Inhoudsopgave
Prokaryote en eukaryote cel.......................................................................................................................... 2
Leven van een cel in een notendop................................................................................................................ 2
Celkern in interfase........................................................................................................................................ 2
Chromatine – heel kort ingeleid...........................................................................................................................3
DNA.......................................................................................................................................................................3
Ruimtelijke structuur van DNA.............................................................................................................................4
Gen (en het verband met DNA)............................................................................................................................4
Ruimtelijke structuur van RNA..............................................................................................................................5
Histonen................................................................................................................................................................5
Structuur van een chromatinevezel......................................................................................................................5
DNA-replicatie.......................................................................................................................................................6
Celkern in delingsfase.................................................................................................................................... 8
Van chromatine tot chromosomen.......................................................................................................................8
Telomeren.............................................................................................................................................................9
Aantallen chromosomen....................................................................................................................................11
Homologe chromosomen...................................................................................................................................11
Autosomen en heterosomen..............................................................................................................................12
Karyogram of karyotype.....................................................................................................................................12
Extrachromosomaal DNA............................................................................................................................. 13
Mitochondrionaal DNA (mtDNA)........................................................................................................................13
DNA in chloroplasten..........................................................................................................................................13
Plasmiden...........................................................................................................................................................13
1
, Samenvatting Biologie: Thema 1 – DNA
Prokaryote en eukaryote cel
Prokaryote cel Eukaryote cel
Geen compartimentering in celorganellen Compartimentering in celorganellen
DNA los in cytoplasma (‘naakt’ DNA) DNA opgerold rond histonen (‘chromatine’)
Bij bacteriën en archaea Bij alle meercelligen en sommige ééncelligen
Leven van een cel in een notendop
Cyclus1:
Cel volgroeid
Rust (interfase)2 ==> chromatine
Celdeling ==> chromosomen
=> eerst moedercel, die verdwijnt en deelt
in twee dochtercellen
en de cyclus begint
opnieuw OF de dochtercellen spiraliseren
erg veel en worden uiteindelijk chromosomen
Celkern in interfase
Nucleoli (mv. van nucleolus) (rechtse afbeelding):
aanmaakplaats voor rRNA (ribosomaal RNA)
(ribosomen: nodig om het RNA af te lezen en om te
zetten in eiwitten)
1
Niet elke cel ondergaat deze cyclus; sommige cellen zijn gedifferentieerd en doen enkel hun werk als zenuwcel,
huidcel, etc.; ze zijn wel metabolisch actief, maar doen niet aan celdeling.
2
Geen echte rust; tijdens deze rust/interfase doet de cel gewoon haar functie; het betekent eigenlijk gewoon dat
ze niet echt aan het delen is. (Naar het einde van deze interfase toe, gebeurt er wel al DNA-replicatie, maar dan
de echte, volledige deling is pas tijdens de celdeling.)
2
Prokaryote en eukaryote cel.......................................................................................................................... 2
Leven van een cel in een notendop................................................................................................................ 2
Celkern in interfase........................................................................................................................................ 2
Chromatine – heel kort ingeleid...........................................................................................................................3
DNA.......................................................................................................................................................................3
Ruimtelijke structuur van DNA.............................................................................................................................4
Gen (en het verband met DNA)............................................................................................................................4
Ruimtelijke structuur van RNA..............................................................................................................................5
Histonen................................................................................................................................................................5
Structuur van een chromatinevezel......................................................................................................................5
DNA-replicatie.......................................................................................................................................................6
Celkern in delingsfase.................................................................................................................................... 8
Van chromatine tot chromosomen.......................................................................................................................8
Telomeren.............................................................................................................................................................9
Aantallen chromosomen....................................................................................................................................11
Homologe chromosomen...................................................................................................................................11
Autosomen en heterosomen..............................................................................................................................12
Karyogram of karyotype.....................................................................................................................................12
Extrachromosomaal DNA............................................................................................................................. 13
Mitochondrionaal DNA (mtDNA)........................................................................................................................13
DNA in chloroplasten..........................................................................................................................................13
Plasmiden...........................................................................................................................................................13
1
, Samenvatting Biologie: Thema 1 – DNA
Prokaryote en eukaryote cel
Prokaryote cel Eukaryote cel
Geen compartimentering in celorganellen Compartimentering in celorganellen
DNA los in cytoplasma (‘naakt’ DNA) DNA opgerold rond histonen (‘chromatine’)
Bij bacteriën en archaea Bij alle meercelligen en sommige ééncelligen
Leven van een cel in een notendop
Cyclus1:
Cel volgroeid
Rust (interfase)2 ==> chromatine
Celdeling ==> chromosomen
=> eerst moedercel, die verdwijnt en deelt
in twee dochtercellen
en de cyclus begint
opnieuw OF de dochtercellen spiraliseren
erg veel en worden uiteindelijk chromosomen
Celkern in interfase
Nucleoli (mv. van nucleolus) (rechtse afbeelding):
aanmaakplaats voor rRNA (ribosomaal RNA)
(ribosomen: nodig om het RNA af te lezen en om te
zetten in eiwitten)
1
Niet elke cel ondergaat deze cyclus; sommige cellen zijn gedifferentieerd en doen enkel hun werk als zenuwcel,
huidcel, etc.; ze zijn wel metabolisch actief, maar doen niet aan celdeling.
2
Geen echte rust; tijdens deze rust/interfase doet de cel gewoon haar functie; het betekent eigenlijk gewoon dat
ze niet echt aan het delen is. (Naar het einde van deze interfase toe, gebeurt er wel al DNA-replicatie, maar dan
de echte, volledige deling is pas tijdens de celdeling.)
2
