Management in de Social Profit
We gaan kijken waar mensen individueel sterk in zijn. Welke medewerker is goed in wat, en hoe kan
die medewerker verder met zijn kwaliteiten?
1
, Inhoud
1. Inleidende begrippen ...................................................................................................................... 0
1.1. Organisaties & non-profit ........................................................................................................ 0
1.1.1 Organisaties ..................................................................................................................... 0
1.1.2 Bedrijven.......................................................................................................................... 1
1.1.3 Indeling van organisaties ................................................................................................. 2
2. Management en leiding geven ........................................................................................................ 3
2.1 Managementproces ................................................................................................................ 3
2.2 Managementcyclus ................................................................................................................. 4
2.3 Situationeel leiding geven ....................................................................................................... 5
3. Missie, visie, strategie ..................................................................................................................... 6
3.1 Missie....................................................................................................................................... 6
3.1.1 Functies van de missie ..................................................................................................... 7
3.2 Visie ......................................................................................................................................... 7
3.3 Strategie .................................................................................................................................. 8
3.3.1 Strategische planning ...................................................................................................... 8
3.4 Doelstellingen ........................................................................................................................ 10
3.4.1 Locke: doelstellingentheorie ......................................................................................... 10
3.5 Strategische planning ............................................................................................................ 11
3.6 Maatschappelijk netwerk ...................................................................................................... 13
3.7 Public relations ...................................................................................................................... 13
4. Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO)? ........................................................ 14
4.1 Triple bottom P ...................................................................................................................... 14
4.2 Terreinen ............................................................................................................................... 15
4.3 Op stap met MVO .................................................................................................................. 18
5. Sociaal ondernemen ...................................................................................................................... 19
5.1. Sociaal ondernemen in Vlaanderen ...................................................................................... 20
5.2. Sociaal ondernemen: gemeenschappelijke elementen ........................................................ 20
5.3. Sociaal ondernemen: voorbeelden ....................................................................................... 20
5.4. Opdracht ................................................................................................................................ 21
6. Organisatiestructuren: Inleiding ................................................................................................... 22
6.1 Omschrijving organisatiestructuur ........................................................................................ 22
6.2 Het organogram .................................................................................................................... 22
6.3 Organisatiestructuren: differentiatie ................................................................................... 23
6.3.1 Verticale taakverdeling / differentiatie ......................................................................... 23
6.3.2 Horizontale taakverdeling / differentiatie..................................................................... 24
2
, 6.4 Organisatiestructuren: Kenmerken ...................................................................................... 27
6.4.1 De hiërarchische lijn ...................................................................................................... 27
6.4.2 Divisies ........................................................................................................................... 33
6.4.3 Verbindingsmiddelen .................................................................................................... 35
6.4.4 Zelfsturing ...................................................................................................................... 38
6.5 Strategische overeenstemming ................................................................................................. 40
6.6 Organisatiestructuren: juridische structuren ............................................................................ 42
6.6.1 Een VZW ........................................................................................................................ 42
6.6.2 Vennootschap met sociaal oogmerk (VSO) ................................................................... 44
6.6.3 De eenmanszaak............................................................................................................ 45
6.6.4 Coöperatieven ............................................................................................................... 45
6.6.5 Instellingen van openbaar nut....................................................................................... 45
6.6.6 NGO’s ............................................................................................................................. 46
6.6.7 Openbare instellingen ................................................................................................... 46
6.6.8 Tender of openbare aanbesteding ................................................................................ 46
6.6.9 Publiek-Private Samenwerking (PPS) ............................................................................ 49
6.6.10 Organisatiestructuur binnen onderwijs ........................................................................ 49
7. Management in Social Profit: Financies in de non-profit sector ................................................... 50
7.1 Werkingsmiddelen ................................................................................................................ 52
7.2 Financiële middelen .............................................................................................................. 64
7.2.1 Financieel beheer .......................................................................................................... 65
8. Organisatiecultuur ......................................................................................................................... 76
8.1 Primaire kenmerken van een organisatiecultuur .................................................................. 76
8.2 Sterke en zwakke culturen .................................................................................................... 77
8.3 Soorten organisatieculturen of – klimaten ........................................................................... 78
8.4 Model van concurrerende waarden ...................................................................................... 79
8.5 Neurotische culturen ............................................................................................................. 79
8.6 Functie van de organisatiecultuur ......................................................................................... 80
8.7 Uitingen ................................................................................................................................. 80
8.8 Cultuur veranderen ............................................................................................................... 81
9. Tewerkstelling in de zorg - gastspreker ......................................................................................... 82
9.1 Democratie en sociaal overleg .............................................................................................. 82
9.1.1 Sociaal overleg ............................................................................................................... 82
9.2 Paritaire Comité’s (PC)........................................................................................................... 84
9.2.1 Non-Profit : verschillende deelsectoren ........................................................................ 84
