Hst 1:
1.1 sociale invloed
-Definitie sociale psychologie:
Wetenschappelijke studie, van de manier waarop de gedachten, gevoelens en
gedragingen van mensen worden beïnvloed door de werkelijke of voorgestelde
aanwezigheid van andere mensen.
-Sociale psychologen maken gebruik van systematisch onderzoek, met
geavanceerde methoden om het denken, doen en voelen van mensen te
doorgronden.
-Mensen worden niet zozeer beïnvloed door wat anderen feitelijk vinden, maar
door wat ze denken dat anderen vinden, dat wil zeggen, door hun eigen
interpretaties van het gedrag van anderen.
Social tuning:
-Het onbewust op elkaar afstemmen van gedrag, gedachten en gevoelens.
Zo neemt men elkaars stemming over als ze bij elkaar zijn. Gedrag en zelfbeeld
afstemmen op de verwachtingen van anderen. Mensen creëren zelf de
werkelijkheid waarin ze leven.
Kameleon-effect:
-Het overnemen van elkaars bewegingen en mimiek wordt het kameleon-effect
genoemd.
Onbewust nadoen wat we anderen zien doen.
Spiegelneuronen:
-Hersencellen die de activiteiten en ervaringen van anderen weerspiegelen in het
eigen brein.
(voorbeeld: je ziet iemand gapen en moet zelf ook gapen.)
Automatisch imiteren:
-Bevordert groepsprocessen, zoals goede samenwerking en het gevoel dat je
elkaar begrijpt.
Het geeft een gevoel van verbondenheid en sympathie.
Conformisme:
- De neiging je aan te passen aan anderen.
Claque:
Mensen inhuren om enthousiast te klappen bij een voorstelling.
Hindsight bias:
Als je eenmaal iets weet, lijkt het alsof je het altijd al hebt geweten. Het ik-heb-
het-altijd-al-geweten effect. Hindsight = inzicht achteraf Bias = vertekening.
5 Voorbeelden van onderzoeksresultaten uit de sociale psychologie:
- Tegenpolen trekken elkaar aan. Klinkt aannemelijk en logisch, maar dit
onderzoek is compleet verzonnen om te laten zien hoe vanzelfsprekend iets kan
lijken. Mensen die op elkaar lijken trekken elkaar aan, is uit onderzoek gebleken.
Dit gaat om gemiddelden.
- Eerste indruk: de eerste indruk is de beste, wordt vaak gezegd. De
‘beste’ wordt gezien als: de kloppende. De uitspraak klopt niet omdat: je eerste
indruk nooit onbevangen is, er is een oordeel, later kun je iemand beter leren
kennen, waardoor blijkt dat je eerste indruk niet juist was.
De kanttekening hiervan: mensen kunnen ervoor zorgen dat hun eerste indruk
,klopt. Je gaat iemand behandelen als onbetrouwbaar, wat zijn of haar gedrag zal
beïnvloeden.
- Self-fullfilling prophecy: een voorspelling die zichzelf werkelijkheid maakt. De
eerste indruk was dan juist, maar alleen omdat je dit zelf in de hand hebt
gewerkt.
- Fysieke aantrekkelijkheid: fysiek aantrekkelijke mensen zijn beter in sociale
vaardigheden, zijn vlotter en makkelijker in de omgang. ( mogelijk effect van self-
fullfilling prophecy: aantrekkelijke mensen worden ingeschat als, aardig persoon,
waardoor ze van jongs af aan positiever worden behandeld dan onaantrekkelijke
mensen. )
-Brainstormen:
Een groep gaat bij elkaar zitten om te brainstormen. Vrijuit ideeën en gedachten
delen.
Zou positief moeten zijn, twee weten meer dan één en je stimuleert elkaar.
Toch blijkt het niet te werken. Je komt uiteindelijk met minder ideeën, dan
wanneer je alleen zit en ieder apart laat denken. Mensen doen minder hun best,
dan wanneer ze alleen verantwoordelijk zijn.
En het luisteren naar anderen verstoort je eigen gedachtengang.
-Slijmen:
Door anderen te vleien, en ‘naar boven te likken’ kun je het ver schoppen, is het
idee.
Veel mensen willen iets gedaan krijgen, en gaan daardoor slijmen. Je doet extra
aardig als je hulp nodig hebt, etc. Onderzoek laat zien dat slijmen erg effectief is.
