Samenvatting anatomie centrale zenuwstelsel

Samenvatting anatomie centrale
zenuwstelsel
1. Het centrale zenuwstelsel structuur en functies
1. Functies van het centrale zenuwstelsel
 Motorische functies
o Alle functies die te maken hebebn met beweging
o Beweging resultaat van spiercontracties
o Reguleren & coördineren van de verschillende bewegingen die we maken
 Sensiebele functies
o Verzamelen informatie uit omgeving
o Zintuigen
 Autonome/ vegetatieve functies
o Regeling inwendige organen
o Automatisch/ onbewust
o Onderhevig aan emoties & omgevingsfactoren
 Cognitieve/ hogere functies
o Geheugen, taal, oriëntaties
o Toeschrijven aan hersenschors
o Pas op: diepere structuren hersenen ook een rol
 Neuro-anatomie: verzorgen van verschillende functies volgende dingen nodig
o Anatomische structuren
o Locaties binnen het zenuwstelsel
o Verbindingen
 Niet voldoende om tot normaal functionerende zenuwstelsel te komen
o Neurochemie en neurofarmacologie: chemische activiteiten en invloeden
 Neurotransmitters en hoe we ze beïnvloeden
 Hiermee functies van zenuwstelsel beïnvloeden
o Neurofysiologie: elektrische activiteit van cellen, groepen van cellen en netwerken
 Belangrijk voor communicatie
 Bijdragen bij normale functies zenuwstelsel

2. Anatomische indeling van het zenuwstelsel (figuur 1)
 Centrale zenuwstelsel
o Grote hersenen (cerebrum)
o Kleine hersenen (cerebellum)
o Hersenstam
 Mesencephalon
 Pons
 Medulla oblongata
o Ruggenmerg
 Perifeer zenuwstelsel
o Craniale zenuwen
o Spinale zenuwen


1

,  Radices
 Spinale zenuwen
 Plexussen
 Perifere zenuwen

3. Werking
 Signaal oppikken sensibele receptor  door perifere zenuwstelsel  centraal zenuwstelsel
  CZS integreren & verwerken info
(formuleert soort antwoord)  perifere
zenuwstelsel
  bv. spier (motorische output)
 Perifere zenuwstelsel: verkeer in 2 richtingen
o Belangrijk bij letsels
 Viscerale sensibiliteit van inwendige organen
 Perifere zenuwen (ook craniale zenuwen !)
vaak gemengd: afferente (sensiebele) en
efferente componenten (motorisch/autonoom)

2. Microscopische structuur en functie
1. Celtypes binnen centrale zenuwstelsel
 Neuronen/ zenuwcellen
o Basiseenheid van CZS
o Prikkelbare elementen
 Steuncellen
o Gliacellen (astrocyten, oligodendrocyten, microgliacellen)
o Ependymcellen (binnenwand vormen vochtholtes hersenen)

1. Neuronen
Figuur p14

 Actieve cellen, verbruiken veel energie
 Cellichaam : kern & cytoplasma met organellen
o Mitochondriën aanwezig: belangrijk aanleveren energie
 Uitlopers
o Dendrieten: aanvoerders informatie (meerdere)
o Axon (1 exemplaar)
 Functie: overbrengen prikkel ene deel zenuwstelsel naar ander deel zenuwstelsel
o Via elektrische geleiding over celmembraan
o Einde verloop axon contact (synaps) maken andere cel (chemische overdracht)
 Gevoelig aan insulten (bv zuurstoftekort)
o Neuronen afh aan aanvoer energie
o Energie komt uit zuurstof en glucose
o Te kort  zenuwschade
 Soorten
o Bipolaire neuronen
o Pseudo-unipolaire neuronen
o Multipolaire neuronen
 Ontladen via het alles of niks principe

2

, o Dit door het overschrijden van drempel (afh hoeveelheid binnenkomende signalen)
o Veel binnenkomende signalen via dendrieten, 1 uitgaand signaal

2. Elektrische geleiding
 Prikkel overschrijdt bepaalde drempel  openingen opengaan  stromen ionen 
polariteit over membraan veranderen  ontstaan golf binnen zenuwvezels
 Na tijd ionenstromen omkeren (energetisch proces)  ionen buiten cel gepompt 
polariteit terug herstellen

