Praktijkonderzoek
Hoorcollege 7 * Kwalitati eve onderzoek methodologieën
De les ;
1. De dans ter termen
• Verschillende auteurs voorzien ons van publicaties, maar elke auteur hanteert zijn/haar terminologie
ivm het opzetten, uitvoeren en evalueren van onderzoek.
• Om enigszins wat klaarheid te scheppen in deze veelheid aan termen en (wetenschappelijke)
publicaties, bieden we jou het volgende schema aan dat we in de leerlijn PO1-PO2-PO3 en de
opleiding SRW zullen hanteren
• Het denkkader inzake onderzoek dat we in SRW hanteren bestaat uit:
o 2 paradigma’s: Kwantitatief en kwalitatief
o 3 benaderingen: De positivistische, de
constructivistische of interpretatieve en de
kritisch-emancipatorische (zie handboek p. 25-26;
HC 2)
o Verschillende soorten onderzoeksmethodologieën
o Tal van onderzoeksmethoden en -technieken
o Verduidelijking van de termen
Onderzoeksparadigma: Een zienswijze, een coherent en condens samenhangend geheel van
ideeën over hoe de werkelijkheid in elkaar zit en ook gekend kan worden. (zie handboek p. 156).
Onderzoeksbenadering: Een opvatting over hoe we denken over de sociale werkelijkheid en
over hoe kennis verworven wordt via de praktische vertaling in concrete onderzoekspraktijken
(zie HC2 en handboek p. 25-26)
Onderzoeksmethodologie: Een op basis van wetenschappelijk onderzoek onderbouwd coherent
denk- en handelingskader dat je in de praktijk zo nauwgezet als mogelijk toepast om aan
kennisverwerving te doen. Doorgaans kan je bij elke methodologie ook het achtervoegsel ‘-
onderzoek’ toepassen (zie overzicht hierna)
Onderzoeksmethoden en -technieken: Het concrete (hier en nu) instrumentarium dat je inzet
om aan dataverzameling te doen
2. Enkele kwalitatieve methodologieën toegelicht
o Belevingsonderzoek
o Biografisch onderzoek
, Praktijkonderzoek
o Etnografisch onderzoek
o Handelings- of actieonderzoek
o Interactief modelbouw-onderzoek
- Om risico -inschattingen te maken
- Mensen aan werk zetten rond een thema/stelling en je observeert wat daar gebeurt.
- Voorstellingen van hoe de samenleving er in 2025 gaat uitzien. Hierrond 3 mogelijke
scenario’s rond maken en voorstellen aan je doelgroep
- Mensen in een situatie zeten waarin je naspeelt wat er mogelijk zou kunnen gebeuren
en hun reactie meten.
o Art-based-onderzoek
, Praktijkonderzoek
3. Aandachtspunten in verband met onderzoeksmethoden en -technieken
o Verdieping in verband met onderzoeksmethoden en -technieken
De onderzoeksmethoden of -technieken van observatie, interview en survey werden en worden
behandeld in verschillende hoorcolleges en seminaries (en in ons handboek). Dit zijn de meest
gangbare methoden om aan dataverzameling te doen. Zorg ervoor dat je die onder de knie hebt.
Weet dat je bij 1 onderzoeksmethodologie meerdere onderzoeksmethoden/technieken kan inzetten
(in functie van het verzamelen van informatie mbt jouw onderzoeksvragen).
Sommige onderzoeksmethoden en -technieken hebben op basis van ervaring en publicaties een
eigen statuut ontwikkeld ifv kennisverzameling. Ga daar naar op zoek via LIMO of Google Scolar (cf.
informatievaardigheden).
In de volgende HC’s zullen we enkele van de vermelde onderzoeksmethoden en –technieken meer
diepgaand behandelen
, Praktijkonderzoek
Hoorcollege 8 * Methoden van open- en diepte- interviews
De doelstellingen;
o Studenten kennen de methoden van open- en diepte-interviews en de theoretische onderbouw daaromtrent
o Studenten kennen de verschillende toepassingen van de methode van open- en diepte-interviews
o Studenten weten hoe ze deze methoden van interviewen dienen in te zetten ifv dataverzameling bij
praktijkonderzoek
o Studenten weten hoe ze verzamelde data via de open- en diepte-interview-methode systematisch en
verantwoord dienen te verwerken
De les ;
4. Situering binnen de onderzoeksparadigma’s
o Beknopte situering in de geschiedenis (HC 2, Westerse geschiedenis van het Kritisch denken)
Vanuit een alomvattende goddelijke instantie (cf. de Middeleeuwen);
Nadien werd met de Verlichting ingezet om op basis van de menselijke ratio te komen tot het
(planmatig en beheersbaar) “kennen” van de werkelijkheid (cf. positivistische benadering)
Die in de jaren 1960-1980 onder kritiek kwam te staan (cf. kritisch-emancipatorische
benadering)
En vandaag (cf. het post-postmodernisme) weliswaar voortdurend opnieuw onder discussie
staat (cf. (de)constructivistische/interpretatieve benadering)
Ook de wijze waarop aan onderzoek gedaan wordt, ontsnapt dus niet aan de tendensen in de
geschiedenis. Onderzoek is ook steeds maar een kind van diens tijd.
o Overzichtsschema :
kwalitatieve =
doorvragen,
tijdrovend; interview,
observeren, teksten
kwantitatief = grote
groep bevragen, kan
niet doorvragen =
getallen
Beste ?