-Hard to get spelen:
Uit onderzoek blijkt dit niet te werken. Het werkt juist wanneer je laat blijken dat
je de ander leuk vindt. Je moet dat alleen niet bij iedereen doen. Creëren van
onzekerheid zou in je voordeel kunnen werken, maar doen alsof je niet
geïnteresseerd bent, werkt waarschijnlijk averechts.
De kracht van de situatie:
Gedrag is het gevolg van zowel interne als externe krachten. Dat wil zeggen,
factoren binnen de persoon, en factoren buiten de persoon. ( eigenschappen vs.
drukke omgeving. )
Mensen worden erg beïnvloed door de situatie waarin ze zich bevinden.
Het omstander-effect:
Hoe meer omstanders, des te kleiner de kans op hulp. Oorzaken: mensen voelen
zich niet verantwoordelijk, onduidelijk wie er moet helpen: Iemand anders zal het
wel doen.
Dit wordt diffusion of responsibility genoemd. De verantwoordelijkheid wordt
verspreid over meerdere mensen waardoor onduidelijk is, wie er verantwoordelijk
is.
Je reactie in een noodsituatie wordt in hoge mate beïnvloed door kenmerken van
de omgeving. Als het bekenden zijn, is de kans groter dat je helpt.
Gehoorzamen:
mensen gehoorzamen een autoriteit alleen als ze zich identificeren met de
autoriteit en zijn doelen.
Mensen zijn dus niet blind gehoorzaam, ze zullen niet ergens in mee gaan als ze
denken dat het geen zinnig doel dient.
Perverse commando-keten:
, De autoriteit hoeft het niet zelf te doen, en de uitvoerder doet het onder
verantwoordelijkheid van de ander. Zo ontlopen ze beide de confrontatie met de
ernst van wat ze doen.
Voet-tussen-de-deur-effect:
Sluwe opzet, stap voor stap beïnvloeden i.p.v. in één keer.
Sociale cognitie: ( deelgebied )
Hoe mensen hun sociale omgeving waarnemen en interpreteren. De term
verwijst naar ons denken, over de sociale omgeving.
Betekenisgeving: Basisprincipes die bepalen hoe mensen informatie
over de omgeving interpreteren.
1. Mensen geven betekenis aan hun waarnemingen, ze zoeken een
samenhang.
Selectief toevoegen, weglaten of veranderen van informatie leidt ertoe dat er
geen perfecte overeenstemming is tussen de werkelijkheid en het beeld dat we in
ons hoofd hebben.
Mensen gebruiken hun cognitieve capaciteit ( hun aandacht en denkwerk. ) zo
efficiënt mogelijk.
Quick and dirty: snel en grof informatie verwerken, met alle gevolgen voor
selectie, aanvulling en verdraaiing.
2. Mensen gebruiken hun cognitieve capaciteit efficiënt:
Mensen gaan zo efficiënt en pragmatisch mogelijk om met hun aandacht.
Wanneer iets of iemand niet zo belangrijk is, letten ze niet zo goed op, waardoor
hun beeld onvolledig of onjuist zal zijn.
Motivationele vertekeningen: wishful thinking
Mensen zien vaak vooral wat ze verwachten te zien. Daarnaast zien ze ook
eerder wat ze graag willen zien. Dit is: wishful thinking of motivated thinking. Je
denkt dat iets zo is, omdat je het hoopt/wenst en omdat het strookt met je
motieven en belangen.
3. Motieven en belangen kleuren de waarneming:
De waarnemingen van mensen worden gekleurd door hun motieven en belangen.
Mensen zien niet dat hun partner vreemdgaat, omdat ze het niet willen zien.
Mensen kijken de kant op die hun het beste uitkomt. Er zijn veel verschillende
motieven die de waarneming kunnen kleuren.
1. Positief zelfbeeld
2. Behoefte aan controle en voorspelbaarheid van onze omgeving
Automatische reacties: het resultaat van een reflex in plaats van reflectie. Het
grootste deel van wat mensen doen, denken en voelen komt voort uit onbewuste
drijfveren en associaties.
Expliciet geheugen: bewust -> kennis waarvan je weet dat je het hebt.
Impliciet geheugen: onbewust -> kennis waarvan we onbewust gebruik maken,
kennis die ons denken en handelen beïnvloedt, zonder dat we kunnen aangeven
waardoor dat komt.
Somatische markeringen: Associaties en ervaringen worden op geslagen in je
lichaam, waardoor je lichaam ‘weet’ dat iets wel of niet goed is, terwijl jij je daar
niet bewust van bent.
