Grondslagen van de ergotherapie
3.2 Gezondheid en welzijn
3.2.1 Gezondheid
Gezondheid wordt gedefinieerd als; ‘een toestand van compleet welbevinden op fysiek, mentaal
en sociaal niveau, en niet alleen de afwezigheid van ziekte.’
Het doel van deze definitie was het geluk en welzijn van de hele wereldbevolking na te streven.
Huber; ‘gezondhied als het vermogen om je aan te passen en je eigen regie uit te voeren, in het
licht van de sociale, mentale en fysieke uitdagingen.’
Gezondheid gaat daarbij om het zich aan te kunnen passen aan verstoringen, veerkracht
hebben, een balans weten te handhaven of te hervinden in lichamelijk, psychisch en
maatschappelijk opzicht. In dit nieuwe concept van gezondheid staat het functioneren van
mensen centraal en niet langer de aandoening.
3.2.2 Welzijn
Welzijn wordt onderverdeeld in fysiek, mentaal en sociaal welzijn
Fysiek welzijn
Het aspect in de gezondheid dat vaak het meeste aandacht krijgt. Het fysieke welzijn (fitness)
bestaat uit het uithoudingsvermogen, spierkracht, flexibiliteit en lichamelijke gesteldheid van
een persoon. Gezonde voeding, een goed gewicht, seksuele gezondheid, hygiëne, voldoende
slaap en de leefstijlfactoren bewegen, voeding en het vermijden van verslavende middelen
dragen bij aan een fysiek welzijn.
Mentaal welzijn
Er is geen gezondheid zonder geestelijke gezondheid. Mentaal welzijn bestaat uit emotioneel
welzijn (positief gevoel) en psychisch welzijn (relatie met jezelf). Mentaal welzijn wordt
gestimuleerd als mensen dingen doen die bijdragen aan hun spirituele, cognitieve en emotionele
ontwikkeling. Het uitvoeren van betekenisvolle handelingen is voor het mentale welzijn van
belang.
Sociaal welzijn
Gaat over sociale acceptatie, sociale integratie, sociale samenhang, sociale ontwikkeling en
bijdrage leveren aan sociale omgeving. Dagelijkse activiteiten die bijdragen aan sociaal wlzijn zijn
gezamenlijke activiteiten (die sociale contacten ontwikkelt en onderhoudt met zijn gezin, familie
en vrienden, op school, op het werk en in de gemeenschap) waarover mensen zich goed voelen,
die een bepaalde sociale status geven en die hen vrijheid geven om effectief hun persoonlijke
mogelijkheden in het samen doen in te zetten.
3.2.3 Sociale determinanten van
gezondheid
Ook sociaal-maatschappelijke factoren
beïnvloeden de gezondheid van mensen. Het
, regenboogmodel maakt duidelijk dat gezondheid en welzijn naast een individuele ook een
maatschappelijke component hebben.
- Eerste boog; persoonlijke leefstijlfactoren zoals bewegen, voeding, veilig vrijen, roken en
drinken.
- Tweede boog; invloed van de sociale omgeving zoals gezin, familie, vrienden en andere
mensen in de buurt.
- Derde boog; invloed van de leef-en werkomstandigheden op de gezondheid.
Toegankelijkheid van belangrijke voorzieningen zoals onderwijs, gezondheidszorg,
cultuur en sport.
- Vierde boog; de gezondheid wordt ook bepaald door de samenleving, door
sociaaleconomische, politieke, culturele en omgevingsfactoren.
3.2.4 Sociale steun
Komt voort uit de interacties die mensen hebben met de mensen uit hun sociale netwerk en
ondersteunt mensen in de complexiteit van het dagelijks leven. Sociale steun bestaat uit de
interacties die mensen nodig hebben en die tegemoetkomen aan sociale basisbehoeften van
mensen. Sociale steun gaat over affectie, goedkeuring, erbij horen, veiligheid en vindt plaats
binnen sociale relaties met andere mensen in de omgeving.
Er zijn verschillende vormen van sociale steun;
- Emotionele ondersteuning
- Waardering
- Instrumentele ondersteuning (dat je wat voor een ander doet)
- Gezelschap
- Informatieve ondersteuning
3.2.5 Sociaal kapitaal
Sociaal kapitaal heeft betrekking op sociale relaties en netwerken die mensen onderhouden. Een
optelsom van iemands netwerk, zichtbaarheid, reputatie en vaardigheden om mensen aan zich
te binden, waardoor hulpbronnen gemobiliseerd kunnen worden om eigen en andermans
doelstellingen te kunnen halen.
3.4 Werken in en met de wijk
3.4.1 gemeenschapsgerichte aanpak
Werken in de wijk; ‘zorg gelokaliseerd in de gemeenschap’ en ‘gemeenschapsontwikkeling’
*tabel 3.1 op bladzijde 74
Eerstelijnszorg in de wijk; thuiszorg, thuisbehandeling, sociale wijkteams, dagopvang,
gezondheidszorgeducatie en geestelijke gezondheidsprogramma’s.
Bij een community-based benadering adviseert de ergotherapeut de gemeente over
veranderingen in de wijk. Bij een community-development benadering werkt de ergotherapeut
samen met mensen uit de wijk.
3.4.2 community-based rehabilitation (CBR)
= de benadering die wijkgericht werken toepast in de revalidatie.
Een strategie binnen de algemene gemeenschapsontwikkeling voor revalidatie/rehabilitatie,
armoedevermindering, gelijke kansen en sociale inclusie voor alle mensen met beperkingen.
