LES 8. HET MODERNE
IMPERIALISME
HB p. 298-299
= streven naar een wereldrijk
WAT IS IMPERIALISME?
de opbouw van een machtig en groot rijk (The British Empire, Imperium
Romanum)
streven van een volk of staat naar overheersing van andere volkeren en staten
vanaf +/-
1. OORZAKEN VAN HET MODERNE IMPERIALISME
ECONOMISCHE OORZAKEN
Industriële Revolutie nood aan:
o afzetmarkten
o goedkopen grondstoffen en arbeidskrachten
o steunpunten (VK = vrachtvaarders) (haven in vreemd gebied voor
bevoorrading schip), zeehandel
19de eeuw: vooral VK streeft naar uitbreiding koloniale bezittingen door snelle
industrialisatie
Industriële Revolutie maakt uitbouw imperium mogelijk: superieure bewapening,
snel transport, vlotte communicatie, geneesmiddelen,...
CULTURELE OORZAKEN
industrialisatietechnologische kloof met de rest van de
wereld superioriteitsgevoel
o beschouwen rest van de wereld als
“onderontwikkeld” en “barbaars”
o beschavingsmissie is morele plicht (White Man’s
Burden) (ze misbruiken dit deels)
Eurocentrisme standplaatsgebondenheid (= mensen
vertrekken vanuit hun eigen beleving en leefwereld bij
de bestudering van geschiedenis) (Europa= centrum van
de wereld)
Christelijke bekeringsijver: missionarissen
(godsdienstverspreiding
eind 19de eeuw: racistische theorieën als
rechtvaardiging
o Europeaan vergeleken met zwarte en aap ze
worden als achterlijk gezien was een
rechtvaardiging voor hun superioriteit
o Stranden enkel voor blanken
o Rolverdeling duidelijk donkere slechte taal en stereotiepe afbeelding, ze
zijn lui
, Racisme is ingebakken in de samenleving
POLITIEKE OORZAKEN
nationalisme: meer aanzien verwerven als land, of persoonlijke macht vorst
vergroten (vb. Leopold II in Congo)
aandacht van de publieke opinie afleiden van binnenlandse problemen (vb. Italië)
compenseren van vernederingen (vb. nederlaag Frankrijk in Frans-Duitse oorlog)
2. LEOPOLD II EN DE CONGO VRIJSTAAT
ANDERE KIJK OP LEOPOLD II & VRIJSTAAT
Doel
Genuanceerd historisch verhaal demoniseren/verheerlijken
Centrale vragen
Waarom bouwde Leopold een kolonie uit in Congo?
Hoe werkte het koloniale systeem in praktijk? (economisch & politiek)
Hoe moeten we het koloniale geweld en zijn impact interpreteren?
Welke rol speelden de Congolezen in hun eigen geschiedenis?
KOLONIAAL VERLEDEN ≠ PASSÉ
OP ZOEK NAAR EEN KOLONIE (1865-1875)
Leopold & deel Belgische elite
Economisch expansionisme (motief: politieke invloedsfeer
verbreden wou meer bewegingsruimte die hij in België niet
kreeg)
Grandeur België
Rijkdom en carrière
België heeft EEN SOORT kolonie nodig
2
IMPERIALISME
HB p. 298-299
= streven naar een wereldrijk
WAT IS IMPERIALISME?
de opbouw van een machtig en groot rijk (The British Empire, Imperium
Romanum)
streven van een volk of staat naar overheersing van andere volkeren en staten
vanaf +/-
1. OORZAKEN VAN HET MODERNE IMPERIALISME
ECONOMISCHE OORZAKEN
Industriële Revolutie nood aan:
o afzetmarkten
o goedkopen grondstoffen en arbeidskrachten
o steunpunten (VK = vrachtvaarders) (haven in vreemd gebied voor
bevoorrading schip), zeehandel
19de eeuw: vooral VK streeft naar uitbreiding koloniale bezittingen door snelle
industrialisatie
Industriële Revolutie maakt uitbouw imperium mogelijk: superieure bewapening,
snel transport, vlotte communicatie, geneesmiddelen,...
CULTURELE OORZAKEN
industrialisatietechnologische kloof met de rest van de
wereld superioriteitsgevoel
o beschouwen rest van de wereld als
“onderontwikkeld” en “barbaars”
o beschavingsmissie is morele plicht (White Man’s
Burden) (ze misbruiken dit deels)
Eurocentrisme standplaatsgebondenheid (= mensen
vertrekken vanuit hun eigen beleving en leefwereld bij
de bestudering van geschiedenis) (Europa= centrum van
de wereld)
Christelijke bekeringsijver: missionarissen
(godsdienstverspreiding
eind 19de eeuw: racistische theorieën als
rechtvaardiging
o Europeaan vergeleken met zwarte en aap ze
worden als achterlijk gezien was een
rechtvaardiging voor hun superioriteit
o Stranden enkel voor blanken
o Rolverdeling duidelijk donkere slechte taal en stereotiepe afbeelding, ze
zijn lui
, Racisme is ingebakken in de samenleving
POLITIEKE OORZAKEN
nationalisme: meer aanzien verwerven als land, of persoonlijke macht vorst
vergroten (vb. Leopold II in Congo)
aandacht van de publieke opinie afleiden van binnenlandse problemen (vb. Italië)
compenseren van vernederingen (vb. nederlaag Frankrijk in Frans-Duitse oorlog)
2. LEOPOLD II EN DE CONGO VRIJSTAAT
ANDERE KIJK OP LEOPOLD II & VRIJSTAAT
Doel
Genuanceerd historisch verhaal demoniseren/verheerlijken
Centrale vragen
Waarom bouwde Leopold een kolonie uit in Congo?
Hoe werkte het koloniale systeem in praktijk? (economisch & politiek)
Hoe moeten we het koloniale geweld en zijn impact interpreteren?
Welke rol speelden de Congolezen in hun eigen geschiedenis?
KOLONIAAL VERLEDEN ≠ PASSÉ
OP ZOEK NAAR EEN KOLONIE (1865-1875)
Leopold & deel Belgische elite
Economisch expansionisme (motief: politieke invloedsfeer
verbreden wou meer bewegingsruimte die hij in België niet
kreeg)
Grandeur België
Rijkdom en carrière
België heeft EEN SOORT kolonie nodig
2
