Grondbeginselen van de fiscaliteit en
fiscale procedure
Examen:
- Schriftelijk
- Meerkeuze + open vragen
- Gebruik wetboek toegestaan
Inhoudstafel
1 ALGEMENE BEGINSELEN ........................................................................................................... 4
1.1 BEGRIP ‘BELASTING’ ................................................................................................................... 4
1.2 INDELING VAN BELASTINGEN ......................................................................................................... 4
1.2.1 WIJZE VAN HEFFING ........................................................................................................................ 5
1.2.2 GRONDSLAG .................................................................................................................................. 5
1.2.3 DIRECT VS INDIRECTE BELASTINGEN.................................................................................................... 5
1.2.4 FISCALE WETBOEKEN ....................................................................................................................... 5
1.3 BEVOEGDHEID OM BELASTINGEN TE HEFFEN ..................................................................................... 6
1.3.1 BEVOEGDHEID VAN DE GEWESTEN ..................................................................................................... 6
1.4 TER INFO: HIËRARCHIE DER RECHTSNORMEN .................................................................................... 7
2 BEGINSELEN IN HET FISCAAL RECHT .......................................................................................... 8
2.1 BELASTINGONTWIJKING VS BELASTINGONTDUIKING ........................................................................... 9
2.1.1 BELASTINGONTWIJKING (KEUZE VAN DE MINST BELASTE WEG) ................................................................ 9
2.1.2 BELASTINGONTDUIKING ................................................................................................................... 9
2.2 BESTRIJDEN VAN ‘FISCAAL MISBRUIK’ ........................................................................................... 10
2.3 BESCHERMING BIJ HET TOT STAND KOMEN VAN MATERIËLE BELASTINGREGELS ....................................... 11
2.3.1 EENJARIGHEIDSBEGINSEL ............................................................................................................... 11
2.3.2 GELIJKHEIDSBEGINSEL.................................................................................................................... 11
2.3.3 NIET RETRO-ACTIVITEITSBEGINSEL ................................................................................................... 12
2.3.4 FISCALE NON BIS IN IDEM BEGINSEL .................................................................................................. 13
2.4 RECHTZEKERHEIDSBEGINSEL ....................................................................................................... 13
2.5 VERTROUWENSBEGINSEL ........................................................................................................... 14
3 VERHOUDING MET ANDERE RECHTSTAKKEN .......................................................................... 14
3.1 BEGRIP DAT NIET DOOR FISCALE WET WORDT GEDEFINIEERD .............................................................. 14
4 FISCALE PROCEDURE............................................................................................................... 15
4.1 ALGMENE INLEIDING EN OVERZICHT ............................................................................................. 15
4.1.1 OVERZICHT FISCALE PROCEDURE...................................................................................................... 16
,4.2 DEEL 1: ALGEMENE FISCALE PROCEDUREREGELS .............................................................................. 16
4.2.1 NORMERINGSBEVOEGDHEID INZAKE FISCALE PROCEDURE .................................................................... 16
4.2.2 HET REDELIJKHEIDSBEGINSEL EN VERBOD OP WILLEKEUR ...................................................................... 17
4.2.3 RECHTEN VAN VERDEDIGING: HOOR- EN INZAGERECHT/ ONPARTIJDIGHEID ............................................. 18
4.2.4 MOTIVERINGSPLICHT .................................................................................................................... 19
4.2.5 ZORGVULDIGHEIDSBEGINSEL (CF. LEERSTUK ONRECHTMATIGE DAAD) ..................................................... 19
4.2.6 FAIR PLAY-BEGINSEL ...................................................................................................................... 19
