Munten
Hoofdstuk 10: Kwalitatief onderzoek
10.2 Kwalitatief onderzoek
Kwalitatief onderzoek geeft inzicht in hoe mensen een bepaald fenomeen ervaren en welke
betekenis dit voor hen heeft. Het richt zich vooral op het exploreren van situaties en het beschrijven
van verschijnselen. Kwalitatief onderzoek gaat uit van het holisme. Hoe, wat en waarom vragen
worden gesteld. De gegevens die gebruikt worden zijn voornamelijk: interviews, teksten en
observaties. Kwalitatief onderzoek moet zich houden aan verschillende richtlijnen, namelijk:
- Geloofwaardigheid (credibility): het moet een realistisch beeld zijn;
- Verplaatsbaarheid (transferability): de uitgangspunten zijn gebonden aan tijd, plaats en
context. Resultaten kunnen bij anderen ook gebruikt worden.
- Plausibiliteit (dependability): de consistentie van de gegevens en bevindingen.
- Verifieerbaarheid (confirmability): de resultaten zijn gebaseerd op de bijdragen van de
ondervraagden, en niet op de bias (vooringenomen standpunt) van de onderzoeker.
Verifieerbaarheid is te behalen door peer review en member checking. Dit vergroot de
overtuigingskracht.
10.3 Een vraag formuleren
PICO
10.4 Zoeken naar kwalitatief onderzoek
Digitale zoekmachines en literatuurbestanden zijn een handig hulpmiddel.
10.5 Beoordelen van kwalitatief onderzoek
Er kunnen een aantal kritische vragen gesteld worden om kwalitatief onderzoek te beoordelen,
namelijk:
- Zijn de resultaten valide?
o Zijn de vraag, doelen en focus duidelijk?
o Is er een geschikte methode gekozen?
o Zijn er methoden gebruikt om de geloofwaardigheid van het onderzoek te
verzekeren? Bijvoorbeeld trangulatie, member checking, reflectie.
- Wat is het belang van de resultaten?
o Zijn de belangrijkste resultaten helder weergegeven?
o Worden conclusies en resultaten gescheiden van elkaar gepresenteerd?
- Hoe helpen deze resultaten mijn cliënten?
Het onderzoek wordt beoordeeld op geloofwaardigheid, verplaatsbaarheid, plausibiliteit en
verifieerbaarheid.
10.6 Toepassen van kwalitatief onderzoek in de zorgpraktijk
Kwalitatief onderzoek in de gezondheidszorg kan inzicht en bruikbare kennis opleveren over wat
belangrijk is in het proces van samen beslissen. Goed kwalitatief onderzoek kan ertoe bijdragen dat
vanzelfsprekendheden worden onderbouwd of omgezet naar (ander) beleid.
10.7 Beschouwing
Kwalitatief onderzoek kan een middel vormen om het beroepsmatig handelen te onderbouwen.
, Kernpunten:
Kwalitatief onderzoek beoogt inzicht te bieden in de wereld van de gezondheidszorg zoals die zich
aan ons voordoet. De kwalitatief onderzoeker wil niet alleen weten wat er aan de hand is, maar ook
wat de betekenis daarvan is voor de betrokkenen. Kwalitatief onderzoek moet binnen een stroming
of traditie worden geplaatst, en binnen die traditie beoordeeld worden. Goed kwalitatief onderzoek
voldoet aan maatstaven van geloofwaardigheid, verplaatsbaarheid, plausibiliteit en
verifieerbaarheid. Kwalitatief onderzoek wordt beoordeeld op validiteit, belang en toepasbaarheid,
en volgens eigen criteria.
Lesdoelen:
De student kan de stappen van het verwerken van kwalitatieve data benoemen.
De onderzoeker creëert een complex holistisch beeld, analyseert tekst, rapporteert opvattingen van
betrokkenen en plaatst de studie in een natuurlijke context.
De student kan kwalitatieve gegevens (data uit interviews) op systematische wijze verwerken.