Hoe en waarom = kwalit
Hoeveel en welke effect = kwanti
Hoorcollege 7 * Kwalitati eve onderzoek methodologieën
De les ;
1. De dans ter termen
• Verschillende auteurs voorzien ons van publicaties, maar elke auteur hanteert zijn/haar terminologie
ivm het opzetten, uitvoeren en evalueren van onderzoek.
• Om enigszins wat klaarheid te scheppen in deze veelheid aan termen en (wetenschappelijke)
publicaties, bieden we jou het volgende schema aan dat we in de leerlijn PO1-PO2-PO3 en de
opleiding SRW zullen hanteren
• Het denkkader inzake onderzoek dat we in SRW hanteren bestaat uit:
o 2 paradigma’s: Kwantitatief en kwalitatief
o 3 benaderingen: De positivistische, de
constructivistische of interpretatieve en de
kritisch-emancipatorische (zie handboek p. 25-26;
HC 2)
o Verschillende soorten onderzoeksmethodologieën
o Tal van onderzoeksmethoden en -technieken
o Verduidelijking van de termen
Onderzoeksparadigma: Een zienswijze, een coherent en condens samenhangend geheel van
ideeën over hoe de werkelijkheid in elkaar zit en ook gekend kan worden. (zie handboek p. 156).
Onderzoeksbenadering: Een opvatting over hoe we denken over de sociale werkelijkheid en
over hoe kennis verworven wordt via de praktische vertaling in concrete onderzoekspraktijken
(zie HC2 en handboek p. 25-26)
Onderzoeksmethodologie: Een op basis van wetenschappelijk onderzoek onderbouwd coherent
denk- en handelingskader dat je in de praktijk zo nauwgezet als mogelijk toepast om aan
kennisverwerving te doen. Doorgaans kan je bij elke methodologie ook het achtervoegsel ‘-
onderzoek’ toepassen (zie overzicht hierna)
Onderzoeksmethoden en -technieken: Het concrete (hier en nu) instrumentarium dat je inzet
om aan dataverzameling te doen
2. Enkele kwalitatieve methodologieën toegelicht
o Belevingsonderzoek
o Biografisch onderzoek
, Praktijkonderzoek
o Etnografisch onderzoek
o Handelings- of actieonderzoek
o Interactief modelbouw-onderzoek
- Om risico -inschattingen te maken
- Mensen aan werk zetten rond een thema/stelling en je observeert wat daar gebeurt.
- Voorstellingen van hoe de samenleving er in 2025 gaat uitzien. Hierrond 3 mogelijke
scenario’s rond maken en voorstellen aan je doelgroep
- Mensen in een situatie zeten waarin je naspeelt wat er mogelijk zou kunnen gebeuren
en hun reactie meten.
o Art-based-onderzoek
, Praktijkonderzoek
3. Aandachtspunten in verband met onderzoeksmethoden en -technieken
o Verdieping in verband met onderzoeksmethoden en -technieken
De onderzoeksmethoden of -technieken van observatie, interview en survey werden en worden
behandeld in verschillende hoorcolleges en seminaries (en in ons handboek). Dit zijn de meest
gangbare methoden om aan dataverzameling te doen. Zorg ervoor dat je die onder de knie hebt.
Weet dat je bij 1 onderzoeksmethodologie meerdere onderzoeksmethoden/technieken kan inzetten
(in functie van het verzamelen van informatie mbt jouw onderzoeksvragen).
Sommige onderzoeksmethoden en -technieken hebben op basis van ervaring en publicaties een
eigen statuut ontwikkeld ifv kennisverzameling. Ga daar naar op zoek via LIMO of Google Scolar (cf.
informatievaardigheden).
In de volgende HC’s zullen we enkele van de vermelde onderzoeksmethoden en –technieken meer
diepgaand behandelen
, Praktijkonderzoek
Hoorcollege 8 * Methoden van open- en diepte- interviews
De doelstellingen;
o Studenten kennen de methoden van open- en diepte-interviews en de theoretische onderbouw daaromtrent
o Studenten kennen de verschillende toepassingen van de methode van open- en diepte-interviews
o Studenten weten hoe ze deze methoden van interviewen dienen in te zetten ifv dataverzameling bij
praktijkonderzoek
o Studenten weten hoe ze verzamelde data via de open- en diepte-interview-methode systematisch en
verantwoord dienen te verwerken
De les ;
4. Situering binnen de onderzoeksparadigma’s
o Beknopte situering in de geschiedenis (HC 2, Westerse geschiedenis van het Kritisch denken)
Vanuit een alomvattende goddelijke instantie (cf. de Middeleeuwen);
Nadien werd met de Verlichting ingezet om op basis van de menselijke ratio te komen tot het
(planmatig en beheersbaar) “kennen” van de werkelijkheid (cf. positivistische benadering)
Die in de jaren 1960-1980 onder kritiek kwam te staan (cf. kritisch-emancipatorische
benadering)
En vandaag (cf. het post-postmodernisme) weliswaar voortdurend opnieuw onder discussie
staat (cf. (de)constructivistische/interpretatieve benadering)
Ook de wijze waarop aan onderzoek gedaan wordt, ontsnapt dus niet aan de tendensen in de
geschiedenis. Onderzoek is ook steeds maar een kind van diens tijd.
o Overzichtsschema :
kwalitatieve =
doorvragen,
tijdrovend; interview,
observeren, teksten
kwantitatief = grote
groep bevragen, kan
niet doorvragen =
getallen
Beste ?
Hoe en waarom = kwalit
Hoeveel en welke effect = kwanti
