Historische pedagogiek
LES 1: INTRODUCTIE LES
Examen: online examen: open boek, open vragen + meerkeuze
Geen handboek, wel reader
LESOVERZICHT
- Les 1: introductie les (24 sept)
- Les 2: wat is historische pedagogiek? (1 okt)
- Les 3: over pedagogisering gesproken (8 okt)
- Les 4: gastles: het kolonisatiedebat. De geschiedenis van Belgisch Congo (15 okt)
- Les 5: reformpedagogiek (22 okt)
- Les 6: een geschiedenis van het onderwijs (29 okt)
- Les 7: een geschiedenis van het onderwijs (5 nov)
- Les 8: een geschiedenis van uithuisplaatsing (19 nov)
- Les 9: vrije tijd vanuit een historisch perspectief (26 nov)
- Les 10: afsluitende les (10 dec)
1. INLEIDING
“I see our history in a rather long perspective. Twenty billion years of this universe. Six billion
years of the solar system. Four and seven-tenths billion years of the earth. Three billion years
of life on earth. Three million years of human life. Ten thousand years of civilization. And then
a trivial two hundred years of the Industrial Revolution to bring us to the edge of self-
extinction.”
(Therefore Choose Life, George Wald, June 1979)
A. SITUERING VAN HET OPLEIDINGSONDERDEEL
Onderwijsvisie en -strategie: ‘multiperspectivisme’
- veelheid aan perspectieven
- out of the box denken
- historisch perspectief
Every way of seeing is also a way of not seeing. It is better to have a variety of models and
archetypes so we stay flexible and open.” (K. Burke)
Koppeling met…
- basiscompetenties PW/SW: multiperspectivisme en kritische reflectie
Aanknopen bij… sociale agogiek
- pedagogisering
- sociale kwestie
,Historische pedagogiek
Waarom ‘geschiedenis’ in jullie opleiding?
- Hoe omgaan met geschiedenis in de gedragswetenschappen?
- Geschiedenis als receptenboek?
- Geschiedenis als dynamisch en veranderlijke wetenschap
- Geschiedenis van opvoeding, onderwijs en vorming.
-
“History provides the memory and the curriculum vitae of the human race.” (Aldrich, p. 136)
B. HOEZO GESCHIEDENIS
Kernvragen:
- Wat is kennis?
- Wat is wetenschappelijke kennis?
- Wat is historische kennis?
- Wat is historisch pedagogische kennis?
- Bestaat dé geschiedenis? Neen
- Wie schrijft de geschiedenis? Iedereen heeft andere ervaringen
- Op basis van wat wordt geschiedenis geschreven?
- Reconstructie of constructie?
- Hoe kunnen/willen we het verleden herinneren?
- Kunnen we iets leren van de geschiedenis?
Geschiedenis is geen rechte lijn
Dit opleidingsonderdeel focust op pedagogische ‘vragen’ die doorheen de tijd zijn gesteld en
op de verschillende ‘antwoorden’ die gegeven zijn
Bv. geschiedenis van uithuisgeplaatste kinderen
geschiedenis van de kolonisatie
geschiedenis van de vrije tijd
geschiedenis van het buitengewoon onderwijs
Altijd vertrekken vanuit een historisch feit en dan kijken welke geschiedenissen er over
geschreven zijn. Elk thema die we behandelen kan je plaatsen in dit model.
,Historische pedagogiek
LES 2: WAT IS HISTORISCHE PEDAGOGIEK?
1. OVER DE MUREN GLUREN: HISTORIOGRAFIE VAN EEN DISCIPLINE
“History is a set of lies agreed upon” (Napoleon Bonaparte)
Geschiedenis is een verzameling van leugens waar we het met z’n alleen eens over zijn
geworden.
Geschiedenis is ook een wetenschap.
- ‘een ander soort wetenschap’ => kan dus ook over gediscussieerd worden => vergt
ook een ander soort onderzoek
A. HISTORIOGRAFIE VAN EEN DISCIPLINE
Elke wetenschappelijke discipline is continu onderhevig aan verandering.
Pedagogische wetenschappen door de jaren heen
Relaas dat onze faculteit niet altijd heeft bestaan zoals ze nu bestaat:
- Pedagogische opleiding 1828 Rijksuniversiteit Gent
- 1890 ‘histoire de la pédagogie’ Bel. Univ. Lerarenopl.