Interviews. Oral history is geschiedschrijving die louter gebaseerd is op interviews. Deze
dataverzameling wordt ook benut als de specifieke vraagstelling daarom vraagt. Gesprekken met
mensen leveren vaak rijke en gedetailleerde informatie op over bepaalde fenomenen. Er zijn
verschillende typen interviews:
- Ongestructureerde (open) interviews, ook wel diepte-interviews genoemd;
- Semigestructureerde interviews;
- Gestructureerde interviews.
In kwalitatief onderzoek wordt meestal voor ongestructureerde of semigestructureerde interviews
gekozen. Het doel van interviewen is het standpunt vanuit het perspectief van betrokkenen helder te
krijgen. Een kracht van interviewen is dat naast ‘wat’-vragen ook ‘hoe’- en ‘waarom’- vragen aan bod
komen. Eisen aan interviews zijn:
- Duidelijk verband tussen de onderzoeksvraag, de geïnterviewde en de interview thema’s
(waarom zijn deze geïnterviewde en thema’s gekozen?);
- Traceerbaarheid van de informatie uit interviews (door ze vast te leggen op beeld- of
geluidsrecorders en uit te typen);
- Toestemming om de interviews te gebruiken en ernaar te verwijzen.
De student kan het onderscheid tussen kwantitatief en kwalitatief onderzoek benoemen.
De verschillen liggen in de sociaal filosofische
uitgangspunten. Kwalitatieve onderzoekers
gaan ervan uit dat mensen stuk voor stuk
anders reageren op gebeurtenissen en ander
gedrag vertonen omdat ze gebeurtenissen
verschillend ervaren. Het type vraagstelling is
anders en de manier waarop de
onderzoekscyclus wordt ingericht. Kwalitatief
onderzoek richt zich vooral op het exploreren
van situaties en het beschrijven van
verschijnselen. Het gaat erom de aard van een
fenomeen in kaart te brengen. Bij kwalitatief
onderzoek heeft men voorkeur voor:
Hoofdstuk 10: Kwalitatief onderzoek
10.2 Kwalitatief onderzoek
Kwalitatief onderzoek geeft inzicht in hoe mensen een bepaald fenomeen ervaren en welke
betekenis dit voor hen heeft. Het richt zich vooral op het exploreren van situaties en het beschrijven
van verschijnselen. Kwalitatief onderzoek gaat uit van het holisme. Hoe, wat en waarom vragen
worden gesteld. De gegevens die gebruikt worden zijn voornamelijk: interviews, teksten en
observaties. Kwalitatief onderzoek moet zich houden aan verschillende richtlijnen, namelijk:
- Geloofwaardigheid (credibility): het moet een realistisch beeld zijn;
- Verplaatsbaarheid (transferability): de uitgangspunten zijn gebonden aan tijd, plaats en
context. Resultaten kunnen bij anderen ook gebruikt worden.
- Plausibiliteit (dependability): de consistentie van de gegevens en bevindingen.
- Verifieerbaarheid (confirmability): de resultaten zijn gebaseerd op de bijdragen van de
ondervraagden, en niet op de bias (vooringenomen standpunt) van de onderzoeker.
Verifieerbaarheid is te behalen door peer review en member checking. Dit vergroot de
overtuigingskracht.
10.3 Een vraag formuleren
PICO
10.4 Zoeken naar kwalitatief onderzoek
Digitale zoekmachines en literatuurbestanden zijn een handig hulpmiddel.
10.5 Beoordelen van kwalitatief onderzoek
Er kunnen een aantal kritische vragen gesteld worden om kwalitatief onderzoek te beoordelen,
namelijk:
- Zijn de resultaten valide?
o Zijn de vraag, doelen en focus duidelijk?
o Is er een geschikte methode gekozen?
o Zijn er methoden gebruikt om de geloofwaardigheid van het onderzoek te
verzekeren? Bijvoorbeeld trangulatie, member checking, reflectie.
