2021
Fysiologie van het
kraambed 2
SAMENVATTING
AMBER ANSAELENS
,INLEIDING
o Nadruk op late postpartum
o Vanaf dag 8 na bevalling tot dag 42
DOEL EN ORGANISATIE VAN ZORG VOOR MOEDER EN KIND IN DE LATE POSTNATALE
PERIODE
DOEL VAN POSTNATALE ZORG
o De pas bevallen vrouw helpen om zich aan te passen aan haar nieuwe rol als moeder, haar vertrouwen
te geven om de rol zelfzeker op te nemen en om te gaan met haar nieuwe verantwoordelijkheden
o Het fysisch welbevinden van moeder en kind bevorderen en observeren
o Het psychich welbevinden van moeder en kind bevorderen en observeren
o Gezondheidspromotie en voorlichting in verband met de noden en ontwikkeling van het kind voorzien
voor de moeder en haar familie
ORGANISATIE VAN ZORG IN LATE POSTNATALE PERIODE
o Vroedvrouw past haar zorg toe aan de hand van een postnataal zorgpad
o Bij thuisbevalling of poliklinisch bevallen vindt de postnatale zorg volledig thuis plaats
o Bij normaal verblijf in het ziekenhuis zal dit deels in het ziekenhuis deels buiten de muren van
deze zorginstelling plaatsvinden
o Minimaal aantal (huis)bezoeken is afhankelijk van de node, behoeften en wensen van het kraamgezin
o Worden gepland op kritische momenten binnen de postnatale periode
o Hoofdzakelijk verricht gedurende de 1ste 6 à 8 weken na bevalling
o Timing bezoeken:
o Tussen dag 7à 14
o Rond 1 maand
o Tussen 6 à 8 weken na bevalling
o Kan thuis plaatsvinden of in de praktijk van de vroedvrouw
o Betaling bezoeken:
o Postnatale bezoeken worden volledig terugbetaald door de mutualiteit indien men kiest voor
een geconventioneerde vroedvrouw
o Kilometervergoeding of dossierskosten kunnen wel aangerekend worden
o Aantal bezoeken kan uitgebreid worden op voorschrift van de arts
o Schematisch overzicht van de minimale postnatale zorgen en voorlichting (VBOV)
Plaats zorgen na ontslag Zorg moeder Zorg baby GVO
Dag 7-14 Thuis/ praktijk X X Gedoseerd
1 maand Thuis/ praktijk Indicatie K&G Gedoseerd
Indicatie
6-8 weken Thuis/ praktijk X K&G Gedoseerd
Gyneacoloog/ huisarts Indicatie
…-1 jaar Thuis/ praktijk Indicatie Indicatie Gedoseerd
1
,ZORG EN OBSERVATIES VOOR DE MOEDER IN DE LATE POSTNATALE PERIODE
o In eerste plaats dient een evaluatie van de fysieke en mentale gezondheidstoestand te gebeuren
o Gezondheid en welzijn van de mama moet worden nagegaan
o Belangrijke observaties:
o Observatie fysisch en algemeen welzijn
o Verloskundige parameters
o Vitale parameters
o Mictie
o Defaecatie
o Pijn
o Perineum
o Observatie psychisch welzijn en moeheid
o Babyblues
o Algemene raadgevingen
o Vermoeidheid
o Moeder-kind binding
o Moederschap
o Partnerrelatie
o Ouderschap en opvoeden
o Stimuleren postnataal onderzoek
o Navraag anticonceptie, hernemen seksuele activiteit en eventuele dyspareünie
o Observatie aanwijzingen/ tekenen huiselijk geweld
FYSISCH EN ALGEMEEN WELZIJN
o 9 maanden zwanger is meetsal ook 9 maanden ontzwangeren
o Sommige fysische aspecten herstellen snel, terwijl andere aspecten meer tij nodig hebben
o Zoals bekkenbodem, buikwand, lichaamsgewicht…
VERLOSKUNDIGE PARAMETERS
o Na 10 dagen bevindt de uterus zich opnieuw volledig in het bekken
o Na 6 à 8 weken is de baarmoeder volledig geïnvolueerd (vuistgroot, 100 à 150g)
o Lochiaal verlies neemt stelselmatig af
o Normale duur en samenstelling van lochiaal verlies is zeer variabel
o Gemiddeld 3 à 6 weken lochia
o Sommige vrouwen verliezen tot 3 maand postpartaal
VITALE PARAMETERS
o Enkel op indicatie of bij vermoeden van complicaties
MICTIE
o Als een vrouw na bevalling last heeft van urineverlies, dan is het belangrijk om dit op te volgen in
postnatale periode
o Als probleem niet opgelost raakt, dan doorverwijzen naar arts om situatie te evalueren
2
