SOCIOLOGIE
INLEIDING IN SOCIALE ZEKERHEID
HISTORISCH PERSPECTIEF
Bismarck (1862 tot 1890) Beveridge (20stE)
wie is ‘de Contributie Burgerschap
verzekerde’ ? Link met arbeidscontract (alle burgers)
(sociale bijdragen)
Wie is de Professionele opbouw: De overheid
verzekeraar ? a) werknemersstelsel,
b) zelfstandige stelsel,
b) overheidspersoneel
d) specifieke stelsels
Financiering Werkgevers en Uniforme premies, algemene
werknemersbijdragen op de belastingen
lonen
Uitkeringen BISMARCK BEVERIDGE
Loongerelateerd (% verloren Uniforme uitkeringen (flat-rate)
loon)
dikwijls afhankelijk van het
Doel: vervanging verworven gezinsinkomen
levenstandaard
Doel:
minimuminkomensbescherming
Rol sociale Beperkt, Zeer groot
bijstand
laatste vangnet
Bismarck heeft heel sterk ons sociaal zekerheidsstelsel beïnvloed.
Hij was rijkskanselier en was de eerste die in Europa en nationaal verplicht sociale verzekering in het leven
heeft geroepen.
Sociaal risico is de basis van sociale verzekering. Bismarck wil deze onzekerheid wegenmen. Niet via armzorg,
maar via het arbeidscontract. Mensen moeten zich verplicht verzekeren. Iedereen die werkt met een
1
,arbeidscontract zou verplicht verzekerd moeten zijn! De kost van de verplichte sociale verzekeringen wordt
verdeeld tss wn en wg. Overheid kan stukje bijleggen.
De primaire doelstelling was niet zozeer de inkomensbescherming, maar de sociale waarborgen omdat overal
in de landen die snel geïndustrialiseerd werden, brak er al snel sociale onrust uit. Je had de
arbeidersbewegingen. Ook binnen christelijke beweging, sociaal gerichte individuen (denk aan priester Daens).
Bismarck wou een systeem waar onzekerheid weggenomen wordt. Hij wilde de werkende massa binden aan
de Duitse staat, hij wilde ook z’n eigen macht versterken. Hij wou de relatie tss wn en wg in goede banen
leiden.
De verzekerde was de persoon met het arbeidscontract, de persoon die sociale bijdrage betaalde om verzekerd
te zijn. De verzekeraar waren er verschillende: werknemersstelsels, zelfstandig stelsel, overheidspersoneel en
specifieke regels (mijnwerkers, marine, …) De financiering gebeurde met sociale bijdragen, werknemers- en
werkgeversbijdrage op de lonen.
Beverige komt veel later, op het moment dat sociale zekering volop in bloei komen. Beveridge had het niet zo
voor het arbeidscontract en dat de werkende klasse zich kon verzekeren door het betalen van sociale bijdrage.
Hij vindt dat je de werkende klasse bevoorrecht wordt. Wat doe je dan met de mensen die niet werken? Hij
plijt voor een universeel stelsel. Het was een brits econoom. Zijn ideeën werden gebruikt rond halverwege 20 e
eeuw bij vormgeven van sociale zekerheid in GB. Beveridge pleitte niet zozeer voor de werkende klasse, maar
voor het gehele burgerschap. Beveridge kwam dan uit bij de overheid die de organisatie van de SZ tot stand
brengt. Er zijn geen wg en wn’s bijdragen op de lonen, maar wel algemene belastingsmiddelen. Uitkeringen die
forfaitair zijn, voor alle burgers gelijk. En niet loongekoppelde uitkering. De filosofie was dan ook een minimale
inkomstwaarborging voor alle burgers, terwijl die van Bismarck is dan verhoogde levensstandaard via
loonsbijdragen. Beveridge was zeer gedreven door de sociale doelstellingen, maar had ook politieke motieven.
De politieke motieven waren om het fascisme op een afstand te houden en ook het dreigende communisme
aan banden leggen. Hij had ook duidelijke politieke overtuigingen: expliciete keuze voor de vrije markt, maar
gecorrigeerd en in combinatie met een welvaarsstaat. Ook wij zijn beïnvloed door Beveridge. Vooral de sociale
bijstand is ingegeven door beridge. Ook het concept van de sociale markteconomie, de vrije markt als
belangerijk sturend principe, maar sociaal gecorrigeerd.