3.2 Gezondheid en welzijn
3.2.1 Gezondheid
Gezondheid wordt gedefinieerd als; ‘een toestand van compleet welbevinden op fysiek, mentaal
en sociaal niveau, en niet alleen de afwezigheid van ziekte.’
Het doel van deze definitie was het geluk en welzijn van de hele wereldbevolking na te streven.
Huber; ‘gezondhied als het vermogen om je aan te passen en je eigen regie uit te voeren, in het
licht van de sociale, mentale en fysieke uitdagingen.’
Gezondheid gaat daarbij om het zich aan te kunnen passen aan verstoringen, veerkracht
hebben, een balans weten te handhaven of te hervinden in lichamelijk, psychisch en
maatschappelijk opzicht. In dit nieuwe concept van gezondheid staat het functioneren van
mensen centraal en niet langer de aandoening.
3.2.2 Welzijn
Welzijn wordt onderverdeeld in fysiek, mentaal en sociaal welzijn
Fysiek welzijn
Het aspect in de gezondheid dat vaak het meeste aandacht krijgt. Het fysieke welzijn (fitness)
bestaat uit het uithoudingsvermogen, spierkracht, flexibiliteit en lichamelijke gesteldheid van
een persoon. Gezonde voeding, een goed gewicht, seksuele gezondheid, hygiëne, voldoende
slaap en de leefstijlfactoren bewegen, voeding en het vermijden van verslavende middelen
dragen bij aan een fysiek welzijn.
Mentaal welzijn
Er is geen gezondheid zonder geestelijke gezondheid. Mentaal welzijn bestaat uit emotioneel
welzijn (positief gevoel) en psychisch welzijn (relatie met jezelf). Mentaal welzijn wordt
gestimuleerd als mensen dingen doen die bijdragen aan hun spirituele, cognitieve en emotionele
ontwikkeling. Het uitvoeren van betekenisvolle handelingen is voor het mentale welzijn van
belang.
Sociaal welzijn
Gaat over sociale acceptatie, sociale integratie, sociale samenhang, sociale ontwikkeling en
bijdrage leveren aan sociale omgeving. Dagelijkse activiteiten die bijdragen aan sociaal wlzijn zijn
gezamenlijke activiteiten (die sociale contacten ontwikkelt en onderhoudt met zijn gezin, familie
en vrienden, op school, op het werk en in de gemeenschap) waarover mensen zich goed voelen,
die een bepaalde sociale status geven en die hen vrijheid geven om effectief hun persoonlijke
mogelijkheden in het samen doen in te zetten.
3.2.3 Sociale determinanten van
gezondheid
Ook sociaal-maatschappelijke factoren
beïnvloeden de gezondheid van mensen. Het
, regenboogmodel maakt duidelijk dat gezondheid en welzijn naast een individuele ook een
maatschappelijke component hebben.
- Eerste boog; persoonlijke leefstijlfactoren zoals bewegen, voeding, veilig vrijen, roken en
drinken.
- Tweede boog; invloed van de sociale omgeving zoals gezin, familie, vrienden en andere
mensen in de buurt.
- Derde boog; invloed van de leef-en werkomstandigheden op de gezondheid.
Toegankelijkheid van belangrijke voorzieningen zoals onderwijs, gezondheidszorg,
cultuur en sport.
- Vierde boog; de gezondheid wordt ook bepaald door de samenleving, door
sociaaleconomische, politieke, culturele en omgevingsfactoren.
3.2.4 Sociale steun
Komt voort uit de interacties die mensen hebben met de mensen uit hun sociale netwerk en
ondersteunt mensen in de complexiteit van het dagelijks leven. Sociale steun bestaat uit de
interacties die mensen nodig hebben en die tegemoetkomen aan sociale basisbehoeften van
mensen. Sociale steun gaat over affectie, goedkeuring, erbij horen, veiligheid en vindt plaats
binnen sociale relaties met andere mensen in de omgeving.
Er zijn verschillende vormen van sociale steun;
- Emotionele ondersteuning
- Waardering
- Instrumentele ondersteuning (dat je wat voor een ander doet)
- Gezelschap
- Informatieve ondersteuning
3.2.5 Sociaal kapitaal
Sociaal kapitaal heeft betrekking op sociale relaties en netwerken die mensen onderhouden. Een
optelsom van iemands netwerk, zichtbaarheid, reputatie en vaardigheden om mensen aan zich
te binden, waardoor hulpbronnen gemobiliseerd kunnen worden om eigen en andermans
doelstellingen te kunnen halen.
3.4 Werken in en met de wijk
3.4.1 gemeenschapsgerichte aanpak
Werken in de wijk; ‘zorg gelokaliseerd in de gemeenschap’ en ‘gemeenschapsontwikkeling’
*tabel 3.1 op bladzijde 74
Eerstelijnszorg in de wijk; thuiszorg, thuisbehandeling, sociale wijkteams, dagopvang,
gezondheidszorgeducatie en geestelijke gezondheidsprogramma’s.
Bij een community-based benadering adviseert de ergotherapeut de gemeente over
veranderingen in de wijk. Bij een community-development benadering werkt de ergotherapeut
samen met mensen uit de wijk.
3.4.2 community-based rehabilitation (CBR)
= de benadering die wijkgericht werken toepast in de revalidatie.
Een strategie binnen de algemene gemeenschapsontwikkeling voor revalidatie/rehabilitatie,
armoedevermindering, gelijke kansen en sociale inclusie voor alle mensen met beperkingen.