9.2.2 Loonvoorwaarden 319.01 ............................................................................................. 85
3
, 9.3 Solidariteit onder druk .......................................................................................................... 91
9.4 De Witte Woede .................................................................................................................... 92
10. Zingevende kwaliteit (gastspreker) ........................................................................................... 93
10.1. Kwaliteitszorg .................................................................................................................... 94
10.1.1. Meetbare kwaliteit vs zingevende kwaliteit.................................................................. 94
10.1.2. Combinatie Van Delden en De Witte ............................................................................ 96
10.1.3. Evoluties in kwaliteitsdenken ........................................................................................ 96
10.2. Monitoring van beleid ..................................................................................................... 100
10.2.1. Kwaliteitsnormering .................................................................................................... 100
10.2.2. Kwaliteitstoetsing ........................................................................................................ 101
10.2.3. 14 Strategieën voor kwaliteitsverbetering .................................................................. 106
11. Verandermanagement ............................................................................................................ 109
11.1. Brainstorm ....................................................................................................................... 109
11.2. Organisatieverandering ................................................................................................... 109
11.2.1. 3 fasen van geplande verandering (K. Lewin) ............................................................. 109
11.3. Kotter: vaardigheden voor het doorvoeren van geplande veranderingen ..................... 111
11.3.1. Model van Kotter......................................................................................................... 112
11.4. Verbindend veranderen .................................................................................................. 113
11.4.1. Verbindend veranderen: middelen ............................................................................. 114
11.5. Change agent ................................................................................................................... 114
11.6. Oplossingsgerichte methodieken .................................................................................... 115
11.6.1. Appreciative Inquiry (AI).............................................................................................. 115
11.6.2 Reteaming.................................................................................................................... 118
11.7 Omgaan met weerstand ...................................................................................................... 126
11.7.1 Weerstand heeft een inhouds- en relatieniveau ........................................................ 126
11.7.2 Conflictdriehoek van Malan ........................................................................................ 126
11.7.3 Van rouwtaken naar bouwtaken ................................................................................. 130
11.8 En ten slotte ........................................................................................................................ 130
12. Tewerkstelling in de zorg......................................................................................................... 131
12.1. Focus:............................................................................................................................... 131
12.2. Sociale partners → sociaal overleg ................................................................................. 131
12.3. Vakorganisaties / vakbonden .......................................................................................... 131
12.3.1. Bescherming / ondersteuning ..................................................................................... 131
12.3.2. Grootste vakorganisaties............................................................................................. 132
12.4. Witte woede (www.wittewoede.be)............................................................................... 132
12.5. Overlegorganen ............................................................................................................... 133
4
We gaan kijken waar mensen individueel sterk in zijn. Welke medewerker is goed in wat, en hoe kan
die medewerker verder met zijn kwaliteiten?
1
, Inhoud
1. Inleidende begrippen ...................................................................................................................... 0
1.1. Organisaties & non-profit ........................................................................................................ 0
1.1.1 Organisaties ..................................................................................................................... 0
1.1.2 Bedrijven.......................................................................................................................... 1
1.1.3 Indeling van organisaties ................................................................................................. 2
2. Management en leiding geven ........................................................................................................ 3
2.1 Managementproces ................................................................................................................ 3
2.2 Managementcyclus ................................................................................................................. 4
2.3 Situationeel leiding geven ....................................................................................................... 5
3. Missie, visie, strategie ..................................................................................................................... 6
3.1 Missie....................................................................................................................................... 6
3.1.1 Functies van de missie ..................................................................................................... 7
3.2 Visie ......................................................................................................................................... 7
3.3 Strategie .................................................................................................................................. 8
3.3.1 Strategische planning ...................................................................................................... 8
3.4 Doelstellingen ........................................................................................................................ 10
3.4.1 Locke: doelstellingentheorie ......................................................................................... 10
3.5 Strategische planning ............................................................................................................ 11
3.6 Maatschappelijk netwerk ...................................................................................................... 13
3.7 Public relations ...................................................................................................................... 13
4. Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO)? ........................................................ 14
4.1 Triple bottom P ...................................................................................................................... 14
4.2 Terreinen ............................................................................................................................... 15
4.3 Op stap met MVO .................................................................................................................. 18
5. Sociaal ondernemen ...................................................................................................................... 19
5.1. Sociaal ondernemen in Vlaanderen ...................................................................................... 20
5.2. Sociaal ondernemen: gemeenschappelijke elementen ........................................................ 20
5.3. Sociaal ondernemen: voorbeelden ....................................................................................... 20
5.4. Opdracht ................................................................................................................................ 21
6. Organisatiestructuren: Inleiding ................................................................................................... 22
6.1 Omschrijving organisatiestructuur ........................................................................................ 22
6.2 Het organogram .................................................................................................................... 22
6.3 Organisatiestructuren: differentiatie ................................................................................... 23
6.3.1 Verticale taakverdeling / differentiatie ......................................................................... 23