, DEFAECATIE
o Komt normaal terug op gang 2 à 3 dagen na de partus
o Bij aanwezigheid van ernstige hemorroïden of een pijnlijke episiotomie/ ruptuur wordt dit best verder
opgevold
o Bij constipatie gaan we voedsel- en vochtinname van parturiënte gaan evalueren en bijsturen waar
nodig
o Tekenen van faecale incontinentie moeten nabij opgevolgd worden en doorverwezen worden naar
een arts als de symptomen niet spontaan verbeteren
PIJN
o Veel vrouwen ervaren pijn en discomfort
o Eerste dagen vooral pijn omwille van perineale letsels, naweeën…
o Later in pospartum vooral pijn omwille van varices, hemorroïden of ther hoogte van borsten, spieren,
botten, littekenweefsel perineaal
o Belangrijk om pijn te blijven navragen en tips te geven
PERINEUM
o Vagina en perineum herstellen zich snel
o Eerste dagen na partus kunnen deze weefsels uitgerokken en wat gekneusd zijn, maar door
goede doorbloeding is er vaak na enkele weken reeds volledig herstel
PSYCHISCH WELZIJN EN MOEHEID
o Babyblues:
o Moeder kan emotionele labiliteit vertonen
o Verdwijnt meestal spontaan binnen een 10-tal dagen
o Belangrijk om rond de 10 à 14 dagen opnieuw te gaan evauleren
o Wanneer symptomen niet verdwijnen of verminderen moet men bedacht zijn op
postpartumdepressie
o Postpartumdepressie:
o Voor screening kan de EPDS gebruikt worden
o Edinburgh postnatal depression scale
o Vragenlijst bestaat uit een 10 vragen om vrouwen met een verhoogd risico op
postnatale depressie op te sporen
o Waar nodig moet de parturiënte doorverwezen worden naar bevoegde hulpverlener of naar
geestelijke gezondheidszorg
o Mentale problemen kunnen ernstige gevolgen hebben voor moeder, kind en bij uitbreiding
van het gezin
o Algemene raadgevingen:
o Mama’s gaan stimuleren om oog te hebben voor hun psychisch welzijn door voor zichzelf te
zorgen
o Rusten
o Openstaan voor hulp
3
Fysiologie van het
kraambed 2
SAMENVATTING
AMBER ANSAELENS
,INLEIDING
o Nadruk op late postpartum
o Vanaf dag 8 na bevalling tot dag 42
DOEL EN ORGANISATIE VAN ZORG VOOR MOEDER EN KIND IN DE LATE POSTNATALE
PERIODE
DOEL VAN POSTNATALE ZORG
o De pas bevallen vrouw helpen om zich aan te passen aan haar nieuwe rol als moeder, haar vertrouwen
te geven om de rol zelfzeker op te nemen en om te gaan met haar nieuwe verantwoordelijkheden
o Het fysisch welbevinden van moeder en kind bevorderen en observeren
o Het psychich welbevinden van moeder en kind bevorderen en observeren
o Gezondheidspromotie en voorlichting in verband met de noden en ontwikkeling van het kind voorzien
voor de moeder en haar familie
ORGANISATIE VAN ZORG IN LATE POSTNATALE PERIODE
o Vroedvrouw past haar zorg toe aan de hand van een postnataal zorgpad
o Bij thuisbevalling of poliklinisch bevallen vindt de postnatale zorg volledig thuis plaats
o Bij normaal verblijf in het ziekenhuis zal dit deels in het ziekenhuis deels buiten de muren van
deze zorginstelling plaatsvinden
o Minimaal aantal (huis)bezoeken is afhankelijk van de node, behoeften en wensen van het kraamgezin
o Worden gepland op kritische momenten binnen de postnatale periode
o Hoofdzakelijk verricht gedurende de 1ste 6 à 8 weken na bevalling
o Timing bezoeken:
o Tussen dag 7à 14
o Rond 1 maand
o Tussen 6 à 8 weken na bevalling
o Kan thuis plaatsvinden of in de praktijk van de vroedvrouw
o Betaling bezoeken:
o Postnatale bezoeken worden volledig terugbetaald door de mutualiteit indien men kiest voor
een geconventioneerde vroedvrouw
o Kilometervergoeding of dossierskosten kunnen wel aangerekend worden
o Aantal bezoeken kan uitgebreid worden op voorschrift van de arts
o Schematisch overzicht van de minimale postnatale zorgen en voorlichting (VBOV)
Plaats zorgen na ontslag Zorg moeder Zorg baby GVO