Normale geleiding vs saltatoire geleiding: rol van myeline
 Verlopen over celmembraan  proces te traag (geen vlotte functie ZS)
 Myelinisatie als oplossing
o Myeline vetlaag die rond axonen & dendrieten  snellere geleiding
o Saltatoire/ sprongsgewijze geleiding
o Myeleine zorgt dat ontlading nu een sprongetje van ene open plaats naar ander
(knoop van Ranvier) zo prikkel sneller over celmembraan geleidt
 CZS: bijna alle vezels gemyeliniseerd
o Uitz.: pijnvezels

3. Chemische geleiding- synapsen
 Loslaten neurotransmitters (aangemaakt in axon) als prikkel op einde van axon komt
 In synaptische spleet neurotransmitter vrij gediffundeerd tot hij receptor ontmoet 
opnieuw kanalen openen (excitatie)  nieuwe prikkel ontstaan in nieuwe cel
 Neurotransmitters bv : dopamine, acetylcholine, noradrenaline, serotonine, glutamaat…
o Afh van plaats verschillende functies
o Basis voor medicatie, receptoren op andere manier beïnvloeden
 Neuron – spier = motorische eindplaat

4. Synaptische summatie
 Synaptische signalen opgepikt door dendrieten gaan opgeteld worden
o In tijd: kort na elkaar, tegelijkertijd
o In ruimte: verschillende synapsen tegelijkertijd dezelfde signalen overbrengen die
lijden tot bereiken van drempel

5. Neuroglia cellen
Figuur p17

 In aantal meer dan neuronen
 Perifeer zenuwstelsel
o Schwann cellen: myeline aanmaak PZS
 1 zenuwvezels van myeline voorzien
o Satelliet cellen
 Centraal zenuwstelsel
o Oligodendrocyten: myeline aanmaak CZS
 Meerdere uitlopers  myeline zorgen voor meerdere zenuwvezels
o Astrocyten: bloed-hersenbarrière
o Microglia: opruimen afvalstoffen
o Ependymcellen: in ventrikels




3

, Myeline vorming
 Vetlaag rond axonen & dendrieten
 Belang knopen Ranvier: sprongsgewijze geleiding

Bloed-hersenbarrière
 Tussen bloedbaan & interne milieu CZS
 Beveiliging: bepaalde stoffen niet binnen CZS
o Gifstoffen, medicatie, ….
 Vochtregulatie
o Binnen bloedvaten laten
o Niet meer doorlaten dan nodig
 Doorbroken: verhoogde permeabiliteit  vocht ophopingen
o Bv. bij tumoren, trauma’s, infecties, ontstekingen
 Verschillende onderdelen
o Wand bloedvaten
o Basale membraan
o Voetjes astrocyten: zorgen voor correcte stofwisseling (hierboven)

3. Ontstaan en ontwikkeling van het centrale
zenuwstel
1. Het ontstaan (figuur 2)
 Bevruchte eicel (zygote) gaat delen  blastula
 Gastrulatie: insnoering tot kanaal er doorheen
o Voorloper darmkanaal
 Zo ontstaat onderscheidt tss verschillende weefsels (kiemlagen)
o Buitenkant: ectoderm (blauw)
 Aanleiding vorming huid & zenuwstelsel
o Binnenkant: endoderm (groen)
 Aanleiding vorming inwendige organen
o Midden: mesoderm (rood)
 Aanleiding vorming spieren, skelet, vaatstelsel
 Gastrula in baarmoederband nestelen

1. Ontwikkeling centrale zenuwstelsel uit ectoderm kiemlaag
Figuur p20, p21
Stap1 : figuur 4
 Door gastrulatie voor en achter zijde aanwezig
 Na weken duidelijk onderscheidt rug en buikzijde
 Rugzijde
o Ontwikkelen notochord: aanleg deel tussenwervelschijven
o Bovenliggende ectoderm verdikken: neurale plaat
 Verder insnoeren naar diepte  fusie vanboven  ontstaan primitieve buis
omringt mesodermale structuren (dit worden dan wervels & spieren gelegen
naast CZS)
 Neurale crest: elementen op de rand (groen) aanleiding geven tot elementen
PZS


4