4.Veel reacties zijn onbewust en automatisch
1.1 sociale invloed
-Definitie sociale psychologie:
Wetenschappelijke studie, van de manier waarop de gedachten, gevoelens en
gedragingen van mensen worden beïnvloed door de werkelijke of voorgestelde
aanwezigheid van andere mensen.
-Sociale psychologen maken gebruik van systematisch onderzoek, met
geavanceerde methoden om het denken, doen en voelen van mensen te
doorgronden.
-Mensen worden niet zozeer beïnvloed door wat anderen feitelijk vinden, maar
door wat ze denken dat anderen vinden, dat wil zeggen, door hun eigen
interpretaties van het gedrag van anderen.
Social tuning:
-Het onbewust op elkaar afstemmen van gedrag, gedachten en gevoelens.
Zo neemt men elkaars stemming over als ze bij elkaar zijn. Gedrag en zelfbeeld
afstemmen op de verwachtingen van anderen. Mensen creëren zelf de
werkelijkheid waarin ze leven.
Kameleon-effect:
-Het overnemen van elkaars bewegingen en mimiek wordt het kameleon-effect
genoemd.
Onbewust nadoen wat we anderen zien doen.
Spiegelneuronen:
-Hersencellen die de activiteiten en ervaringen van anderen weerspiegelen in het
eigen brein.
(voorbeeld: je ziet iemand gapen en moet zelf ook gapen.)
Automatisch imiteren:
-Bevordert groepsprocessen, zoals goede samenwerking en het gevoel dat je
elkaar begrijpt.
Het geeft een gevoel van verbondenheid en sympathie.
Conformisme:
- De neiging je aan te passen aan anderen.
Claque:
Mensen inhuren om enthousiast te klappen bij een voorstelling.
Hindsight bias:
Als je eenmaal iets weet, lijkt het alsof je het altijd al hebt geweten. Het ik-heb-
het-altijd-al-geweten effect. Hindsight = inzicht achteraf Bias = vertekening.
5 Voorbeelden van onderzoeksresultaten uit de sociale psychologie:
- Tegenpolen trekken elkaar aan. Klinkt aannemelijk en logisch, maar dit
onderzoek is compleet verzonnen om te laten zien hoe vanzelfsprekend iets kan
lijken. Mensen die op elkaar lijken trekken elkaar aan, is uit onderzoek gebleken.
Dit gaat om gemiddelden.
- Eerste indruk: de eerste indruk is de beste, wordt vaak gezegd. De
‘beste’ wordt gezien als: de kloppende. De uitspraak klopt niet omdat: je eerste
indruk nooit onbevangen is, er is een oordeel, later kun je iemand beter leren
kennen, waardoor blijkt dat je eerste indruk niet juist was.
De kanttekening hiervan: mensen kunnen ervoor zorgen dat hun eerste indruk
,klopt. Je gaat iemand behandelen als onbetrouwbaar, wat zijn of haar gedrag zal
beïnvloeden.
- Self-fullfilling prophecy: een voorspelling die zichzelf werkelijkheid maakt. De
eerste indruk was dan juist, maar alleen omdat je dit zelf in de hand hebt
gewerkt.
- Fysieke aantrekkelijkheid: fysiek aantrekkelijke mensen zijn beter in sociale
vaardigheden, zijn vlotter en makkelijker in de omgang. ( mogelijk effect van self-
fullfilling prophecy: aantrekkelijke mensen worden ingeschat als, aardig persoon,
waardoor ze van jongs af aan positiever worden behandeld dan onaantrekkelijke
mensen. )
-Brainstormen:
Een groep gaat bij elkaar zitten om te brainstormen. Vrijuit ideeën en gedachten
delen.
Zou positief moeten zijn, twee weten meer dan één en je stimuleert elkaar.
Toch blijkt het niet te werken. Je komt uiteindelijk met minder ideeën, dan
wanneer je alleen zit en ieder apart laat denken. Mensen doen minder hun best,
dan wanneer ze alleen verantwoordelijk zijn.
En het luisteren naar anderen verstoort je eigen gedachtengang.
-Slijmen:
Door anderen te vleien, en ‘naar boven te likken’ kun je het ver schoppen, is het
idee.
Veel mensen willen iets gedaan krijgen, en gaan daardoor slijmen. Je doet extra
aardig als je hulp nodig hebt, etc. Onderzoek laat zien dat slijmen erg effectief is.
