CARIOLOGIE
THEORIE JAAR 3
Samenvatting van de colleges cariologie
jaar 3
,Inhoudsopgave
College 1 Pijnklachten ten gevolge van cariës .................................................................................... 2
College 2 ICCMS ................................................................................................................................ 12
College 3 Speeksel en cariësontwikkeling ......................................................................................... 25
College 4 Cariës en kwetsbare ouderen ............................................................................................ 29
College 5 Cariës en epidemiologie .................................................................................................... 43
College 7 lifestyle, control en cariëspreventie................................................................................... 51
College 8 Cariës & profylaxe ............................................................................................................. 64
College 9 Cariëspreventie in sociale context ..................................................................................... 70
,Cariologie theorie jaar 3
College 1 Pijnklachten ten gevolge van cariës
Leerdoel
• Pijnklachten ten gevolge van cariës herkennen, beschrijven en diagnosticeren.
• Basis van achtergrondkennis in staat om bij de verschillende diagnoses en
behandelingen te benoemen.
Wat is pijn?
• Pijn is een onplezierig waarschuwingssignaal van het lichaam bij een te sterke prikkel.
• Verschillende type pijn.
• Verschillende aandoeningen geven pijn (symptomen).
Bij lichamelijke pijn komen stoffen vrij zoals prostaglandines die pijn receptoren van de
pijnzenuw prikkelen. Wanneer er een pijnzenuw wordt geprikkeld gaat er een signaal naar
het ruggenmerg en vervolgens naar de hersenen. In de hersenen vindt bewustwording van
de pijn plaats.
Verschillende type pijn
• Acute pijn: pijn die plotseling optreedt en van korte duur is. Pijn bij een verwonding.
• Subcute pijn: pijn die na 6 weken behandelen nog aanwezig is.
• Chronische pijn: pijn die na 3 maanden behandelen nog aanwezig is. De patiënt
probeert te leren leven met de pijn, pijn bij een dodelijke ziekte of een ziekte zoals
reuma.
• Nociceptieve pijn: pijn door weefselschade, bijvoorbeeld door een schaafwond of
een verzwikte enkel.
Voorbeeld: hoofdpijn, rugpijn, buikpijn, oorpijn, spierpijn.
• Neuropatische pijn: door druk of schade aan het zenuwstelsel. Door bijvoorbeeld
gordelroos of een hernia. Ook schadelijke stoffen zoals alcohol kunnen dit ook
veroorzaken. Ontstaat door schade aan de huid of een spier, bot gewricht of
orgaan. Dit kan een ontsteking, wond of kneuzing zijn. Het gaat vaak samen met
zwellingen, ontstekingen en koorts en voelt dof, scherp, kloppend of stekend.
• Gemende pijn: combinatie van weefsel pijn en zenuwpijn
• Pijn met een psychische oorzaak. De pijn wordt lichamelijk en geestelijk gevoeld.
• Viscerale pijn: orgaan pijn, bijvoorbeeld door een blindedarmontsteking.
, • Vasculaire pijn: vaatpijn, bijvoorbeeld door een ziekte aan de bloedvaten zoals
aderverkalking of een verstopping.
• Oncologische pijn: pijn bij kanker, bijvoorbeeld door ingroei van een gezwel.
Doel pijninformatie
Pijn heeft een signaalfunctie. Het geeft aan dat er iets mis is in het lichaam.
• Vaststellen van pijn
• Vaststellen mate van pijn (pijnscore)
• Beslissing nemen over de te volgen interventies
• Signaalfunctie
Mate van pijn
• Beschrijven van de pijn met hulpmiddelen als de VAS-score
Voordeel: eenvoudige methode om aan pijn een getal te geven
Nadeel: de bepaling van de ernst van de pijn vindt op dat moment simpel en
eendimensionale plaats en er zijn altijd patiënten die de test niet begrijpen.
Figuur 1 VAS-score
• Na gaan hoeveel medicatie iemand gebuikt, de frequentie hiervan en het aantal uren
dat iemand wordt beperkt voor de dagelijkse bezigheden.
• Kwaliteit van leven meten: mening van familie leden en bekende die in contact staan
met de patiënt worden hierbij betrokken.
• Pijn meten bij chronische pijn patiënten: pijn dagboek bij chronische pijn om aan te
geven wat de intensiteit, frequentie van de pijn is, de impact van de pijn op het
dagelijks leven, aspecten van de levenskwaliteit zoals slapen en spijsvertering, welke
medicatie om het leven dragelijk te maken.
Individuele kenmerken van pijn
Door pijn te koppelen aan een signaalfunctie hoop je iets over de oorzaak te achterhalen.
