Anatomie 2
Hoofdstuk 8: Het zenuwstelsel
Inleiding
• 2 orgaanstelsels
• zenuwstelsel
• endocriene stelsel
Zenuwstelsel Endocriene stelsel
- coördineren de activiteiten van alle - coördineren de activiteiten van alle
orgaanstelsels om de homeostase te orgaanstelsels om de homeostase te
handhaven handhaven
- reageert snel maar kort op prikkels - hormonale reacties ontstaan langzamer
- brengt wijzigingen in lichaamshouding maar duren langer
aan - dagelijkse snelheid van het energieverbruik
- regelt bewegingen van het oog aanpassen
- het meest complexe orgaanstelsel van - langdurige processen (groei/
ons lichaam volwassenwording) reguleren
8.1 ZS kan worden verdeeld aan de hand van anatomische en functionele eigenschappen
ANATOMISCH
Systema nervosum
Centraal zenuwstelsel (CZS) Perifeer zenuwstelsel (PZS)
- hersenen (cerebrum / encephalon) - perifere zenuwen
vb: n. axillaris
- ruggenmerg (medulla spinalis)
functie: communicatie doorvoeren tussen het
Taak: verwerking van sensorische informatie centraal zenuwstelsel en de rest van het
opnemen en doorgeven van impulsen naar die lichaam
spieren.
Algemene functies:
- meet het interne & externe milieu
- integreert informatie van de zintuigen
- coördineert de gewilde & ongewilde
reacties van de andere orgaansystemen
Pagina !1 van !106
,FUNCTIONEEL
Centraal zenuwstelsel
Thalamus Informatie
verwerking
Perifeer zenuwstelsel
Motorische impulsen binnen
Sensorische informatie binnen efferente gedeelte
afferente gedeelte
Somatisch Autonoom
zenuwstelsel zenuwstelsel
Parasympatisch Orthosympatisch
ZS ZS
Zintuigen Effectoren
- Somatische zintuigen
(registreert gewaarwording - hart
Dwarsgestreepte
van de buitenwereld en onze - klieren
skeletspieren
positie daarin). - gladde spieren
- Viscerale zintuigen (registreert
gewaarwordingen van
inwendige omstandigheden
en de toestand van andere
orgaanstelsels).
Thalamus = een zeefstructuur (een filter)
Somatisch ZS = animaal ZS (vrijwillig ZS / willekeurig ZS)
Autonoom ZS = vegetatief ZS (onvrijwillig ZS / onwillekeurig ZS)
Parasympatisch ZS en orthosympatisch ZS —> werken antagonistisch
Pa ZS —> Rest &Digest
O ZS —> Fight - Flight
Pagina !2 van !106
,8.2 Neuronen en neuroglia
Neuro : communicatie onderling en met andere celtypes
Glia : het steunweefsel van het zenuwstelsel
8.2.1 Neuronen
De algemene structuur van neuronen
- cellichaam met daarin verschillende organellen
- neurieten (uitsteeksels)
- dendrieten (talrijke) vangen binnenkomende signalen op
- axon (één) geleidt uitgaande signalen in de richting van synapsknoppen
- synapsknoppen
- axonheuvel (=initiële segment) daar ontstaan de actiepotentiaal (de impuls)
De talrijke mitochondriën, vrije en gebonden ribosomen en membranen van het ruw
endoplasmatisch reticulum (RER) geven cytoplasma aan een ruw, korrelig uiterlijk.
Groepen van RER en vrije ribosomen = NISSL-substantie, geven een grijze kleur aan
gebieden die cellichamen van neuronen bevatten.
