Geschiedenis, bovenbouw vwo (Feniks)
Hoofdstuk 10 – Tijd van Televisie en Computer
(1950-2000)
Kenmerkende aspecten
- De dekolonisatie die een eind maakt aan de westerse hegemonie in de wereld.
- De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.
- De eenwording van Europa.
- De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw
aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen.
- De ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen.
Paragraaf 1 – De Koude Oorlog: 1945-1963
1945: Verenigde Naties (VN) opgericht door Roosevelt (president VS) Bijna alle landen
werden lid, waaronder de Sovjet-Unie.
Ideologie in het Westen: democratie, kapitalisme, vrijheid van meningsuiting/
Ideologie in de Sovjet-Unie: communisme.
Na WO2: conflict tussen het Westen en de Sovjet-Unie over de verdeling van Europa.
Februari 1945: conferentie van Jalta Stalin (Sovjet-Unie), Roosevelt (VS) en Churchill
(Groot-Brittannië).
IJzeren Gordijn: scheidslijn tussen het Oosten en het Westen.
Spanningen liepen nog hoger op de Koude Oorlog.
Vanaf 1949: wapenwedloop tussen de VS en Sovjet-Unie met atoomwapens.
Blokvorming: het kapitalistische westen en communistische oosten stonden
tegenover elkaar.
Veel angst voor een derde wereldoorlog.
1947: Trumandoctrine aangekondigd: de VS zou iedereen steunen die zich bedreigd voelde
door het communisme.
Containmentpolitiek: de VS wilde de macht van de Sovjet-Unie zo veel mogelijk
inperken.
Marshallhulp werd geïntroduceerd: de VS hielp Europese landen op financieel gebied in
de hoop dat deze landen niet communistisch werden.
Oostbloklanden moesten dit afslaan tegenstelling tussen oost en west
verscherpte.
Het Oosten werd steeds meer communistisch totalitair systeem.
Het volk werd geïntimideerd.
Juli 1945: Conferentie van Potsdam Duitsland werd verdeeld in vier bezettingszones:
Amerikaans, Brits, Frans en Russisch ok Berlijn werd zo verdeeld.
De bezettingszones verschilden heel erg van elkaar.
1
, 1948: de drie westelijke zones kregen een gemeenschappelijke munt (de D-mark)
Blokkade van Berlijn door de Russen.
De VS organiseerde een luchtbrug om West-Berlijn van levensbehoeften te
voorzien 1949: Stalin hief de blokkade op.
1949: NAVO (Noord-Atlantische Verdragsorganisatie) opgericht: militair bondgenootschap
tussen westerse landen.
Duitsland was opgedeeld in twee landen: Bundesrepublik Deutschland (BRD, westelijk) en
Deutsche Demokratische Republik (DDR, oostelijk).
1955: BRD trad toe tot de NAVO De Sovjet-Unie richtte het Warschaupact op.
Veel Oostblokkers vluchtte naar het westen via het gat in het IJzeren Gordijn: Berlijn.
1961: Berlijnse Muur werd gebouwd.
1 oktober 1949: Mao Zedong riep na een revolutie de ‘Chinese Volksrepubliek’ uit, China
was nu communistisch.
Korea werd opgedeeld na de Japanse nederlaag in 1945.
Noord-Korea kwam onder Russische invloedssfeer, Zuid-Korea onder
Amerikaanse invloedssfeer.
Juni 1950: oorlog tussen Noord- en Zuid-Korea brak uit Noord-Koreaanse troepen
bezetten vrijwel heel Zuid-Korea (met Stalins toestemming) Amerikanen waren bang dat
dit het eindoffensief was van het wereldcommunisme.
Amerikaanse troepen dreven de Noord-Koreanen weer terug Chinezen dreven de
Amerikanen weer terug.
1953: wapenstilstand tussen de landen.
China nam het economisch model van de Sovjet-Unie over, collectiviseerde het platteland
en er werden Anti-VS campagnes gehouden.
Vanaf 1958 ging China zelf de weg naar het communisme zoeken. ‘De Grote
Sprong Voorwaarts’ dit kostte ruim 45 miljoen mensen het leven.
1961: meer praktisch ingestelde communisten namen het roer van Mao over hij bleef
partijleider.
Tussen de VS en de Sovjet-Unie was een ‘balance of terror’: beiden wilden ze geen
atoomoorlog beginnen, omdat de atoombom zo’n grootschalig vernietigingswapen is.
De Cubacrisis:
1959: communist Fidel Castro was via een revolutie in Cuba aan de macht gekomen
bondgenoot Nikita Chroesjtsjov (opvolger Stalin).
1961: Amerikaanse president Kennedy opende een aanval op Cuba in de Varkensbaai
mislukt.
Chroestsjov liet de raketten weghalen, waarna de VS hun raketten in Turkije
weghaalde.
1963: ‘hotline’ aangelegd tussen de VS en de Sovjet-Unie.
SALT (Strategic Arms Limitation Talks)-akkoorden: er warden grenzen gesteld aan
het aantal raketten met intercontinentiaal bereik.
De Cubacrisis leidde daardoor tot een periode van relatieve ontspanning: détente.