-Hard to get spelen:
Uit onderzoek blijkt dit niet te werken. Het werkt juist wanneer je laat blijken dat
je de ander leuk vindt. Je moet dat alleen niet bij iedereen doen. Creëren van
onzekerheid zou in je voordeel kunnen werken, maar doen alsof je niet
geïnteresseerd bent, werkt waarschijnlijk averechts.
De kracht van de situatie:
Gedrag is het gevolg van zowel interne als externe krachten. Dat wil zeggen,
factoren binnen de persoon, en factoren buiten de persoon. ( eigenschappen vs.
drukke omgeving. )
Mensen worden erg beïnvloed door de situatie waarin ze zich bevinden.
Het omstander-effect:
Hoe meer omstanders, des te kleiner de kans op hulp. Oorzaken: mensen voelen
zich niet verantwoordelijk, onduidelijk wie er moet helpen: Iemand anders zal het
wel doen.
Dit wordt diffusion of responsibility genoemd. De verantwoordelijkheid wordt
verspreid over meerdere mensen waardoor onduidelijk is, wie er verantwoordelijk
is.
Je reactie in een noodsituatie wordt in hoge mate beïnvloed door kenmerken van
de omgeving. Als het bekenden zijn, is de kans groter dat je helpt.
Gehoorzamen:
mensen gehoorzamen een autoriteit alleen als ze zich identificeren met de
autoriteit en zijn doelen.
Mensen zijn dus niet blind gehoorzaam, ze zullen niet ergens in mee gaan als ze
denken dat het geen zinnig doel dient.
Perverse commando-keten:
, De autoriteit hoeft het niet zelf te doen, en de uitvoerder doet het onder
verantwoordelijkheid van de ander. Zo ontlopen ze beide de confrontatie met de
ernst van wat ze doen.
Voet-tussen-de-deur-effect:
Sluwe opzet, stap voor stap beïnvloeden i.p.v. in één keer.
Sociale cognitie: ( deelgebied )
Hoe mensen hun sociale omgeving waarnemen en interpreteren. De term
verwijst naar ons denken, over de sociale omgeving.
Betekenisgeving: Basisprincipes die bepalen hoe mensen informatie
over de omgeving interpreteren.
1. Mensen geven betekenis aan hun waarnemingen, ze zoeken een
samenhang.
Selectief toevoegen, weglaten of veranderen van informatie leidt ertoe dat er
geen perfecte overeenstemming is tussen de werkelijkheid en het beeld dat we in
ons hoofd hebben.
Mensen gebruiken hun cognitieve capaciteit ( hun aandacht en denkwerk. ) zo
efficiënt mogelijk.
Quick and dirty: snel en grof informatie verwerken, met alle gevolgen voor
selectie, aanvulling en verdraaiing.
2. Mensen gebruiken hun cognitieve capaciteit efficiënt:
Mensen gaan zo efficiënt en pragmatisch mogelijk om met hun aandacht.
Wanneer iets of iemand niet zo belangrijk is, letten ze niet zo goed op, waardoor
hun beeld onvolledig of onjuist zal zijn.
Motivationele vertekeningen: wishful thinking
Mensen zien vaak vooral wat ze verwachten te zien. Daarnaast zien ze ook
eerder wat ze graag willen zien. Dit is: wishful thinking of motivated thinking. Je
denkt dat iets zo is, omdat je het hoopt/wenst en omdat het strookt met je
motieven en belangen.
3. Motieven en belangen kleuren de waarneming:
De waarnemingen van mensen worden gekleurd door hun motieven en belangen.
Mensen zien niet dat hun partner vreemdgaat, omdat ze het niet willen zien.
Mensen kijken de kant op die hun het beste uitkomt. Er zijn veel verschillende
motieven die de waarneming kunnen kleuren.
1. Positief zelfbeeld
2. Behoefte aan controle en voorspelbaarheid van onze omgeving
Automatische reacties: het resultaat van een reflex in plaats van reflectie. Het
grootste deel van wat mensen doen, denken en voelen komt voort uit onbewuste
drijfveren en associaties.
Expliciet geheugen: bewust -> kennis waarvan je weet dat je het hebt.
Impliciet geheugen: onbewust -> kennis waarvan we onbewust gebruik maken,
kennis die ons denken en handelen beïnvloedt, zonder dat we kunnen aangeven
waardoor dat komt.
Somatische markeringen: Associaties en ervaringen worden op geslagen in je
lichaam, waardoor je lichaam ‘weet’ dat iets wel of niet goed is, terwijl jij je daar
niet bewust van bent.
4.Veel reacties zijn onbewust en automatisch