4.2.7 VERBOD VAN MACHTSAFWENDING (!!) ............................................................................................ 20
4.2.8 GELIJKHEIDSBEGINSEL.................................................................................................................... 21
4.2.9 RECHTSZEKERHEID – VOORZIENBAARHEID ......................................................................................... 21
5 DEEL 2: AANGIFTE ................................................................................................................... 21
5.1 JURIDISCHE KARAKTER VAN EEN FISCALE AANGIFTE .......................................................................... 22
5.2 AANGIFTEVERPLICHTING IN DE INKOMSTENBELASTING ...................................................................... 22
5.2.1 ALGEMENE AANGIFTE .................................................................................................................... 22
5.2.2 UITZONDERINGEN OP DE AANGIFTEPLICHT ........................................................................................ 22
5.2.3 VORM VAN DE AANGIFTE ............................................................................................................... 23
5.3 INHOUD VAN DE AANGIFTE ......................................................................................................... 23
5.3.1 PERSONENBELASTING: ................................................................................................................... 23
5.3.2 VENNOOTSCHAPSBELASTING: ......................................................................................................... 24
5.3.3 BIJZONDERE AANGIFTEVERPLICHTINGEN INZAKE INKOMSTENBELASTINGEN .............................................. 24
5.3.4 TERMIJN VAN DE AANGIFTE ............................................................................................................ 24
5.3.5 GEVOLGEN VAN DE NIET-AANGIFTE, LAATTIJDIGE, ONVOLLEDIGE OF ONJUISTE AANGIFTE ........................... 24
6 DEEL 3: DE FISCALE CONTROLE ................................................................................................ 26
6.1 ONDERZOEKSBEVOEGDHEDEN IN DE INKOMSTENBELASTING .............................................................. 26
6.1.1 DUUR VAN HET ONDERZOEK ........................................................................................................... 26
6.1.2 UITBREIDING VAN DE ONDERZOEKSTERMIJN ...................................................................................... 28
6.1.3 ONDERZOEKSTERMIJN VS AANSLAGTERMIJN ...................................................................................... 29
6.1.4 ONDERZOEKSBEVOEGDHEDEN TEN AANZIEN VAN DE BELASTINGPLICHTIGE .............................................. 29
6.1.5 ONDERZOEKSMACHTEN TEN AANZIEN VAN DERDEN ............................................................................ 35
6.1.6 FISCAAL ONDERZOEK EN BEROEPSGEHEIM ......................................................................................... 39
6.1.7 FISCAAL ONDERZOEK EN BANKGEHEIM.............................................................................................. 39
6.1.8 ONDERZOEKSMACHTEN IN DE BTW ................................................................................................. 42
7 DEEL 4: BEWIJS VAN DE BELASTING ........................................................................................ 43
7.1 BEWIJSLAST – ALGEMEEN........................................................................................................... 43
7.1.1 BEWIJSLAST ................................................................................................................................. 43
7.2 BEWIJSKRACHT ........................................................................................................................ 44
7.3 BEWIJSMIDDELEN INZAKE INKOMSTENBELASTINGEN ........................................................................ 44
7.3.1 ALGEMEEN – ART 340 WIB92 ....................................................................................................... 44
7.4 DE AARD VAN DE ANTI-MISBRUIKMAATREGEL – ARTIKEL 344 §1 WIB92 (NIEUW) ................................. 52
7.5 ONRECHTMATIG VERKREGEN BEWIJS ............................................................................................ 52
7.5.1 IMPLICATIES................................................................................................................................. 53
8 DEEL 5: DE AANSLAGPROCEDURE ........................................................................................... 55
2
