Grote samenvatting met alle theorie 'sociale grondrechten activeren'

Sociale grondrechten activeren

Kennen
 Sleutelbegrippen, begrippenkaders en actoren uit arbeidsrecht,
socialezekerheidsrecht en sociale bijstand
 Organisatie sociale bescherming in België
 Functie en werking van RR uit domein sociale wetgeving

Kunnen
 Juridische onderbouwde informatie hanteren in belang van cliënt
 Toepassingen maken
 Juridische taal beheersen en respecteren
 Actualiteit in verband brengen met leerinhouden

Vaardigheden
 Relevantie van sociaal recht onderkennen (in het bijzonder in de context van
het sociaal werk)
 Mening vormen
 Professionele deskundigheid verder ontwikkelen

Verplicht
 Cursus sociale grondrechten activeren
 Oefeningen (Canvas)
 Cijfermateriaal (Canvas)

TIPS
- Aandacht voor taal
- Belang inhoudstafel
- Geen ‘blokvak’
- Actualiteit volgen
- Herhalen en verbanden zoeken


UITGANGSPUNT
 Recht op menswaardig leven
 Menselijke waardigheid veronderstelt bestaanszekerheid
 Bestaanszekerheid via:
 recht op arbeid
 recht op sociale zekerheid
 recht op sociale bijstand

Arbeidsrecht = geheel van RR dat verhoudingen regelt tussen WN en WG, zowel
individueel als collectief

,Socialezekerheidsrecht = maatregelen om – door middel van ‘verzekering’ – in
alle omstandigheden in het levensonderhoud te voorzien van werknemers,
overheidspersoneel en zelfstandigen

Sociale bijstand = minimuminkomen garanderen aan ganse bevolking

INLEIDING
Historische groei
 Stakingsverbod – werkmansboekje
 Cijnkiesrecht
 Arbeidsverhoudingen beheerst door contractuele vrijheid
 1886: grote onlusten, ontstaan eerste sociale wetgeving

Toepassingsgebied
 Wat betreft personen: WN’s particuliere sector en contractanten
overheidssector (soms ook statutairen, zie bijv. Arbeidsregelmentenwet)
 Wat betreft ‘inhoud’:
 individueel arbeidsrecht
 collectief arbeidsrecht
 arbeidsreglementering
 sociaal handhavingsrecht
 Wat betreft plaats: beginsel: tewerkgesteld op Belgisch grondgebied,
ongeacht nationaliteit

Andere vormen van tewerkstelling
1) Zelfstandige arbeid
- Aannemingsovereenkomst
- Ondernemingsrecht en burgerlijk recht van toepassing
- Geen gezag, contractsvrijheid en gelijkheid

2) Ambtenaren
- Ondergeschiktheid het gevolg van statutaire eenzijdige aanstelling
- Bestuursrecht
- Opgelet! Ook contractanten mogelijk bij overheid: wel onderworpen aan
arbeidsrecht
- Toekomst: in beginsel geen statutaire aanstellingen meer

3) Onbelast bijverdienen
Diensten van burger aan burger
- Occasionele, betaalde (en toegelaten) diensten van privé-persoon aan privé-
persoon

Vereningswerk
- Betaalde (en toegelaten) diensten aan vzw’s, feitelijke verenigingen en
openbare besturen
- Niet gelijk aan vrijwilligerswerk
 Vernietigd door GwH nr. 53/2020 van 23 april 2020 met ingang van 11/2021

,Thans tijdelijke regeling voor 1 jaar wat betreft verenigingswerk in sportsector (met
10% solidariteitsbijdragen voor organisatie en 10% belastingen voor
vereningswerker)

4) Handhaving van het sociaal recht
Moeilijke handhaving
- Individuele WN niet sterk genoeg tgo WG
- Wel rol voor organen zoals OR en VA, maar geen beslissingsbevoegdheid bij
geschillen



Arbeidsgerechten
- Eerste aanleg: arbeidsrechtbank, o.m bevoegd voor
 geschillen ivm aovk
 geschillen ivm SZ
- Territoriale bevoegdheid arbeidsrechtbank: rechter van plaats waar
onderneming is gevestigd
- Beroep: arbeidshof
- Bijzonderheid: lekenrechters en afgevaardigden van repres WN’sorg mogen
leden vertegenwoordigen

Arbeidsauditoraten
- Arbeidsauditoraat onder leiding van arbeidsauditeur
- Auditoraat-generaal onder leiding van procureur-generaal
- Belast met vervolgen sociale misdrijven, adviseren in kwesties van openbare
orde, rol bij samenstellen van dossiers in geschillen van sociale zekerheid



Arbeidsinspectie
- Toezicht op arbeidsrechtelijke normen door
 AD toezicht op sociale wetten
 AD toezicht welzijn op het werk

Daarnaast =
- Inspectie van RSZ
- Inspectie van RVA
- Inspectie van RIZIV

Sociaal strafrecht
- Naleving sommige regels via strafsancties
- Bevoegdheid correctionele rechtbank, SV door arbeidsauditoraat
- Strafrechtelijke procedures veeleer uitzondering, eerder sanctionering via
administratieve geldboete
- Toepassing sociaal strafrecht problematisch: oplossing door Sociaal
Strafwetboek
- Naast coherentie zorgt Sociaal Strafwetboek ook voor:
 verbeteren rechten van verdediging en rechten van de mens

,  depenalisering lichte inbreuken en afschaffen gevangenisstraffen
 instellen van 4 sanctieniveaus op vlak van bestraffing
 ….



5) Bronnen
Internationale bronnen
- Verdragen VN, IAO, OESO, Raad van Europa (EVRM en ESH)
- Verdragen, verorderingen en richtlijnen EU
- Verdragen gesloten buiten internationale organisatie




Nationale bronnen
- GW: klassieke grondrechten en (sinds 1994) sociale grondrechten
- Wetgeving: federaal, beperkt regionaal (o.m. taalgebruik en
arbeidsbemiddeling)
- Rechtspraak en rechtsleer
- Eigen rechtsvorming: via collectief overleg: arbeidsreglement en collectieve
arbeidsovereenkomst

Hiërarchie van de rechtsbronnen
1) De dwingende bepalingen van de wet
2) De avv cao’s
3) De niet avv cao’s met principiële binding
4) De geschreven individuele aovk
5) De cao met suppletieve binding
6) Het arbeidsreglement
7) De aanvullende bepalingen van de wet
8) De mondelinge aovk
9) Het gebruik
!! Opgelet, opsomming is niet volledig
Principe: hoogste bron primeert igv strijdigheid (geen strijdigheid igv verschillend
voorwerp of regelmatige wijziging van ene norm door andere)



Als hogere rechtsbron
 Minimumnorm oplegt, dan zal rechtsbron die het minimum niet eerbiedigt
daarmee strijdig zijn
 Maximumnorm oplegt, dan zal de lagere rechtsbron die het maximum niet
eerbiedigt, daarmee strijdig zijn
 Een vaste regel oplegt, dan zal een lagere rechtsbron die deze norm niet
eerbiedigt daarmee strijdig zijn