6.3.2 Horizontale taakverdeling / differentiatie..................................................................... 24
2
, 6.4 Organisatiestructuren: Kenmerken ...................................................................................... 27
6.4.1 De hiërarchische lijn ...................................................................................................... 27
6.4.2 Divisies ........................................................................................................................... 33
6.4.3 Verbindingsmiddelen .................................................................................................... 35
6.4.4 Zelfsturing ...................................................................................................................... 38
6.5 Strategische overeenstemming ................................................................................................. 40
6.6 Organisatiestructuren: juridische structuren ............................................................................ 42
6.6.1 Een VZW ........................................................................................................................ 42
6.6.2 Vennootschap met sociaal oogmerk (VSO) ................................................................... 44
6.6.3 De eenmanszaak............................................................................................................ 45
6.6.4 Coöperatieven ............................................................................................................... 45
6.6.5 Instellingen van openbaar nut....................................................................................... 45
6.6.6 NGO’s ............................................................................................................................. 46
6.6.7 Openbare instellingen ................................................................................................... 46
6.6.8 Tender of openbare aanbesteding ................................................................................ 46
6.6.9 Publiek-Private Samenwerking (PPS) ............................................................................ 49
6.6.10 Organisatiestructuur binnen onderwijs ........................................................................ 49
7. Management in Social Profit: Financies in de non-profit sector ................................................... 50
7.1 Werkingsmiddelen ................................................................................................................ 52
7.2 Financiële middelen .............................................................................................................. 64
7.2.1 Financieel beheer .......................................................................................................... 65
8. Organisatiecultuur ......................................................................................................................... 76
8.1 Primaire kenmerken van een organisatiecultuur .................................................................. 76
8.2 Sterke en zwakke culturen .................................................................................................... 77
8.3 Soorten organisatieculturen of – klimaten ........................................................................... 78
8.4 Model van concurrerende waarden ...................................................................................... 79
8.5 Neurotische culturen ............................................................................................................. 79
8.6 Functie van de organisatiecultuur ......................................................................................... 80
8.7 Uitingen ................................................................................................................................. 80
8.8 Cultuur veranderen ............................................................................................................... 81
9. Tewerkstelling in de zorg - gastspreker ......................................................................................... 82
9.1 Democratie en sociaal overleg .............................................................................................. 82
9.1.1 Sociaal overleg ............................................................................................................... 82
9.2 Paritaire Comité’s (PC)........................................................................................................... 84
9.2.1 Non-Profit : verschillende deelsectoren ........................................................................ 84
9.2.2 Loonvoorwaarden 319.01 ............................................................................................. 85
3
, 9.3 Solidariteit onder druk .......................................................................................................... 91
9.4 De Witte Woede .................................................................................................................... 92
10. Zingevende kwaliteit (gastspreker) ........................................................................................... 93
10.1. Kwaliteitszorg .................................................................................................................... 94
10.1.1. Meetbare kwaliteit vs zingevende kwaliteit.................................................................. 94
10.1.2. Combinatie Van Delden en De Witte ............................................................................ 96
10.1.3. Evoluties in kwaliteitsdenken ........................................................................................ 96
10.2. Monitoring van beleid ..................................................................................................... 100
10.2.1. Kwaliteitsnormering .................................................................................................... 100
10.2.2. Kwaliteitstoetsing ........................................................................................................ 101
10.2.3. 14 Strategieën voor kwaliteitsverbetering .................................................................. 106
11. Verandermanagement ............................................................................................................ 109
11.1. Brainstorm ....................................................................................................................... 109
11.2. Organisatieverandering ................................................................................................... 109
11.2.1. 3 fasen van geplande verandering (K. Lewin) ............................................................. 109
11.3. Kotter: vaardigheden voor het doorvoeren van geplande veranderingen ..................... 111
11.3.1. Model van Kotter......................................................................................................... 112
11.4. Verbindend veranderen .................................................................................................. 113
11.4.1. Verbindend veranderen: middelen ............................................................................. 114
11.5. Change agent ................................................................................................................... 114
11.6. Oplossingsgerichte methodieken .................................................................................... 115
11.6.1. Appreciative Inquiry (AI).............................................................................................. 115
11.6.2 Reteaming.................................................................................................................... 118
11.7 Omgaan met weerstand ...................................................................................................... 126
11.7.1 Weerstand heeft een inhouds- en relatieniveau ........................................................ 126
11.7.2 Conflictdriehoek van Malan ........................................................................................ 126
11.7.3 Van rouwtaken naar bouwtaken ................................................................................. 130
11.8 En ten slotte ........................................................................................................................ 130
12. Tewerkstelling in de zorg......................................................................................................... 131
12.1. Focus:............................................................................................................................... 131
12.2. Sociale partners → sociaal overleg ................................................................................. 131
12.3. Vakorganisaties / vakbonden .......................................................................................... 131
12.3.1. Bescherming / ondersteuning ..................................................................................... 131
12.3.2. Grootste vakorganisaties............................................................................................. 132
12.4. Witte woede (www.wittewoede.be)............................................................................... 132
12.5. Overlegorganen ............................................................................................................... 133
4