,8.1 DE AANSLAGPROCEDURE IN DE INKOMSTENBELASTINGEN ................................................................. 55
8.1.1 DE PROCEDURE VAN WIJZIGING VAN AANGIFTE (ART. 346 WIB92) ....................................................... 55
8.1.2 PROCEDURE VAN AANSLAG VAN AMBTSWEGE .................................................................................... 56
8.1.3 AANSLAGTERMIJNEN ..................................................................................................................... 57
8.1.4 HET AANSLAGBILJET (ART. 136 KB/WIB92) ..................................................................................... 61
8.2 AANSLAGPROCEDURE IN DE BTW ................................................................................................. 62
8.2.1 NAHEFFINGSPROCEDURE ............................................................................................................... 62
9 DEEL 6: DE GESCHILLENPROCEDURE = BEZWAARPROCEDURE ................................................. 63
9.1 DE BEZWAARPROCEDURE (ART 366 E.V. WIB92) ........................................................................... 63
9.1.1 BEZWAARRECHT: .......................................................................................................................... 63
9.1.2 VOORWERP VAN HET BEZWAAR: ..................................................................................................... 64
9.1.3 WIJZE VAN BEZWAAR: ................................................................................................................... 64
9.1.4 BEZWAARTERMIJN: ....................................................................................................................... 64
9.1.5 BEZWAARPROCEDURE ................................................................................................................... 65
9.2 PROCEDURE VAN ONTHEFFING VAN AMBTSWEGE IN DE INKOMSTENBELASTING (ART 376 E.V. WIB92) ...... 66
9.3 FISCALE BEMIDDELING ............................................................................................................... 67
9.3.1 SCHORSENDE BEMIDDELINGSAANVRAGEN ......................................................................................... 68
9.4 DE RECHTZETTINGSPROCEDURE (ARTIKEL 375, §1/1 WIB92) ........................................................... 68
9.4.1 INDIRECTE BELASTINGEN ................................................................................................................ 69
9.4.2 DE GERECHTELIJKE FASE ................................................................................................................. 69
3
, 1 Algemene beginselen
1.1 Begrip ‘belasting’
Geen definitie in de grondwet -> wel volgens Hof van Cassatie:
“Een op grond van hun gezag door de Staat, gemeenten en provincies verrichte heffing op
geldmiddelen van de personen die hun grondgebied bewonen, of aldaar belangen bezitten, om te
worden aangewend voor de diensten van openbaar nut”
Rechtsleer voegt daaraantoe: geen rechtstreekse en individuele tegenprestatie
ó Vergoedingsretributie: als er wel rechtstreekse en individuele tegenprestatie is
Vb. nummerplaat aanvragen, parkeerticket kopen
ó Sociale zekerheidsbijdrage: ter financiering van stelsels van tegemoetkomingen ter
vervanging of aanvulling van het inkomen
Verschil ligt in naar welk potje het gaat; sociale zekerheidsbijdrage is specifiek voor
sociale zkerheid te financieren, belasting vaak om gedrag te stimuleren = regulerings
instrument
1.2 Indeling van belastingen
1. Rijksbelastingen – Federale overheid – vb. BTW
2. Regionale belastingen – Gewesten / regio’s
a. Eigenlijke (of ‘autonome’) fiscale bevoegdheden (art. 170, § 2 GW)
-> drastisch ingeperkt door federale wetgever (W. 23/01/1989 -> gewesten mogen
geen belasting heffen op materie waarop de federale overheid al belasting op heft)
voorbeeld van conflict: Turteltaks; energieheffing die nauw aansluit bij federale
belasting op het elektriciteitsverbruik -> mag dus niet
Opm.:
• Autonoom omdat ze rechtstreeks uit de grondwet putten
• Belgische staat kan bevoegdheid beperken
• Gemeenschappen voeren niet zelf belasting want hebben geen
grondgebied
b. Oneigenlijke (of ‘overgedragen’) fiscale bevoegdheden (titel III Bijzondere
Financieringswet (BFW) dd. 16/01/1989) (o.a. onroerende voorheffing,
schenkingsrechten, successierechten)
Opm.:
• Waren vroeger federale belastingen opbrengst gaat naar gewesten
• Gewesten kunnen enkele zaken zelf bepalen zoals de
heffingsgrondslag, belasting voet, vrijstellingen
c. Fiscale autonomie personenbelasting (titel III/1 BFW=bijzondere financieringswet)
3. Lokale belastingen – gemeentes/ provincies – vb. algemene gezinsbelasting
a. Moeten rekening houden met wat hogere overheid al belast
