Samenvatting GVO - MPE2

Maatschappelijk & Professioneel Engagement
Gezondheidspromotie en patiëntenvoorlichting


1 Maatschappelijke factoren en determinanten van gezondheid
 Determinant = bepalende factor
Biologische factoren
 Etniciteit en afkomst
 Erfelijke factoren
 Geslacht leeftijd
Omgeving
 Socio-economische status
 Migratie
 Fysieke omgeving en milieu
 Werkomstandigheden
Leefstijl
Belangrijkste factor
 Hoe je leeft, bepaalt vaak je gezondheid
Bv. roken, alcohol
Organisatie van gezondheidszorg

1.1 Etniciteit en afkomst
 De sterfte naar doodsoorzaak verschilt sterk per etnische groep
 Hartziekten: in Europa op eerste plaats, in Afrika op negende
 Hersenbloedingen: in Europa tweede plaats, in Afrika op zevende
 Aids: in Europa op 42ste, in Afrika op eerste
 Tuberculose: in Europa op 23e, in Afrika op elfde
 Longkanker: in Europa op 3e, in Afrika op 38e
 Diabetes:
 Welvaartsziekte: stijgend aantal suikerzieken in zwart Afrika en India na de
industrialisering
o MAAR: genen van Afrikanen, Indiërs en Aziaten zijn niet ingesteld op deze
calorierijke voeding, waardoor ze een veel groter risico op de ziekte lopen
1.2 Erfelijke factoren
 Voorbeelden
 Atherosclerose (afzetten van cholesterol tegen bloedvatenwand)
 Bepaalde kankers
 Chronische gewrichtsaandoeningen
 Chronische respiratoire aandoeningen
 MAAR: erfelijke voorbeschiktheid – uitlokkende omgevingsfactoren




1.3 Geslacht
 Er blijken verschillen te zijn in de meest voorkomende aandoeningen bij mannen en vrouwen

1

,  Vrouwen:
 Osteoporose
 Migraine
 Mentale problemen
 Psychotrope geneesmiddelen
 Geven vaker toe dat ze aan zelfmoord gedacht hebben
 Ook: borstkanker, baarmoederhalskanker
 Mannen:
 Soa’s
 Prostaatproblemen
 Longkanker
1.4 Leeftijd
 Ouderen vaker ziek, maar minder last door medische technologie
 Desondanks stijgt het aantal ouderen dat behoefte heeft aan zorg
 Mentale gezondheid van ouderen
 Depressie
 Angstproblemen
 Slaapproblemen
 Reden? Eenzaamheid, gebrek aan gevoel van een doel hebben, minder sociale contacten
1.5 Socio-economische status
 Gezondheid is niet gelijk verdeeld
 Belangrijke verschillen in mortaliteit, morbiditeit en andere indicatoren van de
volksgezondheid naar gelang:
 De sociale klasse
 Opleidingsniveau
 Inkomensniveau
 Beroepscategorie
 Voorbeeld: vrouw zonder diploma heeft op haar 25 ste gemiddeld 3,5j minder
levensverwachting dan een vrouw van dezelfde leeftijd met universitair diploma
 Voorbeeld: mannen ongeveer 5,5j minder en bovendien zullen ze dat kortere leven ongeveer
18j in minder goede gezondheid verkeren
 Personen met laag opleidingsniveau
 Geven vaker aan ontevreden te zijn over de gezondheid
 Scoren in het algemeen slechter op het gebied van chronische aandoeningen
 Lijden meer aan co-morbiditeit
 Hebben globaal slechtere mentale gezondheid
 Hebben vaker ernstige functionele beperkingen
 Zijn meer arbeidsongeschikt (hoger werkverzuim)
 Zijn minder tegen tetanus, hepatitis B en hersenvliesontsteking ingeënt
 Worden minder gescreend worden voor borstkanker en baarmoederhalskanker
 Minder kennis over aids, andere houding ten opzichte van aidspatiënten meer risico
op soa

 Oorzaken
 Vaker ongezonde leefstijl
 Meer risicogedrag


2

,  Roken komt vaker voor bij personen met een lagere sociale status en een lage
scholingsgraad
 Minder groenten en fruit
 Meer suiker en wit brood
 Minder lichaamsbeweging
 Gedrag is ook een resultante van
 De omgeving waarin we opgroeien (slechte behuizing, psychosociale
omgeving…)
 De opvoeding, de middelen die een gezin heeft
 Voedingsgewoonten worden grotendeels ontwikkeld tijdens de kinderjaren
 Kennis van voedsel
 Mogelijkheden om voedsel te kopen, te bereiden
 Uitgaven voor gezondheidszorg en medische consumptie worden vaker uitgesteld
omwille van financiële redenen
 Preventiecampagnes zijn er op gericht om kennis te vergroten en attitudes
veranderen, om te komen tot gezonder gedrag
 Helaas zijn ze vaak niet aangepast aan laagste sociale klassen en hebben ze weinig
effect op de groep die ze het meeste nodig heeft
 Als mensen zich zorgen moeten maken over hun basisbehoeften, hebben ze minder
aandacht voor gezondheidsinformatie
1.6 Migratie
 Verschillend van autochtone bevolking dat ze vaak tot lagere sociale klasse behoren en
andere gewoonten hebben die in land waarnaar ze gemigreerd zijn tot
gezondheidsproblemen kunnen leiden
 Andere (cultuur)gewoonten
 Taalproblemen
1.7 Fysieke omgeving en milieu
 Voorbeelden:
 Verkeer (ongevallen)
 Lawaaioverlast door verkeer
 Burenlawaai
 Hinder van uitlaatgassen
 Bodem/waterverontreiniging
 Passief roken
 Vandalisme




1.8 Werkomgeving
 Factoren die invloed hebben op gezondheid:
 Taakinhoud (fysieke activiteit, mentale activiteit)
 Arbeidsomstandigheden (klimaat, temperatuur, lawaai…)
 Arbeidsverhoudingen (psychosociale factoren zoals werkzekerheid, stress…)

3