8.2.2 Neuroglia
Grijze stof = substantia grisea
Witte stof = substantia abla
CSF = Cerebro Spinal Fluis (centraal kanaal)
Pagina !3 van !106
, Typen van neuroglia in het centraal zenuwstelsel
1. Astrocyten
- meest aanwezig en de grootste
- controle op synapsen en knopen van RANVIER
- BBB: Blood Brain Barrier
- Internal / external gliol limitating membrane (IGLM en EGLM)
2. Oligodendrocyt
- maken van de myelineschede in het centraal zenuwstelsel
- 1 ODC kan meerdere axonen hebben en meerdere segmenten van 1 axon
- Myeline: vetten met wit uiterlijk en vaak witte materie genoemd
3. Microgliacellen
- Fagocytose: het oppeuzelen van andere cellen
- beschermende functies: insluiten van de cel en ziekteverwekkers
- Geen zenuwcel (ontstaat in de bloedbaan)
- Kleinste en minst talrijke (5%)
- Preventief bewaken van het zenuwstelsel in functie van ziekteverwekkers
Pagina !4 van !106
Hoofdstuk 8: Het zenuwstelsel
Inleiding
• 2 orgaanstelsels
• zenuwstelsel
• endocriene stelsel
Zenuwstelsel Endocriene stelsel
- coördineren de activiteiten van alle - coördineren de activiteiten van alle
orgaanstelsels om de homeostase te orgaanstelsels om de homeostase te
handhaven handhaven
- reageert snel maar kort op prikkels - hormonale reacties ontstaan langzamer
- brengt wijzigingen in lichaamshouding maar duren langer
aan - dagelijkse snelheid van het energieverbruik
- regelt bewegingen van het oog aanpassen
- het meest complexe orgaanstelsel van - langdurige processen (groei/
ons lichaam volwassenwording) reguleren
8.1 ZS kan worden verdeeld aan de hand van anatomische en functionele eigenschappen
ANATOMISCH
Systema nervosum
Centraal zenuwstelsel (CZS) Perifeer zenuwstelsel (PZS)
- hersenen (cerebrum / encephalon) - perifere zenuwen
vb: n. axillaris
- ruggenmerg (medulla spinalis)
functie: communicatie doorvoeren tussen het
Taak: verwerking van sensorische informatie centraal zenuwstelsel en de rest van het
opnemen en doorgeven van impulsen naar die lichaam
spieren.
Algemene functies:
- meet het interne & externe milieu
- integreert informatie van de zintuigen
- coördineert de gewilde & ongewilde
reacties van de andere orgaansystemen
Pagina !1 van !106
,FUNCTIONEEL
Centraal zenuwstelsel
Thalamus Informatie
verwerking
Perifeer zenuwstelsel
Motorische impulsen binnen
Sensorische informatie binnen efferente gedeelte
afferente gedeelte
Somatisch Autonoom
zenuwstelsel zenuwstelsel
Parasympatisch Orthosympatisch
ZS ZS
Zintuigen Effectoren
- Somatische zintuigen
(registreert gewaarwording - hart
Dwarsgestreepte
van de buitenwereld en onze - klieren
skeletspieren
positie daarin). - gladde spieren
- Viscerale zintuigen (registreert
gewaarwordingen van
inwendige omstandigheden
en de toestand van andere
orgaanstelsels).
Thalamus = een zeefstructuur (een filter)
Somatisch ZS = animaal ZS (vrijwillig ZS / willekeurig ZS)
Autonoom ZS = vegetatief ZS (onvrijwillig ZS / onwillekeurig ZS)
Parasympatisch ZS en orthosympatisch ZS —> werken antagonistisch
Pa ZS —> Rest &Digest
O ZS —> Fight - Flight
Pagina !2 van !106
,8.2 Neuronen en neuroglia
Neuro : communicatie onderling en met andere celtypes
Glia : het steunweefsel van het zenuwstelsel
8.2.1 Neuronen
De algemene structuur van neuronen
- cellichaam met daarin verschillende organellen
- neurieten (uitsteeksels)
- dendrieten (talrijke) vangen binnenkomende signalen op
- axon (één) geleidt uitgaande signalen in de richting van synapsknoppen
- synapsknoppen
- axonheuvel (=initiële segment) daar ontstaan de actiepotentiaal (de impuls)
De talrijke mitochondriën, vrije en gebonden ribosomen en membranen van het ruw
endoplasmatisch reticulum (RER) geven cytoplasma aan een ruw, korrelig uiterlijk.
Groepen van RER en vrije ribosomen = NISSL-substantie, geven een grijze kleur aan
gebieden die cellichamen van neuronen bevatten.
8.2.2 Neuroglia
Grijze stof = substantia grisea
Witte stof = substantia abla
CSF = Cerebro Spinal Fluis (centraal kanaal)
Pagina !3 van !106
, Typen van neuroglia in het centraal zenuwstelsel
1. Astrocyten
- meest aanwezig en de grootste
- controle op synapsen en knopen van RANVIER
- BBB: Blood Brain Barrier
- Internal / external gliol limitating membrane (IGLM en EGLM)
2. Oligodendrocyt
- maken van de myelineschede in het centraal zenuwstelsel
- 1 ODC kan meerdere axonen hebben en meerdere segmenten van 1 axon
- Myeline: vetten met wit uiterlijk en vaak witte materie genoemd
3. Microgliacellen
- Fagocytose: het oppeuzelen van andere cellen
- beschermende functies: insluiten van de cel en ziekteverwekkers
- Geen zenuwcel (ontstaat in de bloedbaan)
- Kleinste en minst talrijke (5%)
- Preventief bewaken van het zenuwstelsel in functie van ziekteverwekkers
Pagina !4 van !106