4
fiscale procedure
Examen:
- Schriftelijk
- Meerkeuze + open vragen
- Gebruik wetboek toegestaan
Inhoudstafel
1 ALGEMENE BEGINSELEN ........................................................................................................... 4
1.1 BEGRIP ‘BELASTING’ ................................................................................................................... 4
1.2 INDELING VAN BELASTINGEN ......................................................................................................... 4
1.2.1 WIJZE VAN HEFFING ........................................................................................................................ 5
1.2.2 GRONDSLAG .................................................................................................................................. 5
1.2.3 DIRECT VS INDIRECTE BELASTINGEN.................................................................................................... 5
1.2.4 FISCALE WETBOEKEN ....................................................................................................................... 5
1.3 BEVOEGDHEID OM BELASTINGEN TE HEFFEN ..................................................................................... 6
1.3.1 BEVOEGDHEID VAN DE GEWESTEN ..................................................................................................... 6
1.4 TER INFO: HIËRARCHIE DER RECHTSNORMEN .................................................................................... 7
2 BEGINSELEN IN HET FISCAAL RECHT .......................................................................................... 8
2.1 BELASTINGONTWIJKING VS BELASTINGONTDUIKING ........................................................................... 9
2.1.1 BELASTINGONTWIJKING (KEUZE VAN DE MINST BELASTE WEG) ................................................................ 9
2.1.2 BELASTINGONTDUIKING ................................................................................................................... 9
2.2 BESTRIJDEN VAN ‘FISCAAL MISBRUIK’ ........................................................................................... 10
2.3 BESCHERMING BIJ HET TOT STAND KOMEN VAN MATERIËLE BELASTINGREGELS ....................................... 11
2.3.1 EENJARIGHEIDSBEGINSEL ............................................................................................................... 11
2.3.2 GELIJKHEIDSBEGINSEL.................................................................................................................... 11
2.3.3 NIET RETRO-ACTIVITEITSBEGINSEL ................................................................................................... 12
2.3.4 FISCALE NON BIS IN IDEM BEGINSEL .................................................................................................. 13
2.4 RECHTZEKERHEIDSBEGINSEL ....................................................................................................... 13
2.5 VERTROUWENSBEGINSEL ........................................................................................................... 14
3 VERHOUDING MET ANDERE RECHTSTAKKEN .......................................................................... 14
3.1 BEGRIP DAT NIET DOOR FISCALE WET WORDT GEDEFINIEERD .............................................................. 14
4 FISCALE PROCEDURE............................................................................................................... 15
4.1 ALGMENE INLEIDING EN OVERZICHT ............................................................................................. 15
4.1.1 OVERZICHT FISCALE PROCEDURE...................................................................................................... 16
,4.2 DEEL 1: ALGEMENE FISCALE PROCEDUREREGELS .............................................................................. 16
4.2.1 NORMERINGSBEVOEGDHEID INZAKE FISCALE PROCEDURE .................................................................... 16
4.2.2 HET REDELIJKHEIDSBEGINSEL EN VERBOD OP WILLEKEUR ...................................................................... 17
4.2.3 RECHTEN VAN VERDEDIGING: HOOR- EN INZAGERECHT/ ONPARTIJDIGHEID ............................................. 18
4.2.4 MOTIVERINGSPLICHT .................................................................................................................... 19
4.2.5 ZORGVULDIGHEIDSBEGINSEL (CF. LEERSTUK ONRECHTMATIGE DAAD) ..................................................... 19
4.2.6 FAIR PLAY-BEGINSEL ...................................................................................................................... 19