- Begin 20ste eeuw: wetenschappelijk belangstelling studie van het kind en zijn opvoeding
- 1928: hoger instituut voor opvoedkunde: faculteit Wijsbegeerte & Letteren
- 1969: instituut -> faculteit
- Academiejaar 1994-1995: licentiaat in de psychologie en licentiaat in de pedagogische
wetenschappen (1 diploma)
- 2005-2006: bachelor of science en master of science in respectievelijk de psychologie
en de pedagogische wetenschappen
Vanaf de 20ste eeuw was er dus steeds meer focus op wetenschappelijk onderzoek i.v.m.
pedagogie
- Door veranderingen in de samenleving
- Leerplicht 1912
- Afbakening kind en volwassen wereld
B. OVER DE MUREN GLUREN
Cultuurhistorische context
- 19de eeuws historisme ~ feiten
- norm- & tijdsgerelateerd
- bovenhistorische uitspraken vermijden
- historische bronnenkritiek
ꜚ tot de feiten komen
ꜚ historicus als fotograaf
ꜚ taal = spiegel
- geen standpunt innemen (logisch aangezien het over feiten gaat)
, Historische pedagogiek
Bloss zeigen wie es eigentlich gewesen”
(L. Von Ranke, grondlegger historisme)
we kijken naar het verleden en zeggen hoe het geweest is ‘als spiegel’
Verzameling van feiten maakt geschiedenis
Men ging er vanuit dat je het verleden gewoon kon reconstrueren.
History and the historian in a context’
- 20ste eeuw
- historische werkelijkheid: a priori – a posteriori ? (F. Ankersmit)
ꜚ historicus als constructor => er hangt veel af van de historicus; perspectief
verschilt en zorgt voor een andere interpretatie
- perspectivistische kenact
Historische Werkelijkheid
- oogpunt
- observatie ~perspectivistisch kennen (F. Nietzsche)
- interpretatie ~ interpretatieve onderzoeksmethoden
Taal
≠ een spiegel
kennis als conversatie (R. Rorty)
- constructie van het verleden
- wetenschappelijke discussie: tussen kennis & werkelijkheid
subjectieve historiciteit (Cf. geschiedenis koloniaal verleden)
pure fictie of wetenschappelijkheid?
- valse van het falsifieerbare onderscheiden (falsifieerbaar= er zit nog waarheid in)
“Het verleden als iets dat er niet is en er toch wel is geweest.” (P. Ricoeur, 2004)
Door de ruimte voor interpretatie is er veel discussie => evolutie in die debatten door bv.
Maatschappelijke veranderingen
Het is belangrijker om de mening van een ander te begrijpen dan dat je er zelf 1 hebt.
Linguïstische wending => wanneer taal een heel belangrijke rol begint te spelen in
historisch pedagogisch onderzoek
Verschillende lezingen
- postmodern perspectief
- heroriënteren basisassumpties modernisme ~ verlichting
veralgemeende vooruitgangsdenken ~ maakbare mens
discursieve ruimte ~ macht & onderdrukking
‘Tekstuele stiltes’ of ‘blinde vlekken’
LES 1: INTRODUCTIE LES
Examen: online examen: open boek, open vragen + meerkeuze
Geen handboek, wel reader
LESOVERZICHT
- Les 1: introductie les (24 sept)
- Les 2: wat is historische pedagogiek? (1 okt)
- Les 3: over pedagogisering gesproken (8 okt)
- Les 4: gastles: het kolonisatiedebat. De geschiedenis van Belgisch Congo (15 okt)
- Les 5: reformpedagogiek (22 okt)
- Les 6: een geschiedenis van het onderwijs (29 okt)
- Les 7: een geschiedenis van het onderwijs (5 nov)
- Les 8: een geschiedenis van uithuisplaatsing (19 nov)
- Les 9: vrije tijd vanuit een historisch perspectief (26 nov)
- Les 10: afsluitende les (10 dec)
1. INLEIDING
“I see our history in a rather long perspective. Twenty billion years of this universe. Six billion
years of the solar system. Four and seven-tenths billion years of the earth. Three billion years
of life on earth. Three million years of human life. Ten thousand years of civilization. And then
a trivial two hundred years of the Industrial Revolution to bring us to the edge of self-
extinction.”
(Therefore Choose Life, George Wald, June 1979)
A. SITUERING VAN HET OPLEIDINGSONDERDEEL
Onderwijsvisie en -strategie: ‘multiperspectivisme’
- veelheid aan perspectieven
- out of the box denken
- historisch perspectief
Every way of seeing is also a way of not seeing. It is better to have a variety of models and
archetypes so we stay flexible and open.” (K. Burke)
Koppeling met…
- basiscompetenties PW/SW: multiperspectivisme en kritische reflectie
Aanknopen bij… sociale agogiek
- pedagogisering
- sociale kwestie
,Historische pedagogiek
Waarom ‘geschiedenis’ in jullie opleiding?
- Hoe omgaan met geschiedenis in de gedragswetenschappen?
- Geschiedenis als receptenboek?
- Geschiedenis als dynamisch en veranderlijke wetenschap
- Geschiedenis van opvoeding, onderwijs en vorming.
-
“History provides the memory and the curriculum vitae of the human race.” (Aldrich, p. 136)
B. HOEZO GESCHIEDENIS
Kernvragen:
- Wat is kennis?
- Wat is wetenschappelijke kennis?
- Wat is historische kennis?
- Wat is historisch pedagogische kennis?