Dag 7-14 Thuis/ praktijk X X Gedoseerd
1 maand Thuis/ praktijk Indicatie K&G Gedoseerd
Indicatie
6-8 weken Thuis/ praktijk X K&G Gedoseerd
Gyneacoloog/ huisarts Indicatie
…-1 jaar Thuis/ praktijk Indicatie Indicatie Gedoseerd
1
,ZORG EN OBSERVATIES VOOR DE MOEDER IN DE LATE POSTNATALE PERIODE
o In eerste plaats dient een evaluatie van de fysieke en mentale gezondheidstoestand te gebeuren
o Gezondheid en welzijn van de mama moet worden nagegaan
o Belangrijke observaties:
o Observatie fysisch en algemeen welzijn
o Verloskundige parameters
o Vitale parameters
o Mictie
o Defaecatie
o Pijn
o Perineum
o Observatie psychisch welzijn en moeheid
o Babyblues
o Algemene raadgevingen
o Vermoeidheid
o Moeder-kind binding
o Moederschap
o Partnerrelatie
o Ouderschap en opvoeden
o Stimuleren postnataal onderzoek
o Navraag anticonceptie, hernemen seksuele activiteit en eventuele dyspareünie
o Observatie aanwijzingen/ tekenen huiselijk geweld
FYSISCH EN ALGEMEEN WELZIJN
o 9 maanden zwanger is meetsal ook 9 maanden ontzwangeren
o Sommige fysische aspecten herstellen snel, terwijl andere aspecten meer tij nodig hebben
o Zoals bekkenbodem, buikwand, lichaamsgewicht…
VERLOSKUNDIGE PARAMETERS
o Na 10 dagen bevindt de uterus zich opnieuw volledig in het bekken
o Na 6 à 8 weken is de baarmoeder volledig geïnvolueerd (vuistgroot, 100 à 150g)
o Lochiaal verlies neemt stelselmatig af
o Normale duur en samenstelling van lochiaal verlies is zeer variabel
o Gemiddeld 3 à 6 weken lochia
o Sommige vrouwen verliezen tot 3 maand postpartaal
VITALE PARAMETERS
o Enkel op indicatie of bij vermoeden van complicaties
MICTIE
o Als een vrouw na bevalling last heeft van urineverlies, dan is het belangrijk om dit op te volgen in
postnatale periode
o Als probleem niet opgelost raakt, dan doorverwijzen naar arts om situatie te evalueren
2
, DEFAECATIE
o Komt normaal terug op gang 2 à 3 dagen na de partus
o Bij aanwezigheid van ernstige hemorroïden of een pijnlijke episiotomie/ ruptuur wordt dit best verder
opgevold
o Bij constipatie gaan we voedsel- en vochtinname van parturiënte gaan evalueren en bijsturen waar
nodig
o Tekenen van faecale incontinentie moeten nabij opgevolgd worden en doorverwezen worden naar
een arts als de symptomen niet spontaan verbeteren
PIJN
o Veel vrouwen ervaren pijn en discomfort
o Eerste dagen vooral pijn omwille van perineale letsels, naweeën…
o Later in pospartum vooral pijn omwille van varices, hemorroïden of ther hoogte van borsten, spieren,
botten, littekenweefsel perineaal
o Belangrijk om pijn te blijven navragen en tips te geven
PERINEUM
o Vagina en perineum herstellen zich snel
o Eerste dagen na partus kunnen deze weefsels uitgerokken en wat gekneusd zijn, maar door
goede doorbloeding is er vaak na enkele weken reeds volledig herstel
PSYCHISCH WELZIJN EN MOEHEID
o Babyblues:
o Moeder kan emotionele labiliteit vertonen
o Verdwijnt meestal spontaan binnen een 10-tal dagen
o Belangrijk om rond de 10 à 14 dagen opnieuw te gaan evauleren
o Wanneer symptomen niet verdwijnen of verminderen moet men bedacht zijn op
postpartumdepressie
o Postpartumdepressie:
o Voor screening kan de EPDS gebruikt worden
o Edinburgh postnatal depression scale
o Vragenlijst bestaat uit een 10 vragen om vrouwen met een verhoogd risico op
postnatale depressie op te sporen
o Waar nodig moet de parturiënte doorverwezen worden naar bevoegde hulpverlener of naar
geestelijke gezondheidszorg
o Mentale problemen kunnen ernstige gevolgen hebben voor moeder, kind en bij uitbreiding
van het gezin
o Algemene raadgevingen:
o Mama’s gaan stimuleren om oog te hebben voor hun psychisch welzijn door voor zichzelf te
zorgen
o Rusten
o Openstaan voor hulp
3