4.2.7 VERBOD VAN MACHTSAFWENDING (!!) ............................................................................................ 20
4.2.8 GELIJKHEIDSBEGINSEL.................................................................................................................... 21
4.2.9 RECHTSZEKERHEID – VOORZIENBAARHEID ......................................................................................... 21
5 DEEL 2: AANGIFTE ................................................................................................................... 21
5.1 JURIDISCHE KARAKTER VAN EEN FISCALE AANGIFTE .......................................................................... 22
5.2 AANGIFTEVERPLICHTING IN DE INKOMSTENBELASTING ...................................................................... 22
5.2.1 ALGEMENE AANGIFTE .................................................................................................................... 22
5.2.2 UITZONDERINGEN OP DE AANGIFTEPLICHT ........................................................................................ 22
5.2.3 VORM VAN DE AANGIFTE ............................................................................................................... 23
5.3 INHOUD VAN DE AANGIFTE ......................................................................................................... 23
5.3.1 PERSONENBELASTING: ................................................................................................................... 23
5.3.2 VENNOOTSCHAPSBELASTING: ......................................................................................................... 24
5.3.3 BIJZONDERE AANGIFTEVERPLICHTINGEN INZAKE INKOMSTENBELASTINGEN .............................................. 24
5.3.4 TERMIJN VAN DE AANGIFTE ............................................................................................................ 24
5.3.5 GEVOLGEN VAN DE NIET-AANGIFTE, LAATTIJDIGE, ONVOLLEDIGE OF ONJUISTE AANGIFTE ........................... 24
6 DEEL 3: DE FISCALE CONTROLE ................................................................................................ 26
6.1 ONDERZOEKSBEVOEGDHEDEN IN DE INKOMSTENBELASTING .............................................................. 26
6.1.1 DUUR VAN HET ONDERZOEK ........................................................................................................... 26
6.1.2 UITBREIDING VAN DE ONDERZOEKSTERMIJN ...................................................................................... 28
6.1.3 ONDERZOEKSTERMIJN VS AANSLAGTERMIJN ...................................................................................... 29
6.1.4 ONDERZOEKSBEVOEGDHEDEN TEN AANZIEN VAN DE BELASTINGPLICHTIGE .............................................. 29
6.1.5 ONDERZOEKSMACHTEN TEN AANZIEN VAN DERDEN ............................................................................ 35
6.1.6 FISCAAL ONDERZOEK EN BEROEPSGEHEIM ......................................................................................... 39
6.1.7 FISCAAL ONDERZOEK EN BANKGEHEIM.............................................................................................. 39
6.1.8 ONDERZOEKSMACHTEN IN DE BTW ................................................................................................. 42
7 DEEL 4: BEWIJS VAN DE BELASTING ........................................................................................ 43
7.1 BEWIJSLAST – ALGEMEEN........................................................................................................... 43
7.1.1 BEWIJSLAST ................................................................................................................................. 43
7.2 BEWIJSKRACHT ........................................................................................................................ 44
7.3 BEWIJSMIDDELEN INZAKE INKOMSTENBELASTINGEN ........................................................................ 44
7.3.1 ALGEMEEN – ART 340 WIB92 ....................................................................................................... 44
7.4 DE AARD VAN DE ANTI-MISBRUIKMAATREGEL – ARTIKEL 344 §1 WIB92 (NIEUW) ................................. 52
7.5 ONRECHTMATIG VERKREGEN BEWIJS ............................................................................................ 52
7.5.1 IMPLICATIES................................................................................................................................. 53
8 DEEL 5: DE AANSLAGPROCEDURE ........................................................................................... 55
2
,8.1 DE AANSLAGPROCEDURE IN DE INKOMSTENBELASTINGEN ................................................................. 55
