DIVERSITEIT
INHOUD
DIVERSITEIT ............................................................................................................................................................. 1
1 gender ........................................................................................................................................................ 2
2 feminisme in belgië eerste & tweede golf ................................................................................................. 5
3 derde feministische golf ............................................................................................................................. 7
4 vierde feministische golf .......................................................................................................................... 10
5 seksuele diversiteit in de samenleving .................................................................................................... 11
6 diversiteit / gender arbeidsparticipatie en loonverschillen ..................................................................... 18
7 vrouwen aan de macht / politiek ............................................................................................................. 25
8 gender gap index...................................................................................................................................... 26
9 etnisch culturele diversiteit ..................................................................................................................... 27
10 superdiversiteit ........................................................................................................................................ 34
11 diversiteit en armoede ............................................................................................................................. 41
12 wetgeving en beleid ................................................................................................................................. 54
13 politie en diversiteit ................................................................................................................................. 67
14 diversiteit en veiligheid ............................................................................................................................ 69
15 racisme en etnische profilering ................................................................................................................ 76
1
,1 GENDER
• 1949: begin rechten voor vrouwen
• Simone de Beauvoir: extreme feministe
o « On ne naît pas femme, on le devient »
▪ Je leert als het ware vrouw zijn, rolpatroon die je worden aangeleerd krijg je mee in
opvoeding
DEFINITIE
• Geslacht?
o X = “niet in twee delen”
▪ Zowel kenmerken hebben van een man als een vrouw
• Aangeboren
• Gender
o Sociale constructie
▪ Sociale ongelijkheid tss man & vrouw
▪ Vrouwen worden vaak maatschappelijke ondergeschikte positie geduwd
o Culturele constructie
• Voorbeelden
o Genderrollen
o Ongelijkheden
o Genderrelaties
o Genderstereotiepen
Gender speelt op 3 niveaus:
• Identiteit
• Sociale organisatie
• Normerende functie
o Opvattingen rond man en vrouw bepalen wat juist of fout is
ONGELIJKHEID
• Binaire oppositie
• Gaat terug naar de primaire overtuiging dat het ene geslacht beter is dan het andere
o Het dominante geslacht
o Mannelijkheid versus vrouwelijkheid
▪ Bv. koel versus emotioneel
▪ Bv. rationeel versus irrationeel
▪ Bv. taalgebruik
2
,VERSCHILLENDE DISCIPLINES
• Taal
o In de talen van de Westerse Wereld
▪ Mannelijke als de norm
• Bv. ‘de leerling, de student, de lezer,…’ → hij
• Bv. beroepsnamen
• Bv. eigennamen
▪ Vrouwen maken meer instemmende geluiden
• Mannen onderbreken meer, zijn assertiever (zie ook volgende slide)
• Geneeskunde
o Vrouwen gaan sneller naar de arts
o Vrouwelijke artsen besteden meer tijd aan hun patiënten
• Onderwijs
o Meisjes: beter presteren
• Arbeidsmarkt
o In privésector: vrouwen worden minder betaald
o Jobs: meer vrouwen in beroepen waar minder respect voor is
• Media
o Representatie van vrouwen in de media
o Worden minder als expert opgevoerd
• Politiek
o Stemrecht voor de vrouwen sinds…
o Sinds kort wel eerste vrouwelijke minister in ons land
DIMENSIES VAN GENDER
• Gender als ordeningsprincipe
• Gender als rangorde
o 4 dimensies (Joan Scott)
▪ Symbolen of symbolische representaties (meta)
▪ Normatieve concepten (meta)
▪ Sociale en politieke instituties (macro) of organisaties (meso)
▪ Subjectieve identiteit (micro)
VOORNAAMSTE DEBATTEN
• Aanvankelijk: gelijkheidsdenken
• Later: verschildenken
• Nu: mannelijkheden en vrouwelijkheden
• Gelijkenis-verschil-debat
o Gelijkheid > liberale beleidsmodellen: gelijke kansen en meritocratie
o Verschillen > radicale beleidsmodellen: positieve discriminatie
3
, • Gelijkheid
o Mannen en vrouwen zijn gelijk
o Gelijke kansen en rechten → verschillen zullen verdwijnen
▪ Bv. Liberale en socialistisch feminisme
o Kritiek: mannelijke wordt in stand gehouden
• Verschil
o Verschillen zijn er
o Kunnen niet weggewerkt worden
o Herwaardering van het vrouwelijke
▪ Bv. Radicaal feminisme, econ-feminisme, cultureel feminisme
o Kritiek: vrouw als anders blijft de ondergeschikte positie behouden
• Diversiteit van gender
o Alle vrouwen iets gemeenschappelijks?