2
Hoofdstuk 10 – Tijd van Televisie en Computer
(1950-2000)
Kenmerkende aspecten
- De dekolonisatie die een eind maakt aan de westerse hegemonie in de wereld.
- De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.
- De eenwording van Europa.
- De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw
aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen.
- De ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen.
Paragraaf 1 – De Koude Oorlog: 1945-1963
1945: Verenigde Naties (VN) opgericht door Roosevelt (president VS) Bijna alle landen
werden lid, waaronder de Sovjet-Unie.
Ideologie in het Westen: democratie, kapitalisme, vrijheid van meningsuiting/
Ideologie in de Sovjet-Unie: communisme.
Na WO2: conflict tussen het Westen en de Sovjet-Unie over de verdeling van Europa.
Februari 1945: conferentie van Jalta Stalin (Sovjet-Unie), Roosevelt (VS) en Churchill
(Groot-Brittannië).
IJzeren Gordijn: scheidslijn tussen het Oosten en het Westen.
Spanningen liepen nog hoger op de Koude Oorlog.
Vanaf 1949: wapenwedloop tussen de VS en Sovjet-Unie met atoomwapens.
Blokvorming: het kapitalistische westen en communistische oosten stonden
tegenover elkaar.
Veel angst voor een derde wereldoorlog.
1947: Trumandoctrine aangekondigd: de VS zou iedereen steunen die zich bedreigd voelde
door het communisme.
Containmentpolitiek: de VS wilde de macht van de Sovjet-Unie zo veel mogelijk
inperken.
Marshallhulp werd geïntroduceerd: de VS hielp Europese landen op financieel gebied in
de hoop dat deze landen niet communistisch werden.
Oostbloklanden moesten dit afslaan tegenstelling tussen oost en west
verscherpte.
Het Oosten werd steeds meer communistisch totalitair systeem.
Het volk werd geïntimideerd.
Juli 1945: Conferentie van Potsdam Duitsland werd verdeeld in vier bezettingszones:
Amerikaans, Brits, Frans en Russisch ok Berlijn werd zo verdeeld.
De bezettingszones verschilden heel erg van elkaar.
1
, 1948: de drie westelijke zones kregen een gemeenschappelijke munt (de D-mark)
Blokkade van Berlijn door de Russen.
De VS organiseerde een luchtbrug om West-Berlijn van levensbehoeften te
voorzien 1949: Stalin hief de blokkade op.
1949: NAVO (Noord-Atlantische Verdragsorganisatie) opgericht: militair bondgenootschap
tussen westerse landen.
Duitsland was opgedeeld in twee landen: Bundesrepublik Deutschland (BRD, westelijk) en
Deutsche Demokratische Republik (DDR, oostelijk).
1955: BRD trad toe tot de NAVO De Sovjet-Unie richtte het Warschaupact op.
Veel Oostblokkers vluchtte naar het westen via het gat in het IJzeren Gordijn: Berlijn.
1961: Berlijnse Muur werd gebouwd.
1 oktober 1949: Mao Zedong riep na een revolutie de ‘Chinese Volksrepubliek’ uit, China
was nu communistisch.
Korea werd opgedeeld na de Japanse nederlaag in 1945.
Noord-Korea kwam onder Russische invloedssfeer, Zuid-Korea onder
Amerikaanse invloedssfeer.
Juni 1950: oorlog tussen Noord- en Zuid-Korea brak uit Noord-Koreaanse troepen
bezetten vrijwel heel Zuid-Korea (met Stalins toestemming) Amerikanen waren bang dat
dit het eindoffensief was van het wereldcommunisme.
Amerikaanse troepen dreven de Noord-Koreanen weer terug Chinezen dreven de
Amerikanen weer terug.
1953: wapenstilstand tussen de landen.
China nam het economisch model van de Sovjet-Unie over, collectiviseerde het platteland
en er werden Anti-VS campagnes gehouden.
Vanaf 1958 ging China zelf de weg naar het communisme zoeken. ‘De Grote
Sprong Voorwaarts’ dit kostte ruim 45 miljoen mensen het leven.
1961: meer praktisch ingestelde communisten namen het roer van Mao over hij bleef
partijleider.
Tussen de VS en de Sovjet-Unie was een ‘balance of terror’: beiden wilden ze geen
atoomoorlog beginnen, omdat de atoombom zo’n grootschalig vernietigingswapen is.
De Cubacrisis:
1959: communist Fidel Castro was via een revolutie in Cuba aan de macht gekomen
bondgenoot Nikita Chroesjtsjov (opvolger Stalin).
1961: Amerikaanse president Kennedy opende een aanval op Cuba in de Varkensbaai
mislukt.
Chroestsjov liet de raketten weghalen, waarna de VS hun raketten in Turkije
weghaalde.
1963: ‘hotline’ aangelegd tussen de VS en de Sovjet-Unie.
SALT (Strategic Arms Limitation Talks)-akkoorden: er warden grenzen gesteld aan
het aantal raketten met intercontinentiaal bereik.
De Cubacrisis leidde daardoor tot een periode van relatieve ontspanning: détente.
2