ONDERSCHEID SOCIALE VERZEKERINGEN VERSUS BIJSTAND
SOCIALE VERZEKERINGEN BIJSTANDSREGELINGEN
Verzekeringsprincipes: -
Uitkeringsbasis=betaalde bijdrage en risico -
financiering uit bijdragen -
waarborg van een verworven -
levensstandaard
Solidariteitsprincipes: Solidariteitsprincipes:
1) horizontale solidariteit Uitkeringsbasis=behoefte (onderzoek naar
de bestaansmiddelen)
2) verticale solidariteit financiering uit belastingen
2
, 3) intergenerationele solidariteit waarborg van een minimuminkomen
4) beroepensolidariteit
5) nationale solidariteit
KENMERKEN VAN SOCIALE VERZEKERINGEN
BIEDEN EEN INKOMEN BJI HET ZICH VOORDOEN VAN EEN ERKEND SOCIAAL RISICO
1. Het recht om uitkeringen te ontvangen wordt geopend door het concept van sociaal risico: een
gebeurtenis waar je zelf niet aan kan doen. Het overvalt en treft je, maar waar je zelf geen schuld aan
hebt. De collectiviteit gaat optreden en gaat een regeling uitwerken, om zij die getroffen worden te
beschermen. De erkende sociale risico’s zijn:
a. Ouderdom (pensioenverzekering)
b. Arbeidsongeschiktheid
i. Niets beroepsgebonden ziekte- en invaliditeitsverzekering
ii. Wel beroepsgebonden arbeidsongeval of beroepsziekte
c. Werkloosheid werkloosheidsverzekering (wel onvrijwillig werkloos)
2. Wanneer de persoon die instaat voor het levensonderhoud sterft (kostwinner) overlevingspensioen
Het kostwinnersmodel heeft maar heel kort bestaan. Wanneer vrouwen de arbeidsmarkt zijn gaan
industrialiseren is het kostwinnersmodel soort van afgeschaft
3. Reductie van welbepaalde kosten zoals kinderen, geneeskundige verzorging)
Sociaal risico’s zijn maatschappelijk beïnvloed. Sociale risico’s zijn in verandering.
Nieuwe sociale risico’s:
- Kinderopvang
- Verlofstelsels
- Dienstencheques
- Laaggeschooldheid
BAND MET ARBEIDSVERLEDEN
Je bent pas verzekerd wanneer je een bewijs van arbeidsdagen kan voorleggen (dus wanneer je kan bewijzen
dat je sociale bijdragen hebt betaald). (referte-eis)
Afhankelijk van de leeftijd moet je X-aantal dagen bewijzen (referte-periode). Hoe ouder de persoon is, hoe
langer de referte-eis is.
Je kan niet zomaar werkloosheidsuitkeringen krijgen, je moet kunnen bewijzen dat je hebt gewerkt.
Uitzondering: schoolverlaters
ze hebben nog nooit gewerkt.
Stricte voorwaarden:
3
INLEIDING IN SOCIALE ZEKERHEID
HISTORISCH PERSPECTIEF
Bismarck (1862 tot 1890) Beveridge (20stE)
wie is ‘de Contributie Burgerschap
verzekerde’ ? Link met arbeidscontract (alle burgers)
(sociale bijdragen)
Wie is de Professionele opbouw: De overheid
verzekeraar ? a) werknemersstelsel,
b) zelfstandige stelsel,
b) overheidspersoneel
d) specifieke stelsels
Financiering Werkgevers en Uniforme premies, algemene
werknemersbijdragen op de belastingen
lonen
Uitkeringen BISMARCK BEVERIDGE
Loongerelateerd (% verloren Uniforme uitkeringen (flat-rate)
loon)
dikwijls afhankelijk van het
Doel: vervanging verworven gezinsinkomen
levenstandaard
Doel:
minimuminkomensbescherming
Rol sociale Beperkt, Zeer groot
bijstand
laatste vangnet
Bismarck heeft heel sterk ons sociaal zekerheidsstelsel beïnvloed.
Hij was rijkskanselier en was de eerste die in Europa en nationaal verplicht sociale verzekering in het leven
heeft geroepen.
Sociaal risico is de basis van sociale verzekering. Bismarck wil deze onzekerheid wegenmen. Niet via armzorg,
maar via het arbeidscontract. Mensen moeten zich verplicht verzekeren. Iedereen die werkt met een
1
,arbeidscontract zou verplicht verzekerd moeten zijn! De kost van de verplichte sociale verzekeringen wordt
verdeeld tss wn en wg. Overheid kan stukje bijleggen.
De primaire doelstelling was niet zozeer de inkomensbescherming, maar de sociale waarborgen omdat overal
in de landen die snel geïndustrialiseerd werden, brak er al snel sociale onrust uit. Je had de
arbeidersbewegingen. Ook binnen christelijke beweging, sociaal gerichte individuen (denk aan priester Daens).
Bismarck wou een systeem waar onzekerheid weggenomen wordt. Hij wilde de werkende massa binden aan
de Duitse staat, hij wilde ook z’n eigen macht versterken. Hij wou de relatie tss wn en wg in goede banen
leiden.
De verzekerde was de persoon met het arbeidscontract, de persoon die sociale bijdrage betaalde om verzekerd
te zijn. De verzekeraar waren er verschillende: werknemersstelsels, zelfstandig stelsel, overheidspersoneel en
specifieke regels (mijnwerkers, marine, …) De financiering gebeurde met sociale bijdragen, werknemers- en
werkgeversbijdrage op de lonen.
