● Samenvatting Constructie & Materialen Semester II
1. Wanden
1.1 Verticale constructies: de wanden
(Niet echt belangrijk voor het examen wel belangrijk voor praktijk)
Functies wanden:
1. Ruimtelijke functie:
(ook zonder verbindingen met vloer of plafond kan een wand een ruimte
definiëren) er kunnen aan de hand van wanden een visuele afbakeningen te
creëren.
2. Structurele functie:
Vloer als dakconstructie ondersteunen, wanden parallel plaatsen => overspanning met
elementen (= evenlang) → efficiënt bouwen.
Dragende wand (min14cm snel bouwsteen/ 19cm steense muur):
● massief
● ondersteunen vloer en dakconstructie
● + zorgt → starre ruimtelijke indeling zoals:
- bv. traditionele rijwoningen. (Dragende muren = voor en achtergevel)
Niet-dragende wanden (baksteen min 9 cm, halfsteense muur/ gipsblokken min 7 cm):
begrenzen enkel ruimte + geen structurele functie, andere dikte
Welke muren zijn essentieel voor de draagstructuur en welke niet? Hoe staan de wanden
ten opzichte van elkaar, wat is hun dikte? Minimale dikte zonder dak en plafond die er op
,rust, mag weg. Dragende muren mag je gaten in maken maar oppassen: bij muren die op
elkaar rusten.
Ruimtes met grote overspanningen, zoals:
● oude opslagplaatsen of zolders (lofts)
● interessant om in te wonen
● grote vloeroverspanningen
● meer indelingsvrijheid.
Draagstructuur kunnen herleiden tot zijn essentie en tot zijn minimum:
● de essentie van kolommen en balken → die moeten niet gedragen worden door
muren. Plaatsen waar die overliggende constructies op rusten moeten blijven.
Le Corbusier:
● draagstructuur herleiden tot minimum
● veel vrijheid in indeling. (vb Villa Savoye)
● Meer mogelijkheid tot indeling.
● Speling met gebogen wanden.
3. Scheidende functie:
Wanden kunnen zicht, licht, geluid, warmte, en vuur controleren
Materialenkeuze en wandsamenstelling = bepalend.
Ruimte afbakenen met lichtdoorlatende wanden (transparante wanden):
● Glazen wand
● kunststof wand → kan geen dragende muur.. zijn.
- geluid en warmte die al dan niet tegengehouden worden: isoleren: geluid
isoleren: zware constructie/ warmte isoleren: lichte constructie → kan ook
2
, geluid tegenhouden door middel van lichte wanden.
- wanden kunnen ook vuur tegenhouden, brandwerende wanden: moeten
gegarandeerd zijn binnen bepaald termijn.
4. Technieken in wanden:
Zowel in massieve als in holle wanden worden leidingen en technische toestellen verwerkt,
zoals een spoelbak voor een toilet.
- leidingen, verluchtingssystemen.
In een massieve wand worden technieken ingeslepen. Daarna overpleisteren.
Holle wand of voorzetwand. De technieken kunnen er in weggewerkt worden.
→ Interessanter omdat je alles kan wegwerken.
5. De materialiteit:
De wand kan licht en transparant zijn, het kan bestaan uit een stof, of en gordijn
die opgehangen wordt. Kan ook fungeren als een wand.
Een wand kan ook massief overkomen met een uitgesproken textuur (stenen),
omkasting, texturen en materialen, tegels, kleuren, behang etc… . Draagt
allemaal bij aan het karakter van een ruimte.
De materiaal- en kleurkeuze van een wand of een wandoppervlakte bepaalt mee het
karakter van de ruimte.
Le Corbusier heeft gebruik gemaakt van vernieuwende materialen (gewapend staal,
gewapend beton) nieuwe bouwtechnieken (grote overspanningen), grote raamopeningen,
beglaasde gevels. Vernieuwende vormgeving. Achter een groot kunstwerk zit er altijd een
vaardigheid om, om te gaan met nieuwe technieken. Het idee moet werkelijkheid worden,
vandaar technische kennis en vaardigheid nodig.
1.2 Natte afbouw of pleisterwerk
3
, Systemen die uitgevoerd worden met mortel, net zoals de vloeren, wordt aangemaakt met
water, dus veel vocht. Lange droogtijd. Er bestaan ook droge afbouwsystemen
(vloerconstructies) dekvloer aan de hand van korrels, wanden droge systemen, afgewerkt
met gipskartonplaten.
1. Functies bepleistering:
Effenen en vlak maken van de ruwbouw:
● toestand ondergrond voor aanvang pleisterwerken;
● verscheidenheid aan materialen, oneffenheden, ingewerkte technieken ..
Verbergen van ingewerkte technieken:
● toestand voor aanvang pleisterwerken: ingeslepen elektriciteitsleidingen.
2. Bestanddelen van pleistermortel:
- Bindmiddel:
a. Cement > voor waterwerende afwerking wandbetegeling en
stootvaste bepleistering.
b. Kalk (beige, luchtkalk, koolzuur nodig) > voornamelijk luchtbalk is
dampdoorlatend en werkt vochtregulerend. (kalk en gips mengen,
gips zwelt, kalk krimpt, dat heft elkaar een beetje op)
c. Gips (wit) > makkelijk verwerkbaar - standaard binnen bepleistering
(gips en cement valt uit elkaar)
- Verschralingsmiddel: zand > rivierzand, de grote van korrels moeten verschillen
zodat alle holtes kunnen opgevuld worden.
- Water nodig voor het proces van binding en voor de verwerkbaarheid.