▪ nl. Onderdrukking door de man
o ‘80: kritiek
▪ Lesbiennes en migranten nemen voortouw
▪ Kritiek op de universele categorie ‘vrouw’
− Want voornamelijk blank & middenklasse
▪ Niet alle vrouwen delen dezelfde belangen
▪ Bv. Ras, etniciteit of seksuele geaardheid zijn ook van belang
▪ Nadruk op verschillen tussen vrouwen
▪ In OZ dus nadruk op de verschillende delen van de identiteitsconstructie
4
INHOUD
DIVERSITEIT ............................................................................................................................................................. 1
1 gender ........................................................................................................................................................ 2
2 feminisme in belgië eerste & tweede golf ................................................................................................. 5
3 derde feministische golf ............................................................................................................................. 7
4 vierde feministische golf .......................................................................................................................... 10
5 seksuele diversiteit in de samenleving .................................................................................................... 11
6 diversiteit / gender arbeidsparticipatie en loonverschillen ..................................................................... 18
7 vrouwen aan de macht / politiek ............................................................................................................. 25
8 gender gap index...................................................................................................................................... 26
9 etnisch culturele diversiteit ..................................................................................................................... 27
10 superdiversiteit ........................................................................................................................................ 34
11 diversiteit en armoede ............................................................................................................................. 41
12 wetgeving en beleid ................................................................................................................................. 54
13 politie en diversiteit ................................................................................................................................. 67
14 diversiteit en veiligheid ............................................................................................................................ 69
15 racisme en etnische profilering ................................................................................................................ 76
1
,1 GENDER
• 1949: begin rechten voor vrouwen
• Simone de Beauvoir: extreme feministe
o « On ne naît pas femme, on le devient »
▪ Je leert als het ware vrouw zijn, rolpatroon die je worden aangeleerd krijg je mee in
opvoeding
DEFINITIE
• Geslacht?
o X = “niet in twee delen”
▪ Zowel kenmerken hebben van een man als een vrouw
• Aangeboren
• Gender
o Sociale constructie
▪ Sociale ongelijkheid tss man & vrouw
▪ Vrouwen worden vaak maatschappelijke ondergeschikte positie geduwd
o Culturele constructie
• Voorbeelden
o Genderrollen
o Ongelijkheden
o Genderrelaties
o Genderstereotiepen
Gender speelt op 3 niveaus:
• Identiteit
• Sociale organisatie
• Normerende functie
o Opvattingen rond man en vrouw bepalen wat juist of fout is
ONGELIJKHEID
• Binaire oppositie
• Gaat terug naar de primaire overtuiging dat het ene geslacht beter is dan het andere
o Het dominante geslacht
o Mannelijkheid versus vrouwelijkheid
▪ Bv. koel versus emotioneel
▪ Bv. rationeel versus irrationeel
▪ Bv. taalgebruik
2
,VERSCHILLENDE DISCIPLINES
• Taal
o In de talen van de Westerse Wereld
▪ Mannelijke als de norm
• Bv. ‘de leerling, de student, de lezer,…’ → hij
• Bv. beroepsnamen
• Bv. eigennamen
▪ Vrouwen maken meer instemmende geluiden
• Mannen onderbreken meer, zijn assertiever (zie ook volgende slide)
• Geneeskunde
o Vrouwen gaan sneller naar de arts
o Vrouwelijke artsen besteden meer tijd aan hun patiënten
• Onderwijs
o Meisjes: beter presteren
• Arbeidsmarkt
o In privésector: vrouwen worden minder betaald
o Jobs: meer vrouwen in beroepen waar minder respect voor is
• Media
o Representatie van vrouwen in de media
o Worden minder als expert opgevoerd
• Politiek
o Stemrecht voor de vrouwen sinds…
o Sinds kort wel eerste vrouwelijke minister in ons land
DIMENSIES VAN GENDER
• Gender als ordeningsprincipe
• Gender als rangorde
o 4 dimensies (Joan Scott)
▪ Symbolen of symbolische representaties (meta)
▪ Normatieve concepten (meta)
▪ Sociale en politieke instituties (macro) of organisaties (meso)
▪ Subjectieve identiteit (micro)
VOORNAAMSTE DEBATTEN
• Aanvankelijk: gelijkheidsdenken
• Later: verschildenken
• Nu: mannelijkheden en vrouwelijkheden
• Gelijkenis-verschil-debat
o Gelijkheid > liberale beleidsmodellen: gelijke kansen en meritocratie
o Verschillen > radicale beleidsmodellen: positieve discriminatie
3
, • Gelijkheid
o Mannen en vrouwen zijn gelijk
o Gelijke kansen en rechten → verschillen zullen verdwijnen
▪ Bv. Liberale en socialistisch feminisme
o Kritiek: mannelijke wordt in stand gehouden
• Verschil
o Verschillen zijn er
o Kunnen niet weggewerkt worden
o Herwaardering van het vrouwelijke
▪ Bv. Radicaal feminisme, econ-feminisme, cultureel feminisme
o Kritiek: vrouw als anders blijft de ondergeschikte positie behouden
• Diversiteit van gender
o Alle vrouwen iets gemeenschappelijks?
▪ nl. Onderdrukking door de man
o ‘80: kritiek
▪ Lesbiennes en migranten nemen voortouw
▪ Kritiek op de universele categorie ‘vrouw’
− Want voornamelijk blank & middenklasse
▪ Niet alle vrouwen delen dezelfde belangen
▪ Bv. Ras, etniciteit of seksuele geaardheid zijn ook van belang
▪ Nadruk op verschillen tussen vrouwen
▪ In OZ dus nadruk op de verschillende delen van de identiteitsconstructie
4