• Kloppend
• Stekend
• Bonkend
• Schurend
• Brandend
• Knellend
• Klemmend
THEORIE JAAR 3
Samenvatting van de colleges cariologie
jaar 3
,Inhoudsopgave
College 1 Pijnklachten ten gevolge van cariës .................................................................................... 2
College 2 ICCMS ................................................................................................................................ 12
College 3 Speeksel en cariësontwikkeling ......................................................................................... 25
College 4 Cariës en kwetsbare ouderen ............................................................................................ 29
College 5 Cariës en epidemiologie .................................................................................................... 43
College 7 lifestyle, control en cariëspreventie................................................................................... 51
College 8 Cariës & profylaxe ............................................................................................................. 64
College 9 Cariëspreventie in sociale context ..................................................................................... 70
,Cariologie theorie jaar 3
College 1 Pijnklachten ten gevolge van cariës
Leerdoel
• Pijnklachten ten gevolge van cariës herkennen, beschrijven en diagnosticeren.
• Basis van achtergrondkennis in staat om bij de verschillende diagnoses en
behandelingen te benoemen.
Wat is pijn?
• Pijn is een onplezierig waarschuwingssignaal van het lichaam bij een te sterke prikkel.
• Verschillende type pijn.
• Verschillende aandoeningen geven pijn (symptomen).
Bij lichamelijke pijn komen stoffen vrij zoals prostaglandines die pijn receptoren van de
pijnzenuw prikkelen. Wanneer er een pijnzenuw wordt geprikkeld gaat er een signaal naar
het ruggenmerg en vervolgens naar de hersenen. In de hersenen vindt bewustwording van
de pijn plaats.
Verschillende type pijn
• Acute pijn: pijn die plotseling optreedt en van korte duur is. Pijn bij een verwonding.
• Subcute pijn: pijn die na 6 weken behandelen nog aanwezig is.
• Chronische pijn: pijn die na 3 maanden behandelen nog aanwezig is. De patiënt
probeert te leren leven met de pijn, pijn bij een dodelijke ziekte of een ziekte zoals
reuma.
• Nociceptieve pijn: pijn door weefselschade, bijvoorbeeld door een schaafwond of
een verzwikte enkel.
Voorbeeld: hoofdpijn, rugpijn, buikpijn, oorpijn, spierpijn.
• Neuropatische pijn: door druk of schade aan het zenuwstelsel. Door bijvoorbeeld
gordelroos of een hernia. Ook schadelijke stoffen zoals alcohol kunnen dit ook
veroorzaken. Ontstaat door schade aan de huid of een spier, bot gewricht of
orgaan. Dit kan een ontsteking, wond of kneuzing zijn. Het gaat vaak samen met
zwellingen, ontstekingen en koorts en voelt dof, scherp, kloppend of stekend.
• Gemende pijn: combinatie van weefsel pijn en zenuwpijn
• Pijn met een psychische oorzaak. De pijn wordt lichamelijk en geestelijk gevoeld.
• Viscerale pijn: orgaan pijn, bijvoorbeeld door een blindedarmontsteking.
, • Vasculaire pijn: vaatpijn, bijvoorbeeld door een ziekte aan de bloedvaten zoals
aderverkalking of een verstopping.
• Oncologische pijn: pijn bij kanker, bijvoorbeeld door ingroei van een gezwel.
Doel pijninformatie
Pijn heeft een signaalfunctie. Het geeft aan dat er iets mis is in het lichaam.
• Vaststellen van pijn
• Vaststellen mate van pijn (pijnscore)
• Beslissing nemen over de te volgen interventies
• Signaalfunctie
Mate van pijn
• Beschrijven van de pijn met hulpmiddelen als de VAS-score
Voordeel: eenvoudige methode om aan pijn een getal te geven
Nadeel: de bepaling van de ernst van de pijn vindt op dat moment simpel en
eendimensionale plaats en er zijn altijd patiënten die de test niet begrijpen.
Figuur 1 VAS-score
• Na gaan hoeveel medicatie iemand gebuikt, de frequentie hiervan en het aantal uren
dat iemand wordt beperkt voor de dagelijkse bezigheden.
• Kwaliteit van leven meten: mening van familie leden en bekende die in contact staan
met de patiënt worden hierbij betrokken.
• Pijn meten bij chronische pijn patiënten: pijn dagboek bij chronische pijn om aan te
geven wat de intensiteit, frequentie van de pijn is, de impact van de pijn op het
dagelijks leven, aspecten van de levenskwaliteit zoals slapen en spijsvertering, welke
medicatie om het leven dragelijk te maken.
Individuele kenmerken van pijn
Door pijn te koppelen aan een signaalfunctie hoop je iets over de oorzaak te achterhalen.
• Kloppend
• Stekend
• Bonkend
• Schurend
• Brandend
• Knellend
• Klemmend