- Bestaat dé geschiedenis? Neen
- Wie schrijft de geschiedenis? Iedereen heeft andere ervaringen
- Op basis van wat wordt geschiedenis geschreven?
- Reconstructie of constructie?
- Hoe kunnen/willen we het verleden herinneren?
- Kunnen we iets leren van de geschiedenis?
Geschiedenis is geen rechte lijn
Dit opleidingsonderdeel focust op pedagogische ‘vragen’ die doorheen de tijd zijn gesteld en
op de verschillende ‘antwoorden’ die gegeven zijn
Bv. geschiedenis van uithuisgeplaatste kinderen
geschiedenis van de kolonisatie
geschiedenis van de vrije tijd
geschiedenis van het buitengewoon onderwijs
Altijd vertrekken vanuit een historisch feit en dan kijken welke geschiedenissen er over
geschreven zijn. Elk thema die we behandelen kan je plaatsen in dit model.
,Historische pedagogiek
LES 2: WAT IS HISTORISCHE PEDAGOGIEK?
1. OVER DE MUREN GLUREN: HISTORIOGRAFIE VAN EEN DISCIPLINE
“History is a set of lies agreed upon” (Napoleon Bonaparte)
Geschiedenis is een verzameling van leugens waar we het met z’n alleen eens over zijn
geworden.
Geschiedenis is ook een wetenschap.
- ‘een ander soort wetenschap’ => kan dus ook over gediscussieerd worden => vergt
ook een ander soort onderzoek
A. HISTORIOGRAFIE VAN EEN DISCIPLINE
Elke wetenschappelijke discipline is continu onderhevig aan verandering.
Pedagogische wetenschappen door de jaren heen
Relaas dat onze faculteit niet altijd heeft bestaan zoals ze nu bestaat:
- Pedagogische opleiding 1828 Rijksuniversiteit Gent
- 1890 ‘histoire de la pédagogie’ Bel. Univ. Lerarenopl.
- Begin 20ste eeuw: wetenschappelijk belangstelling studie van het kind en zijn opvoeding
- 1928: hoger instituut voor opvoedkunde: faculteit Wijsbegeerte & Letteren
- 1969: instituut -> faculteit
- Academiejaar 1994-1995: licentiaat in de psychologie en licentiaat in de pedagogische
wetenschappen (1 diploma)
- 2005-2006: bachelor of science en master of science in respectievelijk de psychologie
en de pedagogische wetenschappen
Vanaf de 20ste eeuw was er dus steeds meer focus op wetenschappelijk onderzoek i.v.m.
pedagogie
- Door veranderingen in de samenleving
- Leerplicht 1912
- Afbakening kind en volwassen wereld
B. OVER DE MUREN GLUREN
Cultuurhistorische context
- 19de eeuws historisme ~ feiten
- norm- & tijdsgerelateerd
- bovenhistorische uitspraken vermijden
- historische bronnenkritiek
ꜚ tot de feiten komen
ꜚ historicus als fotograaf
ꜚ taal = spiegel
- geen standpunt innemen (logisch aangezien het over feiten gaat)
, Historische pedagogiek
Bloss zeigen wie es eigentlich gewesen”
(L. Von Ranke, grondlegger historisme)
we kijken naar het verleden en zeggen hoe het geweest is ‘als spiegel’
Verzameling van feiten maakt geschiedenis
Men ging er vanuit dat je het verleden gewoon kon reconstrueren.
History and the historian in a context’
- 20ste eeuw
- historische werkelijkheid: a priori – a posteriori ? (F. Ankersmit)
ꜚ historicus als constructor => er hangt veel af van de historicus; perspectief
verschilt en zorgt voor een andere interpretatie
- perspectivistische kenact
Historische Werkelijkheid
- oogpunt
- observatie ~perspectivistisch kennen (F. Nietzsche)
- interpretatie ~ interpretatieve onderzoeksmethoden
Taal
≠ een spiegel
kennis als conversatie (R. Rorty)
- constructie van het verleden
- wetenschappelijke discussie: tussen kennis & werkelijkheid
subjectieve historiciteit (Cf. geschiedenis koloniaal verleden)
pure fictie of wetenschappelijkheid?
- valse van het falsifieerbare onderscheiden (falsifieerbaar= er zit nog waarheid in)
“Het verleden als iets dat er niet is en er toch wel is geweest.” (P. Ricoeur, 2004)
Door de ruimte voor interpretatie is er veel discussie => evolutie in die debatten door bv.
Maatschappelijke veranderingen
Het is belangrijker om de mening van een ander te begrijpen dan dat je er zelf 1 hebt.
Linguïstische wending => wanneer taal een heel belangrijke rol begint te spelen in
historisch pedagogisch onderzoek
Verschillende lezingen
- postmodern perspectief
- heroriënteren basisassumpties modernisme ~ verlichting
veralgemeende vooruitgangsdenken ~ maakbare mens
discursieve ruimte ~ macht & onderdrukking
‘Tekstuele stiltes’ of ‘blinde vlekken’