Beverige komt veel later, op het moment dat sociale zekering volop in bloei komen. Beveridge had het niet zo
voor het arbeidscontract en dat de werkende klasse zich kon verzekeren door het betalen van sociale bijdrage.
Hij vindt dat je de werkende klasse bevoorrecht wordt. Wat doe je dan met de mensen die niet werken? Hij
plijt voor een universeel stelsel. Het was een brits econoom. Zijn ideeën werden gebruikt rond halverwege 20 e
eeuw bij vormgeven van sociale zekerheid in GB. Beveridge pleitte niet zozeer voor de werkende klasse, maar
voor het gehele burgerschap. Beveridge kwam dan uit bij de overheid die de organisatie van de SZ tot stand
brengt. Er zijn geen wg en wn’s bijdragen op de lonen, maar wel algemene belastingsmiddelen. Uitkeringen die
forfaitair zijn, voor alle burgers gelijk. En niet loongekoppelde uitkering. De filosofie was dan ook een minimale
inkomstwaarborging voor alle burgers, terwijl die van Bismarck is dan verhoogde levensstandaard via
loonsbijdragen. Beveridge was zeer gedreven door de sociale doelstellingen, maar had ook politieke motieven.
De politieke motieven waren om het fascisme op een afstand te houden en ook het dreigende communisme
aan banden leggen. Hij had ook duidelijke politieke overtuigingen: expliciete keuze voor de vrije markt, maar
gecorrigeerd en in combinatie met een welvaarsstaat. Ook wij zijn beïnvloed door Beveridge. Vooral de sociale
bijstand is ingegeven door beridge. Ook het concept van de sociale markteconomie, de vrije markt als
belangerijk sturend principe, maar sociaal gecorrigeerd.
ONDERSCHEID SOCIALE VERZEKERINGEN VERSUS BIJSTAND
SOCIALE VERZEKERINGEN BIJSTANDSREGELINGEN
Verzekeringsprincipes: -
Uitkeringsbasis=betaalde bijdrage en risico -
financiering uit bijdragen -
waarborg van een verworven -
levensstandaard
Solidariteitsprincipes: Solidariteitsprincipes:
1) horizontale solidariteit Uitkeringsbasis=behoefte (onderzoek naar
de bestaansmiddelen)
2) verticale solidariteit financiering uit belastingen
2
, 3) intergenerationele solidariteit waarborg van een minimuminkomen
4) beroepensolidariteit
5) nationale solidariteit
KENMERKEN VAN SOCIALE VERZEKERINGEN
BIEDEN EEN INKOMEN BJI HET ZICH VOORDOEN VAN EEN ERKEND SOCIAAL RISICO
1. Het recht om uitkeringen te ontvangen wordt geopend door het concept van sociaal risico: een
gebeurtenis waar je zelf niet aan kan doen. Het overvalt en treft je, maar waar je zelf geen schuld aan
hebt. De collectiviteit gaat optreden en gaat een regeling uitwerken, om zij die getroffen worden te
beschermen. De erkende sociale risico’s zijn:
a. Ouderdom (pensioenverzekering)
b. Arbeidsongeschiktheid
i. Niets beroepsgebonden ziekte- en invaliditeitsverzekering
ii. Wel beroepsgebonden arbeidsongeval of beroepsziekte
c. Werkloosheid werkloosheidsverzekering (wel onvrijwillig werkloos)
2. Wanneer de persoon die instaat voor het levensonderhoud sterft (kostwinner) overlevingspensioen
Het kostwinnersmodel heeft maar heel kort bestaan. Wanneer vrouwen de arbeidsmarkt zijn gaan
industrialiseren is het kostwinnersmodel soort van afgeschaft
3. Reductie van welbepaalde kosten zoals kinderen, geneeskundige verzorging)
Sociaal risico’s zijn maatschappelijk beïnvloed. Sociale risico’s zijn in verandering.
Nieuwe sociale risico’s:
- Kinderopvang
- Verlofstelsels
- Dienstencheques
- Laaggeschooldheid
BAND MET ARBEIDSVERLEDEN
Je bent pas verzekerd wanneer je een bewijs van arbeidsdagen kan voorleggen (dus wanneer je kan bewijzen
dat je sociale bijdragen hebt betaald). (referte-eis)
Afhankelijk van de leeftijd moet je X-aantal dagen bewijzen (referte-periode). Hoe ouder de persoon is, hoe
langer de referte-eis is.
Je kan niet zomaar werkloosheidsuitkeringen krijgen, je moet kunnen bewijzen dat je hebt gewerkt.
Uitzondering: schoolverlaters
ze hebben nog nooit gewerkt.
Stricte voorwaarden:
3