- Wat is het belang van de resultaten?
o Zijn de belangrijkste resultaten helder weergegeven?
o Worden conclusies en resultaten gescheiden van elkaar gepresenteerd?
- Hoe helpen deze resultaten mijn cliënten?
Het onderzoek wordt beoordeeld op geloofwaardigheid, verplaatsbaarheid, plausibiliteit en
verifieerbaarheid.
10.6 Toepassen van kwalitatief onderzoek in de zorgpraktijk
Kwalitatief onderzoek in de gezondheidszorg kan inzicht en bruikbare kennis opleveren over wat
belangrijk is in het proces van samen beslissen. Goed kwalitatief onderzoek kan ertoe bijdragen dat
vanzelfsprekendheden worden onderbouwd of omgezet naar (ander) beleid.
10.7 Beschouwing
Kwalitatief onderzoek kan een middel vormen om het beroepsmatig handelen te onderbouwen.
, Kernpunten:
Kwalitatief onderzoek beoogt inzicht te bieden in de wereld van de gezondheidszorg zoals die zich
aan ons voordoet. De kwalitatief onderzoeker wil niet alleen weten wat er aan de hand is, maar ook
wat de betekenis daarvan is voor de betrokkenen. Kwalitatief onderzoek moet binnen een stroming
of traditie worden geplaatst, en binnen die traditie beoordeeld worden. Goed kwalitatief onderzoek
voldoet aan maatstaven van geloofwaardigheid, verplaatsbaarheid, plausibiliteit en
verifieerbaarheid. Kwalitatief onderzoek wordt beoordeeld op validiteit, belang en toepasbaarheid,
en volgens eigen criteria.
Lesdoelen:
De student kan de stappen van het verwerken van kwalitatieve data benoemen.
De onderzoeker creëert een complex holistisch beeld, analyseert tekst, rapporteert opvattingen van
betrokkenen en plaatst de studie in een natuurlijke context.
De student kan kwalitatieve gegevens (data uit interviews) op systematische wijze verwerken.
Interviews. Oral history is geschiedschrijving die louter gebaseerd is op interviews. Deze
dataverzameling wordt ook benut als de specifieke vraagstelling daarom vraagt. Gesprekken met
mensen leveren vaak rijke en gedetailleerde informatie op over bepaalde fenomenen. Er zijn
verschillende typen interviews:
- Ongestructureerde (open) interviews, ook wel diepte-interviews genoemd;
- Semigestructureerde interviews;
- Gestructureerde interviews.
In kwalitatief onderzoek wordt meestal voor ongestructureerde of semigestructureerde interviews
gekozen. Het doel van interviewen is het standpunt vanuit het perspectief van betrokkenen helder te
krijgen. Een kracht van interviewen is dat naast ‘wat’-vragen ook ‘hoe’- en ‘waarom’- vragen aan bod
komen. Eisen aan interviews zijn:
- Duidelijk verband tussen de onderzoeksvraag, de geïnterviewde en de interview thema’s
(waarom zijn deze geïnterviewde en thema’s gekozen?);
- Traceerbaarheid van de informatie uit interviews (door ze vast te leggen op beeld- of
geluidsrecorders en uit te typen);
- Toestemming om de interviews te gebruiken en ernaar te verwijzen.
De student kan het onderscheid tussen kwantitatief en kwalitatief onderzoek benoemen.
De verschillen liggen in de sociaal filosofische
uitgangspunten. Kwalitatieve onderzoekers
gaan ervan uit dat mensen stuk voor stuk
anders reageren op gebeurtenissen en ander
gedrag vertonen omdat ze gebeurtenissen
verschillend ervaren. Het type vraagstelling is
anders en de manier waarop de
onderzoekscyclus wordt ingericht. Kwalitatief
onderzoek richt zich vooral op het exploreren
van situaties en het beschrijven van
verschijnselen. Het gaat erom de aard van een
fenomeen in kaart te brengen. Bij kwalitatief
onderzoek heeft men voorkeur voor:
