1
Hoofdstuk I
Embryologie van het centraal zenuwstelsel
Tekeningen kunnen tekenen!!!!
1 grote open vraag
1 begrip: leg uit
Bij de open vragen: uitleg geven met tekeningen bij
Coordinatie van het zenuwstelsel
Functie van zenuwstelsel in 1 woord: coordinatie
Tekening 1: coordinatie van het zenuwstelsel
Rechthoek: centraal zenuwstelsel waar coordinatie het belangrijkste is (via zenuwbanen)
-commando’s geven: hoe moet alles gebeuren
-motorische signalen uitsturen
-controleren of alles wel gebeurd: moet feedback zijn om te zien of commando’s
worden uitgevoerd en als dit nog niet voldoende is nog steeds bijsturen
-er moet altijd sensorische informatie terugvloeiien
Sensorische ganglia kunnen cellichamen hebben van viscerosensorische en
somatosensorische neuronen
Verschil tussen somatomotorische en visceromotorische baan:
-somatomototrische baan is altijd volledig: gaat direct naar de spier
-!!Er bestaan geen somatomotorische ganglia: het is 1 ononderbroken
axon
-Visceromotorische baan is altijd onderbroken
-orthosympaticus: onderbreking kort tegenaan het ruggenmerg
-parasympaticus: onderbreking ver weg van het centraal zenuwstelsel
-ganglion in of dicht bij het effector orgaan
In ons lichaam is er nog een stelsel die coordineert: endocriene stelsel (via hormonen)
-motorische signalen sturen (hormonen)
-ook hier zijn feedback systemen
Perifeer zenuwstelsel: zenuwen en ganglia
Centraal zenuwstelsel: hersenen en ruggenmerg
Centraal zenuwstelsel (enkel hier gebruikt men deze termen)
-Grijze stof: collecties van cellichamen van neuronen bv hersenschors, in het
ruggenmerg: centraal
, 2
-Witte stof: uitlopers (neurieten): bv onder de hersenschors
Kerngebied/ kern in het centraal zenuwstelsel: gebied met accumulatie van cellichamen
van neuronen (eilanden in de witte stof die dus behoren tot de grijze stof) in de
hersenen of hersenstam
Neuron: coordineert ook zoals het totale zenuwstelsel maar dan op kleiner niveau
-cellichaam (soma)
-uitlopers (neurieten)
-motorisch/efferent : axon
-sensorisch/ afferent: dendrieten
A. Algemene gegevens en vroegtijdige ontwikkeling
Op het einde van de derde week van de ontwikkeling
vormt het ectoderm aan de dorsale zijde van het
embryo een verdikking, de neurale plaat.
-neurale plaat: prille begin van het centrale
zenuwstelsel: neuro-ectodermale cellen die een
specifieke taak hebben voor het maken van het
centraal zenuwstelsel
-Deze neurale plaat stulpt zich in als een
neurale groeve.
- neurale groeve/ sleuf die wordt begrensd door
neurale plooien of neurale wallen
- deze sleuf moet een buis worden;
wallen gaan dicht gaan (deze buis
scheidt zich van het ectoderm) =
neurulatie
-De vergroeiing van de neurale wallen tot neurale buis begint in het latere
halsgedeelte van het embryo en zet zich naar craniaal en caudaal voort.
-De neurale buis zal zich verder ontwikkelen tot het encefalon of hersenen aan
haar rostraal/craniale uiteinde en tot medulla spinalis of ruggenmerg over de rest
van haar verloop.
-De neurale buis ligt dorsaal van de notochorda, waarrond zich de wervelkolom
en de daarbij behorende spiermassa’s vormen.
, 3
Onderaan figuur: resultaat van de progressieve sluiting
-neuroporus anterior (craniaal: rostraal (duidelijker
wanneer we het hebben over craniale delen) en
posterior (caudaal) die beide in verbinding blijven
met de amnionholte
-deze moeten ook dicht gaan: in het begin
van de 4e week is de neurale groeve over
zijn hele lengte gesloten
- De neurale buis omsluit een centrale, met
vocht gevulde holte.
Aan de neurale buis kan een lang caudaal
deel en een korter maar wijder rostraal deel
worden onderscheiden.
-neuroporus posterior sluit niet: spina bifida
-neuroporus anterior sluit niet: anencephalie (is niet leefbaar)
Aan het rostrale gedeelte van de neurale buis kan men nu drie hersenblaasjes
onderscheiden: Het prosencefalon, het mesencefalon en het rhombencefalon.
In het primitieve neurepitheel is er een afzondering van cellen dorsolateraal van de
neurale buis: migratie van deze cellen weg van de lijst (= crista neuralis of neurale lijst).
Uit deze neurale lijst ontstaan:
-Opzij van het ruggenmerg en de hersenstam de sensibele ganglia van de spinale
en craniale zenuwen.
-Andere cellen van de lijst migreren naar andere delen van het lichaam en
vormen oa. de viscerale ganglia, paraganglia, Schwannse cellen en melanocyten.
-De neurale lijst cellen leveren tevens een belangrijke bijdrage aan bot- en
spiercomponenten van het hoofd-halsgebied.
Neurocristopathieen: stoornissen van de neurale lijst: hebben een aantal afwijkingen
(want deze cellen zorgen voor heel wat verschillende zaken)
Ontwikkeling van centraal zenuwtselsel begint zeer vroeg na de conceptie: 18 tot 19
dagen
-gevolg: moet als arts denken dat elke vrouw zwanger is want CZS begint zich al
te ontwikkelen op de moment dat de vrouw nog niet weet dat ze zwanger is dus
mag er niet zomaar wat mee doen (medicatie geven enz…)
, 4
Tekening 2: doorsnede van de neurale buis
De wand van de neurale buis bestaat uit neuro-epitheelcellen die snel zullen delen,
migreren en differentieren en de oorsprong zijn van alle neuronen en macro-gliacellen
(astrocyten, oligodendrocyten en ependymcellen).
De micro-gliacellen zijn naar alle waarschijnlijkheid van mesodermale origine en
bevolken het centrale zenuwstelsel, wanneer de bloedvoorziening zich ontwikkelt.
Microgliacellen zijn de huismacrofagen van het centraal zenuwstelsel: ontstaan niet in
de wand van de neurale buis.
In de wand van de neurale buis kunnen na enkele celdelingen drie zones worden
onderscheiden.
-Een binnenste ventriculaire zone (tegen het lumen), waarin zich de delende
neuro-epitheliale cellen bevinden.
-hier liggen al de primitieve neuro-epitheelcellen uit neurale ectoderm: dit
zijn de voorlopercellen van het gros van de cellen in het centraal
zenuwstelsel
-primitieve neuroblasten die matureren tot mature
neuronen met verschillende types functionaliteit
-macrogliacellen:
-astrocyten
-oligodendrocyten
-ependymcellen: cellen die de centrale holten afboorden
-primitieve neuroblasten (die matureren tot
neuronen) en macrogliacellen gaan weg migreren
naar de laag daarbuiten
-ependym cellen blijven hier en boorden het lumen
af
-Een middelste mantelzone, waarin de nieuwgevormde jonge neuronen
(neuroblasten) terecht komen.
-is de basis voor de toekomstige grijze stof
-In de steeds breder wordende mantellaag komen de jonge neuronen
veelal in groepjes (b.v. diepe grijze kernen) of lagen (b.v. cortex) te liggen
-Een buitenste marginale zone, die wordt gevormd door de uitlopers van de
neuronen.
-is de basis voor de toekomstige witte stof
Hoofdstuk I
Embryologie van het centraal zenuwstelsel
Tekeningen kunnen tekenen!!!!
1 grote open vraag
1 begrip: leg uit
Bij de open vragen: uitleg geven met tekeningen bij
Coordinatie van het zenuwstelsel
Functie van zenuwstelsel in 1 woord: coordinatie
Tekening 1: coordinatie van het zenuwstelsel
Rechthoek: centraal zenuwstelsel waar coordinatie het belangrijkste is (via zenuwbanen)
-commando’s geven: hoe moet alles gebeuren
-motorische signalen uitsturen
-controleren of alles wel gebeurd: moet feedback zijn om te zien of commando’s
worden uitgevoerd en als dit nog niet voldoende is nog steeds bijsturen
-er moet altijd sensorische informatie terugvloeiien
Sensorische ganglia kunnen cellichamen hebben van viscerosensorische en
somatosensorische neuronen
Verschil tussen somatomotorische en visceromotorische baan:
-somatomototrische baan is altijd volledig: gaat direct naar de spier
-!!Er bestaan geen somatomotorische ganglia: het is 1 ononderbroken
axon
-Visceromotorische baan is altijd onderbroken
-orthosympaticus: onderbreking kort tegenaan het ruggenmerg
-parasympaticus: onderbreking ver weg van het centraal zenuwstelsel
-ganglion in of dicht bij het effector orgaan
In ons lichaam is er nog een stelsel die coordineert: endocriene stelsel (via hormonen)
-motorische signalen sturen (hormonen)
-ook hier zijn feedback systemen
Perifeer zenuwstelsel: zenuwen en ganglia
Centraal zenuwstelsel: hersenen en ruggenmerg
Centraal zenuwstelsel (enkel hier gebruikt men deze termen)
-Grijze stof: collecties van cellichamen van neuronen bv hersenschors, in het
ruggenmerg: centraal
, 2
-Witte stof: uitlopers (neurieten): bv onder de hersenschors
Kerngebied/ kern in het centraal zenuwstelsel: gebied met accumulatie van cellichamen
van neuronen (eilanden in de witte stof die dus behoren tot de grijze stof) in de
hersenen of hersenstam
Neuron: coordineert ook zoals het totale zenuwstelsel maar dan op kleiner niveau
-cellichaam (soma)
-uitlopers (neurieten)
-motorisch/efferent : axon
-sensorisch/ afferent: dendrieten
A. Algemene gegevens en vroegtijdige ontwikkeling
Op het einde van de derde week van de ontwikkeling
vormt het ectoderm aan de dorsale zijde van het
embryo een verdikking, de neurale plaat.