8.1.1 DE PROCEDURE VAN WIJZIGING VAN AANGIFTE (ART. 346 WIB92) ....................................................... 55
8.1.2 PROCEDURE VAN AANSLAG VAN AMBTSWEGE .................................................................................... 56
8.1.3 AANSLAGTERMIJNEN ..................................................................................................................... 57
8.1.4 HET AANSLAGBILJET (ART. 136 KB/WIB92) ..................................................................................... 61
8.2 AANSLAGPROCEDURE IN DE BTW ................................................................................................. 62
8.2.1 NAHEFFINGSPROCEDURE ............................................................................................................... 62
9 DEEL 6: DE GESCHILLENPROCEDURE = BEZWAARPROCEDURE ................................................. 63
9.1 DE BEZWAARPROCEDURE (ART 366 E.V. WIB92) ........................................................................... 63
9.1.1 BEZWAARRECHT: .......................................................................................................................... 63
9.1.2 VOORWERP VAN HET BEZWAAR: ..................................................................................................... 64
9.1.3 WIJZE VAN BEZWAAR: ................................................................................................................... 64
9.1.4 BEZWAARTERMIJN: ....................................................................................................................... 64
9.1.5 BEZWAARPROCEDURE ................................................................................................................... 65
9.2 PROCEDURE VAN ONTHEFFING VAN AMBTSWEGE IN DE INKOMSTENBELASTING (ART 376 E.V. WIB92) ...... 66
9.3 FISCALE BEMIDDELING ............................................................................................................... 67
9.3.1 SCHORSENDE BEMIDDELINGSAANVRAGEN ......................................................................................... 68
9.4 DE RECHTZETTINGSPROCEDURE (ARTIKEL 375, §1/1 WIB92) ........................................................... 68
9.4.1 INDIRECTE BELASTINGEN ................................................................................................................ 69
9.4.2 DE GERECHTELIJKE FASE ................................................................................................................. 69
3
, 1 Algemene beginselen
1.1 Begrip ‘belasting’
Geen definitie in de grondwet -> wel volgens Hof van Cassatie:
“Een op grond van hun gezag door de Staat, gemeenten en provincies verrichte heffing op
geldmiddelen van de personen die hun grondgebied bewonen, of aldaar belangen bezitten, om te
worden aangewend voor de diensten van openbaar nut”
Rechtsleer voegt daaraantoe: geen rechtstreekse en individuele tegenprestatie
ó Vergoedingsretributie: als er wel rechtstreekse en individuele tegenprestatie is
Vb. nummerplaat aanvragen, parkeerticket kopen
ó Sociale zekerheidsbijdrage: ter financiering van stelsels van tegemoetkomingen ter
vervanging of aanvulling van het inkomen
Verschil ligt in naar welk potje het gaat; sociale zekerheidsbijdrage is specifiek voor
sociale zkerheid te financieren, belasting vaak om gedrag te stimuleren = regulerings
instrument
1.2 Indeling van belastingen
1. Rijksbelastingen – Federale overheid – vb. BTW
2. Regionale belastingen – Gewesten / regio’s
a. Eigenlijke (of ‘autonome’) fiscale bevoegdheden (art. 170, § 2 GW)
-> drastisch ingeperkt door federale wetgever (W. 23/01/1989 -> gewesten mogen
geen belasting heffen op materie waarop de federale overheid al belasting op heft)
voorbeeld van conflict: Turteltaks; energieheffing die nauw aansluit bij federale
belasting op het elektriciteitsverbruik -> mag dus niet
Opm.:
• Autonoom omdat ze rechtstreeks uit de grondwet putten
• Belgische staat kan bevoegdheid beperken
• Gemeenschappen voeren niet zelf belasting want hebben geen
grondgebied
b. Oneigenlijke (of ‘overgedragen’) fiscale bevoegdheden (titel III Bijzondere
Financieringswet (BFW) dd. 16/01/1989) (o.a. onroerende voorheffing,
schenkingsrechten, successierechten)
Opm.:
• Waren vroeger federale belastingen opbrengst gaat naar gewesten
• Gewesten kunnen enkele zaken zelf bepalen zoals de
heffingsgrondslag, belasting voet, vrijstellingen
c. Fiscale autonomie personenbelasting (titel III/1 BFW=bijzondere financieringswet)
3. Lokale belastingen – gemeentes/ provincies – vb. algemene gezinsbelasting
a. Moeten rekening houden met wat hogere overheid al belast
4
