van elke leerling
o Functie van de te verwachten leeruitkomsten bij de ontwikkelvelden en thema’s
groeien tot rijke personen.
,Opdracht 3: Werken aan een stimulerend opvoedingsklimaat en een doeltreffende didactische
aanpak
Zorgen voor een krachtige leeromgeving:
- Een positief en veilig leerklimaat
o Binnen de leerlijn kiezen we voor leerlijnen met brede ontwikkelstappen en ruime
referentieperiodes op basis van leeftijd.
o Geduldig zijn met ontwikkeling, leerlingen mogen op eigen tempo vorderen
- Werkelijkheidsnabij onderwijs
o Onderwijs in basisschool is wereldoriënterend onderwijs. Werkelijkheid =
vertrekpunt
o De schepping die ons als een geschenk gegeven is en waar we dus zorg willen voor
dragen
o In de eerste plaats de werkelijkheid opzoeken in de praktijk!!
- Een gezonde leerambitie
o Doel voor elke leerkracht
= leerverwachtingen tov leerlingen op een realistische (en toch voldoende
ambitieuze) wijze af te stemmen op de mogelijkheden en behoeften van elk kind.
- Rijke ondersteuning en interactie
o Belang van competenties tot interactie
zie ontwikkelvelden en –thema’s.
o Kinderen regelmatig uitnodigen om in interactie te treden
o Uitnodigen tot coöperatief samenwerken
- Benutten van de leerkracht
o Leerlingen bewust maken van hun eigen mogelijkheden, ontwikkel – en leerkracht
- Een begeleidende leerkrachtstijl
o Leerkracht= mentor die talenten ontdekt, ondersteunt, uitdaagt en begeleidt
o Ordeningskader is een bril om talenten en ontwikkelkansen te ontdekken
- Effectiviteit van leren
o Leerlingen moeten zich bewust worden van de vorderingen die ze maken.
o Zone van naaste ontwikkeling detecteren
Opdracht 4: Werken aan de ontplooiing van elk kind, vanuit een brede zorg
Verscheidenheid binnen de leerlingengroepen is een uitdaging!
- Analyse beginsituatie
- Gedifferentieerde aanpak
, o Leerlijnen en ontwikkelstappen vorderingen van leerlingen evalueren
o Zorg voor een gedifferentieerde aanpak, 21 kleuters = 21 verschillende leerlijnen en
stappen
o Complementaire, teamgerichte aanpak: verschillende juffen die kunnen helpen
Opdracht 5: Werken aan de school als gemeenschap en organisatie
Gezamenlijke doelgerichtheid:
als pedagogische gemeenschap schooleigen pedagogisch project ondersteunen om zo te komen
tot kwaliteitsvol onderwijs. in samenwerking met alle betrokkenen
Beleidvoerend vermogen:
schoolleiding is mee verantwoordelijk voor implementatie van ZILL + leerplandiscours in de school
De dynamiek van de katholieke dialoogschool:
• Een katholieke dialoogschool verwelkomt iedereen en draagt op een inclusieve wijze zorg
voor de unieke talenten van elke leerling, met bijzondere aandacht voor wie het moeilijk
heeft.
• Een katholieke basisschool verwelkomt iedereen gastvrij, van welke levensbeschouwelijke of
religieuze achtergrond ook.
De harmonische ontwikkeling van elke leerling staat voorop
Leren en leven op school is gericht op de harmonische ontwikkeling van de hele persoon:
- Hoofd
- Hart
- Handen
Investeren in de ontwikkeling van kennis, vaardigheden, attitudes en inzichten die kinderen nodig
hebben om zelfredzaam en gelukkig te functioneren.
- Persoonsgebonden ( 4) & cultuurgebonden ontwikkeling ( 6)
- Velden voortdurend met elkaar in interactie brengen
- Alle velden hebben elkaar nodig