- Toeslagstoffen:
a. wijziging verhardingstijd
4
1. Wanden
1.1 Verticale constructies: de wanden
(Niet echt belangrijk voor het examen wel belangrijk voor praktijk)
Functies wanden:
1. Ruimtelijke functie:
(ook zonder verbindingen met vloer of plafond kan een wand een ruimte
definiëren) er kunnen aan de hand van wanden een visuele afbakeningen te
creëren.
2. Structurele functie:
Vloer als dakconstructie ondersteunen, wanden parallel plaatsen => overspanning met
elementen (= evenlang) → efficiënt bouwen.
Dragende wand (min14cm snel bouwsteen/ 19cm steense muur):
● massief
● ondersteunen vloer en dakconstructie
● + zorgt → starre ruimtelijke indeling zoals:
- bv. traditionele rijwoningen. (Dragende muren = voor en achtergevel)
Niet-dragende wanden (baksteen min 9 cm, halfsteense muur/ gipsblokken min 7 cm):
begrenzen enkel ruimte + geen structurele functie, andere dikte
Welke muren zijn essentieel voor de draagstructuur en welke niet? Hoe staan de wanden
ten opzichte van elkaar, wat is hun dikte? Minimale dikte zonder dak en plafond die er op
,rust, mag weg. Dragende muren mag je gaten in maken maar oppassen: bij muren die op
elkaar rusten.
Ruimtes met grote overspanningen, zoals:
● oude opslagplaatsen of zolders (lofts)
● interessant om in te wonen
● grote vloeroverspanningen
● meer indelingsvrijheid.
Draagstructuur kunnen herleiden tot zijn essentie en tot zijn minimum:
● de essentie van kolommen en balken → die moeten niet gedragen worden door
muren. Plaatsen waar die overliggende constructies op rusten moeten blijven.
Le Corbusier:
● draagstructuur herleiden tot minimum
● veel vrijheid in indeling. (vb Villa Savoye)
● Meer mogelijkheid tot indeling.
● Speling met gebogen wanden.
3. Scheidende functie:
Wanden kunnen zicht, licht, geluid, warmte, en vuur controleren
Materialenkeuze en wandsamenstelling = bepalend.
Ruimte afbakenen met lichtdoorlatende wanden (transparante wanden):
● Glazen wand
● kunststof wand → kan geen dragende muur.. zijn.
- geluid en warmte die al dan niet tegengehouden worden: isoleren: geluid
isoleren: zware constructie/ warmte isoleren: lichte constructie → kan ook
2
, geluid tegenhouden door middel van lichte wanden.
- wanden kunnen ook vuur tegenhouden, brandwerende wanden: moeten
gegarandeerd zijn binnen bepaald termijn.
4. Technieken in wanden:
Zowel in massieve als in holle wanden worden leidingen en technische toestellen verwerkt,
zoals een spoelbak voor een toilet.
- leidingen, verluchtingssystemen.
In een massieve wand worden technieken ingeslepen. Daarna overpleisteren.
Holle wand of voorzetwand. De technieken kunnen er in weggewerkt worden.
→ Interessanter omdat je alles kan wegwerken.
5. De materialiteit:
De wand kan licht en transparant zijn, het kan bestaan uit een stof, of en gordijn
die opgehangen wordt. Kan ook fungeren als een wand.
Een wand kan ook massief overkomen met een uitgesproken textuur (stenen),
omkasting, texturen en materialen, tegels, kleuren, behang etc… . Draagt
allemaal bij aan het karakter van een ruimte.
De materiaal- en kleurkeuze van een wand of een wandoppervlakte bepaalt mee het
karakter van de ruimte.
Le Corbusier heeft gebruik gemaakt van vernieuwende materialen (gewapend staal,
gewapend beton) nieuwe bouwtechnieken (grote overspanningen), grote raamopeningen,
beglaasde gevels. Vernieuwende vormgeving. Achter een groot kunstwerk zit er altijd een
vaardigheid om, om te gaan met nieuwe technieken. Het idee moet werkelijkheid worden,
vandaar technische kennis en vaardigheid nodig.
1.2 Natte afbouw of pleisterwerk
3
, Systemen die uitgevoerd worden met mortel, net zoals de vloeren, wordt aangemaakt met
water, dus veel vocht. Lange droogtijd. Er bestaan ook droge afbouwsystemen
(vloerconstructies) dekvloer aan de hand van korrels, wanden droge systemen, afgewerkt
met gipskartonplaten.
1. Functies bepleistering:
Effenen en vlak maken van de ruwbouw:
● toestand ondergrond voor aanvang pleisterwerken;
● verscheidenheid aan materialen, oneffenheden, ingewerkte technieken ..
Verbergen van ingewerkte technieken:
● toestand voor aanvang pleisterwerken: ingeslepen elektriciteitsleidingen.
2. Bestanddelen van pleistermortel:
- Bindmiddel:
a. Cement > voor waterwerende afwerking wandbetegeling en
stootvaste bepleistering.
b. Kalk (beige, luchtkalk, koolzuur nodig) > voornamelijk luchtbalk is
dampdoorlatend en werkt vochtregulerend. (kalk en gips mengen,
gips zwelt, kalk krimpt, dat heft elkaar een beetje op)
c. Gips (wit) > makkelijk verwerkbaar - standaard binnen bepleistering
(gips en cement valt uit elkaar)
- Verschralingsmiddel: zand > rivierzand, de grote van korrels moeten verschillen
zodat alle holtes kunnen opgevuld worden.
- Water nodig voor het proces van binding en voor de verwerkbaarheid.
- Toeslagstoffen:
a. wijziging verhardingstijd
4