-neurale plaat: prille begin van het centrale
zenuwstelsel: neuro-ectodermale cellen die een
specifieke taak hebben voor het maken van het
centraal zenuwstelsel
-Deze neurale plaat stulpt zich in als een
neurale groeve.
- neurale groeve/ sleuf die wordt begrensd door
neurale plooien of neurale wallen
- deze sleuf moet een buis worden;
wallen gaan dicht gaan (deze buis
scheidt zich van het ectoderm) =
neurulatie
-De vergroeiing van de neurale wallen tot neurale buis begint in het latere
halsgedeelte van het embryo en zet zich naar craniaal en caudaal voort.
-De neurale buis zal zich verder ontwikkelen tot het encefalon of hersenen aan
haar rostraal/craniale uiteinde en tot medulla spinalis of ruggenmerg over de rest
van haar verloop.
-De neurale buis ligt dorsaal van de notochorda, waarrond zich de wervelkolom
en de daarbij behorende spiermassa’s vormen.
, 3
Onderaan figuur: resultaat van de progressieve sluiting
-neuroporus anterior (craniaal: rostraal (duidelijker
wanneer we het hebben over craniale delen) en
posterior (caudaal) die beide in verbinding blijven
met de amnionholte
-deze moeten ook dicht gaan: in het begin
van de 4e week is de neurale groeve over
zijn hele lengte gesloten
- De neurale buis omsluit een centrale, met
vocht gevulde holte.
Aan de neurale buis kan een lang caudaal
deel en een korter maar wijder rostraal deel
worden onderscheiden.
-neuroporus posterior sluit niet: spina bifida
-neuroporus anterior sluit niet: anencephalie (is niet leefbaar)
Aan het rostrale gedeelte van de neurale buis kan men nu drie hersenblaasjes
onderscheiden: Het prosencefalon, het mesencefalon en het rhombencefalon.
In het primitieve neurepitheel is er een afzondering van cellen dorsolateraal van de
neurale buis: migratie van deze cellen weg van de lijst (= crista neuralis of neurale lijst).
Uit deze neurale lijst ontstaan:
-Opzij van het ruggenmerg en de hersenstam de sensibele ganglia van de spinale
en craniale zenuwen.
-Andere cellen van de lijst migreren naar andere delen van het lichaam en
vormen oa. de viscerale ganglia, paraganglia, Schwannse cellen en melanocyten.
-De neurale lijst cellen leveren tevens een belangrijke bijdrage aan bot- en
spiercomponenten van het hoofd-halsgebied.
Neurocristopathieen: stoornissen van de neurale lijst: hebben een aantal afwijkingen
(want deze cellen zorgen voor heel wat verschillende zaken)
Ontwikkeling van centraal zenuwtselsel begint zeer vroeg na de conceptie: 18 tot 19
dagen
-gevolg: moet als arts denken dat elke vrouw zwanger is want CZS begint zich al
te ontwikkelen op de moment dat de vrouw nog niet weet dat ze zwanger is dus
mag er niet zomaar wat mee doen (medicatie geven enz…)
, 4
Tekening 2: doorsnede van de neurale buis
De wand van de neurale buis bestaat uit neuro-epitheelcellen die snel zullen delen,
migreren en differentieren en de oorsprong zijn van alle neuronen en macro-gliacellen
(astrocyten, oligodendrocyten en ependymcellen).
De micro-gliacellen zijn naar alle waarschijnlijkheid van mesodermale origine en
bevolken het centrale zenuwstelsel, wanneer de bloedvoorziening zich ontwikkelt.
Microgliacellen zijn de huismacrofagen van het centraal zenuwstelsel: ontstaan niet in
de wand van de neurale buis.
In de wand van de neurale buis kunnen na enkele celdelingen drie zones worden
onderscheiden.
-Een binnenste ventriculaire zone (tegen het lumen), waarin zich de delende
neuro-epitheliale cellen bevinden.
-hier liggen al de primitieve neuro-epitheelcellen uit neurale ectoderm: dit
zijn de voorlopercellen van het gros van de cellen in het centraal
zenuwstelsel
-primitieve neuroblasten die matureren tot mature
neuronen met verschillende types functionaliteit
-macrogliacellen:
-astrocyten
-oligodendrocyten
-ependymcellen: cellen die de centrale holten afboorden
-primitieve neuroblasten (die matureren tot
neuronen) en macrogliacellen gaan weg migreren
naar de laag daarbuiten
-ependym cellen blijven hier en boorden het lumen
af
-Een middelste mantelzone, waarin de nieuwgevormde jonge neuronen
(neuroblasten) terecht komen.
-is de basis voor de toekomstige grijze stof
-In de steeds breder wordende mantellaag komen de jonge neuronen
veelal in groepjes (b.v. diepe grijze kernen) of lagen (b.v. cortex) te liggen
-Een buitenste marginale zone, die wordt gevormd door de uitlopers van de
neuronen.
-is de basis voor de toekomstige witte stof
